Peri bacaları, yeraltı şehirleri, Ortahisar Kalesi… Kapadokya dediğimiz anda aklınıza onlarca doğal ve tarihi güzellik geldiğini biliyoruz. Peki ya Mustafapaşa köyünü daha önce duymuş muydunuz? Ürgüp’e 6, Nevşehir’e 25 km uzaklıkta bulunan Mustafapaşa köyü tarihi camilere, kiliselere, taş konaklara ve manastırlara ev sahipliği yapan eski bir Rum köyü. Şimdilerde Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın koruması altında olan bu köy, 2021 yılında Birleşmiş Milletler’e bağlı Dünya Turizm Örgütü tarafından “En İyi Turizm Köyleri” arasında seçildi.
Gelin şimdi, doğallığını muhafaza eden ve buram buram tarih kokan 1300 sakinli Mustafapaşa köyünü daha yakından inceleyelim!
UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Kapadokya, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yaptı. Bunun en güzel örneğini görebileceğiniz yer ise kesinlikle Mustafapaşa köyü
Antik dönemde Sinasos adıyla bilinen Mustafapaşa,1924 yılında gerçekleşen nüfus mübadelesine kadar Ortodoks Rumların yaşadığı bir köydü. Köyün sakinleri ise tıbbi ürünler ve şarap satan zengin tüccarlardan oluşuyordu. Hatta söylenenlere göre yaşayan Rumların büyük bir kısmı çalışmak için İstanbul’da yaşıyor, Sinasos’u yazlık olarak kullanıyordu. Nüfusun %20’sini oluşturan Türkler ise geçimini daha çok topraktan sağlıyordu.
Mustafapaşa’nın bu kültürel zenginliğini bugün sanat eseri olarak adlandırabileceğimiz camilerde, kiliselerde, manastırlarda ve medreselerde görmek mümkün. Peki, köyün ismi nereden geliyor?
Serafim Rizos adlı Havyarcılar Loncası liderinin el yazmasına göre Mustafapaşa, ismini Seyyid Mustafa Paşa isimli üst düzey bir devlet görevlisinden alıyor. Seyyid Mustafa Paşa köyün önemli bir sorunu olan su problemini çözmek için çeşmeler yaptırınca, halk buraya Mustafapaşa demeye başlamış.
Günümüzde 1300 sakini olan Mustafapaşa’da, 9. yüzyıldan erken Cumhuriyet dönemine kadar yüzlerce tescilli yapı yer alıyor. 2021 yılında Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü tarafından “En İyi Turizm Köyleri” arasında gösterilen bu köy, aynı zamanda Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın koruması altında.
Mustafapaşa Köyü’nde görmeniz gereken yerler?
Mustafapaşa köyünde bulunan yapılar adeta kültürel bir mozaik görünümünde. Türkler, Rumlar, Makedonya göçmenleri ve tarih boyunca burada yaşamış birçok halkın köyde izine rastlamak mümkün. Eğer bir gün yolunuz Mustafapaşa’ya düşerse aşağıdaki lokasyonlara mutlaka uğramanızı öneririz.
1. Konstantin ve Helena Kilisesi
Sinasoslu Rumların en değer verdiği yapılardan biri olan Konstantin ve Helena Kilisesi 1729 yılında inşa edildi. Pazar ayinleri, bayram töreni, konuk karşılama, okul seremonileri gibi çeşitli amaçlarla kullanılan kiliseye Fener Rum Patriği Bartholomeos da sık sık ziyaret gerçekleştirmiş.
2. Mehmet Şakirpaşa Medresesi
Mustafapaşa köyü turumuza bir medreseyle devam edelim.1899 yılında inşa edilen Mehmet Şakirpaşa Medresesi, köye girer girmez görkemli kapısıyla dikkatleri hemen üzerine çekiyor. Kapının hemen ardında ise sekiz kemerli sütunlarla desteklenen bir revak bulunuyor. Görenleri kendine hayran bırakan bu yapı mutlaka ziyaret etmenizi öneriyoruz. Günümüzde Kapadokya Üniversitesi’nin eğitim amacıyla kullandığı yapıda bol bol Osmanlı tuğrası görmek mümkün.
3. Aziz Nikolaos Manastırı
Hem Müslümanlar hem de Hristiyanlar tarafından büyük saygı gören Aziz Nikolaos Manastırı, Mustafapaşa’nın biraz dışında kalıyor. Süslerle bezeli kemerli bir taş kapısı olan manastır 4 bölümden oluşuyor. Bahçesinde ise şifalı suyunun cilt hastalıklarına iyi geldiği düşünülen bir ayazma yer alıyor.
4. Old Greek House
Asmalı Konak dizisinin çekildiği Old Greek House, İstanbullu Yorgos Vasilio tarafından yazlık olarak kullanılmak amacıyla 1887 yılında yaptırılmış. Mübadele nedeniyle köyü terk eden Vasilio, evini burada yaşayan Türk bir aileye bırakmış. 1938 yılında Öztürk ailesi tarafından satın alınan konak, şimdilerde butik otel olarak hizmet veriyor. Eğer yolunuz Mustafapaşa’ya düşerse, bu tarihi konağı mutlaka ziyaret etmenizi öneririz.
5. Kapadokya Sanat ve Tarih Müzesi
Maymunoğlu lakabıyla tanınan bir Rum tarafından 1850’li yıllarda yaptırılan konak, günümüzde Sanat ve Tarih Müzesi olarak kullanılıyor. Kapadokya kültürünün oyuncak bebeklerle anlatıldığı müze, bu yönüyle Türkiye’de bir ilk olma özelliği taşıyor. Aynı zamanda halk arasında “Bebek Müzesi” ismiyle de anılan konağın teras katı, ziyaretçilerine adeta görsel şölen yaşatıyor.
6. Maraşoğlu Köprüsü
Maraşoğlu Köprüsü, 1865 yılında Vasil Dimitri Maraşoğlu tarafından Hamam Mahallesi ile Manastır Mahallesini birbirine bağlamak amacıyla yaptırılmış. İki payandaya oturtulmuş 3 kemerli bir görünüme sahip olan köprünün yapımında bolca kesme taş kullanılmış.
7. Aziz Vasilyos Kilisesi
Mustafapaşa köyü gerçekten muazzam yapılara ev sahipliği yapıyor! 19. yüzyılda yapılan Aziz Vasilyos Kilisesi Mustafapaşa’nın doğusunda yer alıyor. Merdivenli küçük bir odadan girilen kilisenin sağ duvarında Hz. İsa, Hz. Meryem ve Vaftizci Yahya’nın resmedildiği “Deesis” sahnesi bulunuyor.
8. Haralambos Sultanidis Konağı
Mustafapaşa köyünün en görkemli konaklarından biri olan bu yapı, İstanbullu armatör Haralambos Sultanidis tarafından 1892’de yaptırılmış. Süslemeleri, mimari yapısı ve heybetiyle oldukça dikkat çeken konak her ne kadar ev olarak tasarlansa da ilerleyen yıllarda misafirhane, sosyal faaliyet alanı ve ilkokul olarak da kullanılmış.
