Sinemamızın en nevi şahsına münhasır simalarından birisidir Metin Erksan. Çokça makarası yapılan The Exorcist çakması “Şeytan” filmini de o çekmiştir, ilk uluslararası ödüllerimizi alan başyapıtlarımızı da. 70 öncesi ve sonrası olarak kariyerini iki ayrı basamakta inceleyebileceğimiz Metin Erksan, daha ilk filminden sansürle tanışmış, yaptığı her işten sonra bazı kitleleri rahatsız ederek eleştirilmiş asi, bağımsız bir yönetmendir. Sinemamızın birkaç “otör” yönetmeninden birisi olan Metin Erksan’ı biraz daha yakından tanıyalım.
1. 1929 Çanakkale doğumlu olan Metin Erksan, liseyi Pertevniyal’de okuduktan sonra, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi bölümünü bitirdi
2. Eğitimi sürecinde dünyaca ünlü sanat tarihçilerinin öğrencisi olma şansını yakalayan Erksan, ayrıca Halide Edip Adıvar, Ahmet Hamdi Tanpınar gibi isimlerden de ders alma imkanı buldu
3. Metin Erksan, 1947 senesinden itibaren muhtelif dergi ve gazetelerde sinema eleştirileri yazmaya başladı
4. 1952’de senaryosunu Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun kaleme aldığı, Aşık Veysel’in hayatını konu alan “Karanlık Dünya” adlı filmle yönetmenlik kariyerine başladı
5. Daha ilk filminden sansür ile karşılaşan Erksan, Aşık Veysel’in hayatını anlattığı bu filmi ile tümüyle yasaklanan ilk Türk filmine imza atmıştır
Karanlık Dünya filminin sansürlenmesinin nedenleri ise; tarlalarda çalışanların sıska ve sağlıksız görünmesi, kadınların ayağında ayakkabı olmaması ve Aşık Veysel’in hastalık sonucu gözlerini kaybetmesiydi. Yani mesele “ülkemizi yabancılara kötü gösteriyor”dan fazlası değildi. Filmin yapımcısının sansür kurulunun takıldığı noktaları tamamen traşlaması üzerine ancak 1 yıl sonra vizyona girebilmiştir.
6. Metin Erksan “Evrensel sinemaya ulaşmanın yolu, ulusal sinemayı yaratmaktan geçer.” demiş ve düsturdan yola çıkarak bir ulusal sinema çizgisi belirlemiştir
7. Cingöz Recai, Yol Palas Cinayeti ve Dokuz Dağın Efesi filmlerinden sonra “en sevdiğim filmim” dediği ve başrolünde Sadri Alışık’ın yer aldığı Hicran Yarası’nı çeker (1959)
8. Daha sonra Sezer Sezin’in başrolünde yer aldığı Şoför Nebahat (1960) filmi ile dönemin en ilgi çekici yapımlarından birisine imza atar
9. Bu süreçten sonra ülkemize ilk uluslararası ödülleri getirecek olan başyapıtlarla anılacaktır artık, 1952 yılında Fakir Baykurt’un aynı adlı eserinden uyarladığı “Yılanların Öcü”nü çeker
Metin Erksan’ın mülkiyet kavramını sorguladığı ilk ciddi eseri olan Yılanların Öcü filmi başta yalnızca yurt içinde gösterimine izin verilir. Daha sonra 1965’te tekrar başvuru üzerine Sansür Kurulu’ndan yurt dışı gösterim izni almıştır. Filmin başrollerinde Fikret Hakan ve Aliye Rona gibi isimler yer almaktadır.
10. Daha sonra, 1962’de Ayhan Işık, Türkan Şoray, Ekrem Bora ve Nebahat Çehre’nin başrollerinde oynadığı ve sinemamızın romantik klasiklerinden birisi olan “Acı Hayat”ı çekmiştir
11. Ve 1964’te ülkemize uluslararası anlamda ilk ciddi başarıyı (1964 Berlin Film Festivali Altın Ayı Ödülü) getiren “Susuz Yaz” filmini çekmiştir
Bu filmde su ve arazi anlaşmazlıkları üzerinden yine mülkiyet kavramına çakan Metin Erksan, filmi çektiği Urla’nın Bademli köyünde yaşayan yerli halka filmde figüral olarak yer vermiştir. Başrollerinde Hülya Koçyiğit, Erol Taş ve Ulvi Doğan gibi isimlerin yer aldığı film, Berlin Film Festivali’nde aldığı Altın Ayı ödülü dışında; Venedik Film Festivali’nde Merito Biennale Özel Ödülü ve Meksika Acapulco Film Festivali’nde Altın Maya Ödülü’lerini de kazanmıştır.
12. Susuz Yaz’dan iki sene sonra yönetmenin özgün sinema üslubuyla markalaşan ve yine sinemamızın başyapıtlarından birisi olan Sevmek Zamanı (1966) filmini yapmıştır
Sinemamızın kült yapımlarından birisi olan Sevmek Zamanı filminin, dönemin alışılagelmiş sinema üslubundan çok farklı bir yapım olduğu için dağıtımcı bulamaması ve gösterime girememesi oldukça ironiktir. Metin Erksan, kendi imzası olarak kabul edilebilecek bu filmin hem senaryosunu yazmış, hem yapımcılığını üstlenmiş hem de yönetmiştir. Başrollerinde Müşfik Kenter ve Sema Özcan’ın yer aldığı bu filmin 2007 yılı ortalarında DVD’si çıkmıştır.
13. 70’li yıllardan sonra daha ticari yapımlara yönelen Metin Erksan 1974 ve 1975 arasında TRT için ünlü yerli öykülerin kısa metraj filmlerini çekmiştir
14. Halit Refiğ ve Ertem Göreç ile birlikte “Ulusal Sinema” kavramının bayraktarlarından birisi olan yönetmen, 70’lerden sonra sinemadan (en azından üretici olarak) uzaklaşmıştır
15. Sinemamızın en önemli yönetmenlerinden birisi olan Metin Erksan, 04 Ağustos 2012’de rahatsızlığı dolayısıyla tedavi gördüğü hastanede aramızdan ayrılmıştır. En asi, en devrimci isimlerinden birisi olan Metin Erksan’ı saygı ve özlemle anıyoruz
