Amerikalı bir sosyal psikolog olan Dan Gilbert’e göre, hayatta aslında hepimiz sandığımızdan daha mutluyuz ya da en azından olabiliriz. Gilbert’in “Mutluluğun Önündeki Engel” adlı kitabında, mutluluğa dair önyargılarımızı kıracak çok değerli bilgiler yer alıyor.
Eğer yeterince mutlu olmadığınızı düşünüyor veya başkalarının hayatlarına imrenerek kendinizi üzüyorsanız, “Mutluluğun Önündeki Engel”den öğrenmeniz gereken bazı gerçekler var.
1. Gilbert’e göre insanları hayvanlardan ayıran en önemli özelliklerden biri, insanların sürekli geleceği düşünmesidir
2. Üstelik beynimizin geleceğe dair tahminleri bazen çok yanlış çıkabiliyor. Ve bu da mutluluğumuz için yanlış kararlar vermemize yol açıyor
3. İnsanoğlu, bir şeyi yaşamadan önce kafasında tecrübe etme gibi muhteşem bir adaptasyona sahip
Yüzyıllar süren evrim sonucu, insan beyninde bir “tecrübe simülatörü” gelişti. Tıpkı pilotların uçuş simülasyonu yapması gibi.
4. Mesela soğanlı dondurma diye bir şey yok. Ve bunun nedeni, deneyip daha sonra iğrenç olduğunu gördükleri için değil
Koltuğunuzdan kalkmadan, o dondurmanın kokusunu kafanızda oluşturup, iğrenç olduğunu anlayabilirsiniz.
5. Ama bazen beynimizdeki simülatör bu kadar başarılı bir şekilde çalışmıyor
6. Örneğin, size iki teklifte bulunsalar; birisi yaklaşık 314 milyon dolar. Ve diğeri ise belden aşağınızın felç olma durumu olsa… Herkesin hangisini isteyeceğini biliyoruz
7. Ama gerçek şu ki; ayaklarınızı kaybettikten bir yıl sonra ve piyangoyu kazandıktan bir yıl sonra, eşit derecede mutlu oluyoruz
8. Bazen beynimizdeki simülatör, düşündüğümüz şeylerin gerçeğinden çok daha farklı olduğuna inanmamıza neden oluyor
9. Örneğin; bir seçim kazanma ya da kaybetme, terfi olup olmama, sınavı geçme ya da geçememe vs. Bu faktörler aslında beklediğimizden çok daha az süre boyunca ve daha az yoğunlukta etkili
10. Hayati öneme sahip travmaların, insanları nasıl etkilediğiyle ilgili bir çalışmaya göre; eğer olay 3 ay önce gerçekleşmişse, büyük ihtimalle, mutluluğunuz üzerinde artık etkisi yok
11. İnsanoğlu, “psikolojik bağışıklık sistemi” olarak düşünebileceğimiz bir şeye sahip
Kendimizi daha iyi hissetmemiz için bakış açımızı değiştirmeye yardım ediyor. Ve hepimiz bu makineye sahibiz.
12. Mutluluğun beyinde sentezlenebildiğini söyleyen Gilbert; bunu şu muhteşem örnekle açıklıyor:
İşlemediği bir suçtan dolayı 37 yılını cezaevi’nde geçirip 78 yaşındayken suçsuz olduğu anlaşılan biri şunları söylemiş: “Bir dakikama bile üzülmüyorum. Olağanüstü bir tecrübeydi.”
Yani, “Orada bazı iyi insanlar da vardı. Spor salonu vardı.” değil, “Olağanüstü idi.” Bu normalde manevi bir tecrübe yaşadığımız zaman kullandığımız bir kelime.
13. Ama insanlar sentezlenmiş mutluluk yerine doğal mutluluğu yaşamak isterler, çünkü bize dayatılan budur
İnsanların istedikleri bir şeyi elde edemediklerinde, elde etmiş gibi mutlu olacağına inandığı bir dünyada, ekonomi işlemez.
14. Sentetik mutluluk, hedeflediğimiz bir şeyi elde ettiğimiz zaman yaşadığımız mutlulukla aynı derecede gerçek ve süreklidir
Zen rahipleri ile dolu bir alışveriş mağazası kâr getirmeyecektir, çünkü onlar pek bir şey istemezler.
15. Psikolojik bağışıklık sistemimiz, hayatta daha mutlu kalmamıza yardımcı oluyor
16. “Sentetik mutluluk”, sahip olduklarımızla mutlu olma yeteneğimizdir
