Mutfakta küçük bir hata, büyük bir felakete dönüşebilir! Sabah aceleyle kahvenizi yapmaya çalışırken bir anda ocak yanındaki yağ şişesinin devrildiğini hayal edin… Ya da mis gibi yemek kokularının arasında bir anda yükselen dumanlar… Mutfak, evin kalbidir derler ama bu kalp bazen biraz fazla hararetli çalışabiliyor. Evet, yemek yapmak bir sanat; ama bu sanatın sahnesinde her şeyin yeri çok önemli. Özellikle ocağın yakınında duran bazı “masum” eşyalar var ki, aslında mutfakta adeta zaman ayarlı bomba gibi bekliyorlar. Kullanışlı diye oraya koyduğumuz şeyler, kimi zaman hem lezzetleri bozuyor hem de yangın gibi ciddi tehlikelerin habercisi olabiliyor. “Ben yıllardır böyle yapıyorum, bir şey olmadı” demeyin. Hazırsanız, mutfağınızı hem daha güvenli hem de daha işlevsel hale getirecek listeye birlikte göz atalım. İşte ocağınızın yakınında asla bulundurmamanız gereken şeyler!
1. Sıvı yağ
Yemek yaparken sıvı yağı elinizin altında tutmak pratik görünebilir. Ancak şunu unutmamak gerekir: Yağ ve yüksek ısı iyi bir ikili değildir. Ocağa çok yakın bir yerde duran bir şişe sıvı yağ, ciddi tehlikelere yol açabilir.
Öncelikle güvenlik açısından bakalım: Eğer yağ şişesi açık ateşe ya da çok sıcak bir ocak gözüne fazla yakınsa, alev alabilir. Bu da kolay kolay kontrol altına alınamayacak bir yağ yangınına neden olabilir. Yağ yangınları sıradan yangınlardan daha zor söndürülür; üstüne su dökerseniz yangını daha da büyütebilirsiniz.
Ayrıca kazara şişeyi devirdiğinizde, sıcak ocak üzerine sıçrayan yağ ciddi yanıklara neden olabilir. Özellikle yemek yaparken dikkatinizin dağılabileceği düşünülürse, bu tür bir kaza riski küçümsenmemelidir.
İşin bir de kalite tarafı var: Sıcaklık, yağın yapısını bozar. Uzun süre ısıya maruz kalan yağlar daha çabuk oksitlenir. Bu da hem tadını bozar hem de besin değerini azaltır. Hatta içinde zamanla zararlı maddeler bile oluşabilir. Bu nedenle yemeklik yağlarınızı ocağın hemen yanında değil, serin ve karanlık bir dolapta saklamanız en doğrusudur.
2. Baharatlar
Pek çok kişi baharatları ocak yakınındaki duvara monte edilen raflara koyar. Estetik olarak hoş görünse de, pratiklik açısından bu alışkanlık bazı sorunlar yaratır.
Baharatlar, özellikle ısı ve neme karşı oldukça hassastır. Ocağın yanındaki sıcak hava ve buhar, baharatların aromasını ve rengini hızlıca kaybetmesine neden olur. Sonuç olarak, o güzelim kokulu baharatlarınız bir süre sonra hem tatsız hem de işe yaramaz hale gelebilir.
Baharatlarınızı uzun ömürlü ve lezzetli tutmak istiyorsanız, doğrudan ışıktan, ısıdan ve nemden uzak, serin ve kuru bir yerde saklamanız gerekir. Örneğin bir mutfak dolabı ya da kiler bu iş için çok daha uygundur.
Kahvesiz güne başlayamayanlardansanız, kahve çekirdeklerinizi ya da öğütülmüş kahvenizi mutfağınızın kolay erişilebilen bir köşesinde tutmak istemeniz çok doğal. Ancak bu yer ocağa yakınsa, kahvenizin tadı zamanla bozulabilir.
Kahve, kendine has o güzel aromasını içerdiği uçucu yağlardan ve bileşiklerden alır. Bu bileşikler sıcağa karşı hassastır. Kahvenizi sıklıkla yüksek sıcaklığa maruz bırakırsanız, bu aroma bileşenleri yok olur. Sonuç: Bayat ve acı bir kahve.
Üstelik mutfakta pişirme sırasında oluşan buhar, kahve çekirdeklerine ya da telvesine nem geçmesine neden olabilir. Bu da küf oluşmasına, kahvenin topaklanmasına ve kullanılmaz hale gelmesine yol açabilir.
En iyi yöntem, kahveyi ağzı sıkıca kapalı, ışık geçirmeyen bir kapta, serin ve kuru bir yerde saklamaktır. Örneğin kiler ya da kahve için ayrılmış özel bir dolap bu iş için idealdir.
4. Meyve kaseleri
Ocağınızın yakınında asla bulundurmamanız gereken şeyler yazımıza devam ediyoruz. Mutfakta meyve kaselerini tezgah üzerinde sergilemek hem pratik hem de şık olabilir. Ancak bu kaseler ocağa çok yakınsa, meyvelerinizin çabucak bozulduğunu fark edebilirsiniz.
Ocağın yaydığı sıcaklık ve nem, özellikle muz, kivi, şeftali gibi çabuk olgunlaşan meyvelerin çok hızlı yumuşamasına neden olur. Bu da hem israf anlamına gelir hem de meyvelerin görüntüsü ve lezzeti bozulur.
Eğer mutfağınız küçükse ve meyve kasenizi ocağın yakınına koymaktan başka seçeneğiniz yoksa, mümkünse ocaktan uzak bir masanın üzerine ya da mutfağın daha serin bir köşesine yerleştirin.
Eğer kullandığınız ilaçları ya da günlük takviyelerinizi soba, fırın ya da ısıya yakın başka bir yerde tutuyorsanız, bunu tekrar düşünmeniz gerekir. Çünkü sıcaklık, bu ürünlerin içeriğinde yer alan kimyasal maddeleri bozabilir. Bu da ilaçların etkisini azaltabilir veya dengesiz hale getirebilir.
Bir uzman olan Gaffen, özellikle pişirme sırasında mutfakta oluşan sıcaklık ve buharın ilaçların aktif bileşenlerini zamanla parçalayıp onları etkisiz hale getirebileceğini belirtiyor. Bu durum sadece reçeteli ilaçlar için değil; balık yağı, probiyotikler ve bazı ısıya hassas vitaminler gibi takviyeler için de geçerli.
İdeal olan, ilaç ve takviyelerinizi serin, kuru ve sıcaklık dalgalanmasının az olduğu bir ortamda saklamaktır. Örneğin bir kiler veya ilaç dolabı oldukça uygun olabilir. Ancak her ilaç ya da takviye aynı şartları gerektirmez; bu yüzden ürün etiketlerini dikkatle okuyarak nerede saklamanız gerektiğini kontrol etmelisiniz.
Ve unutmayın: Her ne kadar serin ortamlar önerilse de, buzdolabı da her zaman doğru yer olmayabilir. Eğer etiketinde özellikle “soğukta saklayın” gibi bir ibare yoksa, buzdolabına koymak içeriği bozabilir.
6. Kablolu mutfak aletleri
Mutfağınızda mikser, tost makinesi, blender gibi çeşitli kablolu aletler olabilir. Bunları kullanırken veya saklarken dikkat edilmesi gereken en önemli şey, herhangi bir ısı kaynağından uzakta olmalarıdır.
Örneğin tost makinesini her gün kullanıyor olabilirsiniz ve elinizin altında olması size pratik gelebilir. Ancak ocak yakınında duruyorsa, bu durum ciddi bir yangın riskine dönüşebilir. Elektrikli aletlerin kabloları, yanlışlıkla sıcak bir yüzeye temas ederse eriyebilir, tutuşabilir veya kısa devre yapabilir.
Uzmanlar, bu cihazların hem kendi güvenliği hem de sizin güvenliğiniz için, cihazın rahatça kullanılabileceği ve kablolarının serbestçe yerleştirilebileceği alanlarda tutulmasını öneriyor.
Yablon Brenner ise bu tür aletlerin sadece kabloları değil, kendilerinin de ısındığında tehlike oluşturabileceğini söylüyor. Özellikle mutfakta oluşan buhar, sıcaklık ya da sıçrayan sıvılar, bu cihazlara zarar verebilir.
Eğer mutfağınızda yeterince yer varsa, bu aletleri doğrudan tezgah üzerinde ama ocaktan uzakta bir noktada ya da güvenli bir dolap içinde saklamak en iyisidir. Mümkünse alt dolaplar gibi, riskten uzak alanlar tercih edilmelidir.
7. Kağıt havlular
Kağıt havlular mutfakta gerçekten işe yarayan pratik ürünlerdir. Ancak çok dikkat edilmezse, ciddi bir tehlike yaratabilirler. Çünkü kağıt havlu, yapısı gereği yanıcı bir malzemedir.
Eğer mutfağınız küçükse ya da tezgâhınız kalabalıksa, kağıt havlu rulosunu soba veya fırına çok yakın yerleştirmiş olabilirsiniz. Bu çok sık yapılan bir hata. Ancak açık alev ya da yüksek sıcaklık kağıt havlunun tutuşmasına neden olabilir.
Uzmanlar, kağıt havluların ocaktan olabildiğince uzak tutulmasını öneriyor. Örneğin bir çekmece, kapalı bir dolap ya da sadece havlu koymak için ayrılmış özel bir raf oldukça güvenlidir. Yemek pişirirken yaşanacak bir yangın mutfakta en son isteyeceğiniz şeydir.
8. Ahşap kesme tahtaları
Ocağınızın yakınında asla bulundurmamanız gereken şeyler listemizin sonuna geldik. Ahşap kesme tahtaları hem estetik hem de kullanışlıdır. Ancak onları soba veya fırın gibi ısı kaynaklarına yakın bir yere koymak hiç de iyi bir fikir değildir.
Gaffen’e göre ahşap, doğal olarak nemi çeken bir malzeme olduğundan, yüksek sıcaklıkta genleşip sonra daralabilir. Bu da tahtanın eğilmesine, çatlamasına veya zamanla kırılmasına neden olabilir. Oluşan çatlaklar ise hijyen açısından sorun teşkil eder çünkü bu alanlarda bakteri üreyebilir.
Dahası, kesme tahtanızı gazlı bir ocakta alevin yakınına yerleştirirseniz, bu ciddi bir yangın tehlikesi yaratabilir. Ahşap, yanıcı bir malzeme olduğu için açık alevle temas ettiğinde kolaylıkla tutuşabilir.
Peki bu tahtaları nerede saklamak daha uygundur? Ocaktan uzakta bir tezgahta, bir dolap içinde ya da özel olarak kesme tahtası için ayrılmış bir raf ideal olur. Ayrıca, dik şekilde saklamak hem tahtanın havalanmasını sağlar hem de küflenmesini önleyerek ömrünü uzatır.
