15 Temmuz’da gerçekleştirilen darbe girişiminin ardından, bugün toplanan Milli Güvenlik Kurulu (MGK) ve ardından cumhurbaşkanını başkanlığında yapılan bakanlar kurulu toplantısı sonucunda Türkiye’de 3 ay süreyle OHAL uygulanmasına karar verildi. Yani açarsak olağanüstü günler bizi bekliyor.
Size tek tek Anayasa’daki OHAL maddelerini saymayacağız, bunu zaten birçoğunuz anında bulup okudunuz. Biz size kanun şeklinde değil de nelere dikkat etmeniz gerektiği şeklinde izah etmeye çalışacağız.
Türkiye’de daha önce 26 Aralık 1978’de Kahramanmaraş olayları nedeniyle, 12 Eylül 1980’deki askeri darbe ile başlayan sıkıyönetimin bitiminden hemen sonra 19 Temmuz 1987 tarihinde olağanüstü hal durumu ilan edilmişti.
19 Temmuz 1987 tarihinde başlayan OHAL 2002 yılına kadar tam 46 kez uzatıldı ve 30 Kasım 2002’de tamamen kaldırıldı. 20 Temmuz itibariyle OHAL ile yeniden karşılaşıyoruz. Umut ediyoruz ki hak ve hürriyetlerin askıya alınmadığı, insanların hayatını etkilemeyen, en az zararla atlatacağımız bir süreç olur ve uzatılmasına gerek kalmaz.
1. OHAL birkaç durumda ilan edilebiliyor, ama bugün ülkemizde ilan edilen OHAL’in dayanağı:
“Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması hallerinde…” diye devam eden madde.
2. Yani kısacası 15 Temmuz günü yaşanan darbe girişiminde rol alan FETÖ terör örgütüne yönelik temizlik çalışmaları.
Aynı zamanda Güneydoğu’da sürmekte olan PKK terörü ve bölgemizden kaynaklı diğer terör halinin bertaraf edilmesi.
3. Bilmeniz gereken en önemli şey bu süreçte kimliğinize yapışık yaşamanız, kimliksiz tuvalete dahi gitmeyin. Kimliğinizi kaybettiyseniz, vs. derhal yenisini çıkartın.
4. Bu süreçte sokağa çıkma yasağı getirilebilir veya belli saatler dahilinde sınırlanabilir, bunlara karşı dikkatli olun “bilmiyordum,” “duymadım,” vb. bahaneler emin olun geçerli olmayacaktır.
5. Benzer şekilde belli yerlerde, belli saatlerde kişilerin dolaşmaları ve toplanmaları, araçların seyirleri yasaklanabilir, bunları takip etmek, bilmek, öğrenmek sizin sorumluluğunuz. Olmaz olmaz demeyin.
6. Belki çok sık karşılaşacağınız tedbirlerden biriyse kolluk güçlerinin sizi arama hakkının olması, kolluk güçleri, üstünüzü, aracınızı, eşyalarınızı arayabilir, suç eşyası ve delil niteliğinde bir şeyler bulursa bunlara el koyabilir.
7. Gazete, dergi, broşür, kitap, el ve duvar ilanı ve benzerlerinin basılmasını, çoğaltılmasını, yayımlanmasını ve dağıtılmasını yasaklayabilir veya izne bağlayabilir, tabii buna dijital yayınları da eklemek gerekebilir onun için sosyal medyada, internette, vs. yazdıklarınıza dikkat etmeniz sizin yararınıza olacaktır.
8. OHAL hükümete her nevi sahne oyunlarını ve gösterilen filmleri denetleme, gerektiğinde durdurma veya yasaklama hakkı verir, sansür ile karşılaşırsanız şaşırmayın.
9. Kamu düzeni veya kamu güvenini bozabileceği kanısını uyandıran kişi ve toplulukların bölgeye girişini yasaklamak, bölge dışına çıkarmak veya bölge içerisinde belirli yerlere girmesini veya yerleşmesini yasaklama maddesi sanırım çok karşımıza çıkacak, ısrarcı olmayın dağılın.
10. Bunun için ülkemizde OHAL uygulanmasına gerek yok ama kapalı ve açık yerlerde yapılacak toplantı ve gösteri yürüyüşleri yasaklanabilir ki büyük olasılıkla yasaklanacaktır, ama bu gösteri barışçıl diye itiraz etmeye çalışmayın “ha pardon tamam o zaman” denmeyecektir.
11. Diyelim izni kopardınız bunu ertelemek, izne bağlamak veya toplantı ve gösteri yürüyüşlerinin yapılacağı yer ve zamanı tayin, tespit ve tahsis etmek, izne bağladığı her türlü taplantıyı izletmek, gözetim altında tutmak veya gerekiyorsa dağıtmak da yine hakları her şeye hazır olmakta fayda var.
12. Bu üç aylık dönemde sık görebileceğimiz başka bir uygulama ise dernek faaliyetlerinin; her dernek hakkında ayrı karar almak ve üç ayı geçmemek kaydıyla durdurulabilmesidir.
13. Bu zamana kadar alınan OHAL kararları maalesef bu kuralların katı bir şekilde uygulanmasıyla vuku bulmuştur, 2016 yılındayız ne OHAL’i ya demeyin, dikkatli olun.
14. OHAL durumunda meclis baypas edilmiş olur, ülke kanun hükmünde kararnameler ile yönetilebilir ve maalesef bu KHK’ler Anayasa mahkemesine götürülemez.
15. Medyada aslında OHAL’in ne kadar güzel, iyi ve gerekli olduğuna dair bir şeyler okuyabilirsiniz, Hayır OHAL iyi bir şey değildir.
16. Ama Fransa’da da OHAL var diye düşünüyor olabilirsiniz ancak sizde Fransa kadar yerleşik bir demokrasi kültürü, basın özgürlüğü, ifade hürriyeti, vs. yok maalesef.
Ayrıca kim Fransa’daki OHAL iyi diyor ya, iyi OHAL mi olurmuş??
17. Hakkınızı bilmeniz, hakkınızı aramanız elbette önemli ama kolluk kuvvetleriyle tartışmaya girmenin, direnmenin, vs. size çok şey kazandırmayacağını bilin.
18. Gözaltı süreleri iki katına çıkacak yani 8 gün gözaltına alınmak mümkün, bunu aklınızdan çıkarmayın.
19. Son olarak hepinizin güzel insanlar olduğunu biliyoruz, umarız ki bu süreci huzurlu, rahat ve güzel bir şekilde atlatır ve daha güzel günler görme umutlarımızla yolumuza devam ederiz.
20. Kimlik önemli ama, ne kadar iyi olursan ol kimlik olmadı mı sıkıntı. Kendinize iyi bakın.
