Homeros’un Odesa (Odisseia ya da Odyssey) destanı, insanlık tarihinin en büyüleyici yolculuk hikayelerinden biri. Kahramanımız Odysseus’un Truva’dan Ithaka’ya uzanan macerası, yıllar boyunca edebiyatın ve mitolojinin en ikonik anlatılarından biri oldu. Peki ya size bu destanda geçen yerlerin birçoğunun gerçek dünyada da bir karşılığı olduğunu söylesek? Evet, yanlış duymadınız! Bu yazımızda, Homeros’un kaleminden çıkıp günümüzde ziyaret edebileceğiniz büyüleyici yerlere bir göz atacağız. Eğer bir mitoloji ve tarih tutkunuysanız ya da sadece yeni yerler keşfetmeyi seviyorsanız, bu liste tam sizlik! Odysseia destanında geçen gerçek yerler…
1. İthaka – Ithaka, Yunanistan
Odysseia destanında geçen gerçek yerler listemize başlıyoruz. Ahh, İthaka… Burası Odysseus’un eve dönme hayaliyle yanıp tutuştuğu, onca maceranın ardından nihayet kavuştuk dediği kutsal toprak! Homeros’un anlatımına göre, İthaka küçük, engebeli ve mütevazı bir ada. Ama bir evi yuva yapan şey büyüklüğü değil, içinde barındırdığı sevgidir, değil mi?
Gerçek hayatta da İthaka, Yunanistan’ın İyon Adaları’ndan biri olarak varlığını sürdürüyor. Üstelik tarihî olarak da Miken döneminden (M.Ö. 1600-1100) beri yerleşim yeri! Peki burada neler mi var?
Efsaneye göre Homeros okulu Odysseus’un sarayına yakın bir yer ve arkeologlar bu bölgede kazılar yapıyor. Belki de bir gün Odysseus’un tahtını bulurlar, kim bilir? Söylentiye göre Odysseus Periler mağarasına gizli hazinelerini saklamış! İthaka’nın panoramik manzaralarını görmek ve “İşte burası Odysseus’un evi!” diyerek havaya girmek istiyorsanız Neriton Dağı tam sizlik!
2. Truva – Hisarlık, Türkiye
Homeros’un anlatısına göre, Truva Savaşı, Hisarlık’ta yaşandı ve Odysseus’un tahta at hilesiyle sona erdi. Ama Truva sadece bir efsane mi, yoksa gerçek mi?
Tarihçiler ve arkeologlar, bu destansı şehrin günümüzde Türkiye’nin Hisarlık bölgesinde olduğunu düşünüyor. Kazılar, M.Ö. 3000’lere kadar uzanan şehir katmanlarını ortaya çıkardı! Yani, Truva gerçekten de varmış!
Truva antik kentinde devasa şehir surları ve eski evlerin kalıntıları arasında dolaşabilir, adeta zamanda yolculuk yapabilirsiniz. Eğer “Ben her şeyi en ince ayrıntısına kadar öğrenmeden gitmem!” diyorsanız, Truva müzesine uğramadan olmaz. Truva’nın gizemli tarihine ışık tutan eserlerle dolu! Gerçek bir tahta at olmasa da, Truva’nın girişinde devasa bir tahta at heykeli sizi bekliyor. Atın içine girip içeride keşif yapmak da cabası! Truva, savaş stratejileri, ihanetler ve kahramanlıklarla dolu bir geçmişe sahip. Burada gezerken kendinizi bir destanın içinde hissedeceğiniz garanti!
3. Ismaros – Maronya, Yunanistan
Odysseus ve adamları, Truva’dan ayrıldıktan sonra Cicones adlı bir halkın yaşadığı Ismaros’a saldırır. Ama işler pek de iyi gitmez… Cicones karşılık verir ve Odysseus’un adamları büyük kayıplar verir. İlk uyarı: Eve dönüş kolay olmayacak!
Bugün, Ismaros’un modern Yunanistan’ın Trakya bölgesindeki Maronya şehri olduğuna inanılıyor. Ve burası tam anlamıyla bir tarih hazinesi! Maronya antik kentinde antik bir tiyatro, akropol ve eski şehir duvarlarını görebilirsiniz. Eğer yükseklerden Ege Denizi’ne bakmak istiyorsanız, Ismaros dağı harika bir nokta!
Odysseus’un adamları, bu topraklarda lotus meyvesini yiyor ve anında eve dönme isteğini unutuyor! “Burada kalalım, çok güzelmiş” moduna giriyorlar. Tabii Odysseus buna izin vermiyor!
Bugün, birçok araştırmacı bu toprakları Tunus’un Jerba Adası ile ilişkilendiriyor. Ve burası gerçekten de büyüleyici bir yer! Beyaz kumlu plajlar, deniz ve bir lotus çiçeği rahatlamak için birebir! Ayrıca 2.500 yıllık Ghriba Sinagogu, adanın çok kültürlü tarihini yansıtıyor.
5. Kikloplar Adası – Sicilya, İtalya
Ve geldik en meşhur sahnelere! Tek gözlü dev Polyphemus ve Odysseus’un kaçışı! Odysseus, devin gözünü kör edip onun koyunları arasında gizlenerek adadan kaçıyor. Bugün, bu olayın Sicilya ve özellikle Etna Dağı çevresinde geçtiği düşünülüyor.
Efsaneye göre olay, Grotta di Polifemo’da (Polyphemus’un Mağarası) yaşandı! Eoli adaları ise engebeli kıyıları ve mağaralarıyla, burası Kiklopların diyarı gibi hissettiriyor. Agrigento’daki tapınaklar vadisi, Antik Yunan’ın Sicilya’daki izlerini görmek için harika bir yer.
6. Aeolia – Eolie Adaları, İtalya
Odysseus ve mürettebatının rüzgarların tanrısı Aeolus ile karşılaştığı mistik ada Eolie, onun tarafından kendilerine hediye edilen rüzgar çantasını açınca büyük bir felakete dönüşür. Yanlışlıkla açılan çanta, Odysseus’u ve adamlarını rotalarından sapmalarına neden olur.
Günümüzde bu efsanevi yerin, Sicilya’nın kuzeyinde yer alan Eolie Adaları olduğu düşünülüyor. Volkanik kökenli bu adalar, tarih boyunca önemli bir ticaret merkezi olmuş. Bugün ise muhteşem manzaraları, kaplıcaları ve Lipari Kalesi kalıntıları ile UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alıyor. Eğer bu efsanevi diyarlarda gezinmek isterseniz, Stromboli’nin hala aktif olan yanardağına tırmanabilir, volkanik kraterlerde yürüyüş yapabilir ya da Vulcano Adası’nın siyah kumlu plajlarında keyif yapabilirsiniz!
Odysseus’un en korkunç karşılaşmalarından biri, yamyam devler olan Laestrygonyalılar ile Telepylos adasında yaşanır. Bu devler, Odysseus’un filosuna kayalar fırlatarak neredeyse tüm gemilerini yok eder. Sadece Odysseus’un kendi gemisi bu felaketten kurtulur.
Bu efsanevi limanın, günümüzde İtalya’daki Formia olduğu düşünülüyor. Roma ve Napoli arasında yer alan bu sahil kasabası, antik dönemde de önemli bir ticaret noktasıydı. Günümüzde Formia’da gezilecek birçok tarihi nokta bulunuyor. Özellikle Cicero Mezarı, eski Roma devlet adamı Cicero’ya ait olduğu düşünülen etkileyici bir türbe. Eğer mitolojide anlatılan yüksek kayalıkları görmek isterseniz, Gaeta’nın nefes kesici kıyı şeridi tam da anlatılanlarla örtüşüyor!
8. Aeaea– Ponza, İtalya
Odysseus’un belki de en ilginç yolculuklarından biri, büyücü Circe’nin adası Aeaea’da geçer. Circe, adamlarını domuza çevirerek başlangıçta düşmanca bir tavır sergilese de, sonrasında Odysseus’un müttefiki ve sevgilisi olur.
Günümüzde, bu gizemli adanın Ponza Adası olduğuna inanılıyor. İtalya’nın batı kıyısında yer alan Ponza, turkuaz suları, deniz mağaraları ve dik kayalıklarıyla dikkat çeken bir ada. Burada keşfedilecek pek çok tarihi nokta var! Özellikle Grotte di Pilato (Pilatus Mağaraları), Circe’nin mitolojik büyüleriyle ilişkilendiriliyor. Roma dönemine ait bu mağaraların, balık çiftlikleri olarak kullanıldığı tahmin ediliyor.
9. Ogygia – Gozo, Malta
Odysseus’un en uzun süre tutsak kaldığı ada Ogygia, güzeller güzeli peri Calypso’nun yaşadığı ıssız bir yerdi. Calypso, Odysseus’a ölümsüzlük teklif etse de, tanrıların araya girmesiyle Odysseus sonunda serbest kalır.
Gerçek dünyada bu adanın, Malta’nın ikinci büyük adası Gozo olduğu düşünülüyor. Gozo, tarih öncesinden beri yerleşim gören bir yer ve burada bulunan Ġgantija Tapınakları, dünyanın en eski bağımsız yapıları arasında yer alıyor. Eğer Calypso’nun Odysseus’u hapsettiği yeri görmek isterseniz, Ramla Körfezi’nin kırmızı kumlarına bakan Calypso Mağarası tam da aradığınız yer! Adada ayrıca Fenike, Roma ve Arap uygarlıklarının izlerini taşıyan yapılar var. Orta Çağ kaleleri, Barok kiliseler ve geleneksel Malta köyleriyle tam bir tarih ve mitoloji şöleni!
10. Scheria – Korfu, Yunanistan
Odysseia destanında geçen gerçek yerler listemizin sonuna geldik. Odysseus’un nihayet eve dönüş yolunda misafirperver bir halk tarafından karşılandığı son durak Scheria Adası. Burada yaşayan denizci Phaeacian halkı, Odysseus’a İthaka’ya dönmesi için bir gemi hediye eder ve yolculuğunun son aşamasına ulaşmasını sağlarlar.
Bugün bu efsanevi adanın, Korfu Adası olduğuna inanılıyor. Yunanistan’ın en güzel adalarından biri olan Korfu, yemyeşil doğası, turkuaz denizi ve muhteşem kıyılarıyla tam bir cennet. Korfu’nun tarihi de oldukça etkileyici! MÖ 8. yüzyılda Korintliler tarafından kurulan ada, zamanla Venedik, Fransız ve İngiliz yönetiminden etkilenmiş ve bu izleri bugünkü şehir dokusunda görmek mümkün. Özellikle UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki Eski Şehir, tarih meraklıları için adeta bir açık hava müzesi. Eğer Phaeacian halkının Odysseus’a sunduğu ihtişamı hissetmek isterseniz, Achilleion Sarayı ve 16. yüzyıldan kalma Yeni Kale mutlaka ziyaret edilmesi gereken noktalar!
