Orhan Pamuk, edebiyatımızın en kıymetli ve üretken yazarları arasında yer alıyor. Yazın dünyamıza kazandırdığı eserler bir hayli zengin ve nitelikli yapıtlar arasında gösteriliyor. Masumiyet Müzesi romanı ise müzeye uyarlanması açısından oldukça önemli bir yere sahip.
Masumiyet Müzesi, 2008 yılında roman olarak yayınlanmasının ardından 2012 yılında müze olarak ziyaretçilere açılıyor. Orhan Pamuk’un müzeyi açmadan önce gezdiği çeşitli müzelerde tuttuğu notları Manzaradan Parçalar isimli kitabından sizler için derledik.
1. Milano’da Bagatti Velsecchi Müzesi
“Müzeyi gezerken duyduğum huşu duygusunu nasıl ifade etmeli? Büyüklük hayalleri, büyük tasarılar (Masumiyet’ten sonra çok daha büyük bir müze: Kendisi sanat eseri olacak eserlerle dolu olacak vs.)… Şimdi alt katta, çalışma odasındayım… Bomboş müze… Bomboş müzenin mutluluğu… Peşinden gelen bekçi hanımlar alt katta oturduğum sandalyeden kaldırıyorlar, çünkü kapıya dokunuyor ve “thiz iz alarm” diyor ve gülüyor. Buranın bütün bekçileri kırk beş yaşın üzerinde kadınlar. Bazıları salon boşken kitap okuyor. Bu inanılmayacak kadar harika , mucize müzede, benden başka kimse olmaması ne mutluluk verici!…”
2. Museum der Dinge
“Burası Masumiyet Müzesi’nin ruhuna,fikrine em yakın müze. Olağanüstü mutlu oldum burada… Martin-Gropius binasında… Gropius’un yaptığı bir sergileme evinin üst katında yirminci yüzyılın başında ortaya çıkmış Werk Bund Archiv diye bir akım, bir grup var. Bunların bugünkü hayranları bitpazarlarından, terekelerden, ailelerden, “eşya”lar topluyorlar… Büyük bir depoları, arşivleri olmalı… Sonra bu arşivin deposundan sergiler açıyorlar… Bugün gezdiğim sergide yukarıda saydığım mantıkla dizilmiş koleksiyonlar var…”
3. Berlin’de Gründerzeit Müzesi
“Charlotte von Mahlsdorf adlı bir travestinin, Doğu Almanya’da zor şartlar altında yaşarken biriktirdiği 19. yüzyıl sonu- 20. yüzyıl başı sanayi ürünü mobilyalar, eşyalar, müzik aletlerinden yapılmış bir müze… Adam devletten hiçbir yardım görmeden kendi başına 1970’den beri burayı müze olarak sürdürmüş… Devlet “İçindeki eşyaları devlete sat,” demiş (Doğu Alman Devleti), satmayınca da büyük bir vergi çıkarmış, ödeyememiş… Vergiyi ödeyemedim, devlete de satmam, dağıtırım burayı derken, araya giren bir ünlü oyuncu ve avukat onu kurtarmış.Geçim kaynağı: Müzik otomotları tamir ediyor ve müzeyi film seti olarak kiralıyor…”
4. Roma’da Plazzo Venezia
“Müzenin sergileme salonunda Caravaggio’nun resimlerini seyrediyorum. Caravaggio ve Roma: 16. yüzyıl başlarında yapılmış pek çok resim. Venedik Sarayı’nın yüksek pencereleri biri siyah biri esmer iki kat tül ile kapatılmış… Böylece pencerelerin biçimi, odaya verdiği hava bozulmuyor hiç Mimar İhsan’ın bütün cepheleri duvar-pencere ayrımı yapmadan ışık dağıtan saydam bir maddeyle kaplama tasarımına karşı çıkmalıyım. Venedik Sarayı’ında pencere içlerini misafirin oturup dinleneceği küçük köşelere çevirmişler. Pencerelerin fazlaca örtülmüş olması, yerlerin koyu kurşuni renkte bir yapay halı ile örtülmesi bütün salonu fazla karanlık yapmış. Harika resimler spotlarla aydınlatılıyor… Böylece sergiyi gezenlerin dikkati, tavanlardaki ve duvarlardaki resimlerden uzaklaştırılmış. Oysa tavanlardaki resimler, taşıyıcı kirişlerin arasına giren geometrik hareketler tavana öyle hoş bir derinlik veriyor ki, Masumiyet Müzesi’nde de benzerini acaba yapabilir miyim diye düşünüyorum…”
5. Antwerp’te Rockox Evi
“Rockox müzesinde ise bir Protestan basitliği ve sükuneti var. Oysa müzeler, ev-müzeler, Katolik aşırılığın, günahın ve gizliliğin, yasağın ve cezanın yani aşkın ve hayatın merkezi olmalı… Burada ise harika tablolar görüyorum. Bir Bruegel gördüm, balıklı Flemenk natürmortları ve durgunluk var… Müze boş… İçeride, avluda bir müzik var, birisi “arp” çalıyor. Geniş odalar, ahşap dolaplar ve kabinetler, yağlıboya resimler ve avizeler, müze bekçileri ve sessizlik…”
6. Antwerp’te Mayer van den Berg Müzesi
“Burada çok mutluyum. K da bu müzede çok mutlu olurdu. Bu müze Avrupa’daki en güzel müzelerden biri. Bir zenginin kişisel resim koleksiyonu için, erken ölümünden sonra, müze olsun diye yakınlarınca yapılmış harika bir binada… Zengin koleksiyonunun yanı sıra Mayer van Bergh’in, annesinin resimleri de var duvarlarda. Ve K böylece Masumiyet Müzesi’nde kendi resminin de anılabileceğini ve katalogda ya da rehberde bir yer tutabileceğini düşünüyor…”
7. Paris’te Balzac Müzesi
“Alt katta bir yerde duvarlarına düzeltilmiş prova sayfaları, roman illüstrasyonları asılmış ve ilk baskılarla gazete sayfalarının açılmış olarak sergilendiği masa vitrinler arasında bir sandalyeye oturdum., yazıyorum. Balzac, bric-a-brac, ıvır zıvır eşya meraklısıydı, bir koleksiyoncuydu ve K gibi biriktirdiği şeylerin piyasa değeri düşüktü. K’nın aksine Balzac bu eşyaları evlenmeyi düşlediği kontes sevgilisini etkilemek, kendisini olduğundan daha zengin göstermek için biriktiriyordu. K da Le Cousin Pons’u okuduğu için bu müzeye benim gibi büyük umutlarla gelmişti, ama onun da benim gibi hayal kırıklığını tahmin edebiliyorum. Yazıya, manüskriye fazla dönük bir müze burası: Balzac’ın hayatının müzesinden çok, yazılarının müzesi sanki….”
8. Lübeck’te Buddenbrook evi
“Şimdi Lübeck’de, Buddenbrook evi denen yerdeyim ve şaşkınlık içindeyim… Savaştan ve bombalamalardan yalnızca cephesi kalmış olan evi yeniden, eski haliyle değil, bir müze olarak yapmışlar. İlk katta büyükçe bir müze dükkânı… Bir müze alanı ve Thomas Mann ailesinin kitaplarına, fotoğraflarına, el yazılarına ayrılmış bir camekânlı aile tarihi sergisi!…”
9. Berggruen Koleksiyonu Picasso ve Çağı Müzesi
“Müzenin en üst katındayım. Bay Berggruen’e hayranlığım sonsuz. Paris’te yıllarca Rue de l’Université 70’te Diusso ve çevresinin eserlerini sattığı bir galeri işlettikten sonra, bu üstat galerici, elindeki, Picasso, Matisse, Braque koleksiyonunu Charlottenburg’daki bu güzel binanın müzeye çevrilmesi karşılığında bağışlamış. Karşılığında koleksiyonu müzeye kavuşmuş. Ayrıca kendisi de bu müzenin en üst katında bir dairede yaşıyor…”
10. Duke Homestead Tütün Müzesi
“Çok eğleniyorum burada. Pek çok sigara aleti. İlk sigara makinelerinden biri! Bir televizyon Marlbora ya da benzeri sigara reklamlarını gösteriyor. İlk sigara reklamları… Sigara doldurma makinesi icat eden adamların hayatları… Klasik Marlbora, Lark vs. paketleri. Bir Amerikan koltuk. Bir sehpa. Bir küllük ve içinde sigara izmaritleri…”
11. New York’ta Frick Müzesi
“Elbetteki K’nın hayran olduğu dünyadaki en iyi on-on beş müze arasındadır burası… “180’den fazla kişinin aynı anda içeride bulunması tehlikeli ve yasaktır,” diyor duvardaki bir levha. Ve K kalabalık müzelerden nefret ettiği için bu levhayı çok sevecek. Öyle ki Masumiyet Müzesi’ne benzer bir levha konulmasını şart koşacak. K ayrıca Frick’in resim koleksiyonunun zenginliğini, müzenin popüler sanata ve popüler ziyaretçiye hiç taviz vermeyen havasını sevecek…”
