İlk ortaya çıktığı günden bu yana koronavirüs defalarca mutasyona uğradı. Alfa, Delta, Omicron, Eris, Pirola, Flirt derken her yeni varyant farklı semptomlarla gündeme geldi. Son dönemde ise adını oldukça ürkütücü bir metafordan alan Frankenstein varyantı konuşulmaya başlandı. Bilim insanları, bu yeni mutasyonun önceki varyantlardan parçalar taşıdığı için böyle bir isimle anıldığını söylüyor.
Fransa başta olmak üzere birçok ülkede vaka artışına yol açan Frankenstein varyantı, yaz ortasında bile hız kesmeden yayıldı ve sonbaharda yeni bir dalga beklentisini gündeme taşıdı. Sağlık otoriteleri bu varyantın, önceki COVID soylarının birleşiminden oluştuğunu ve bu yüzden “Frankenstein” adıyla anıldığını belirtiyor. Peki tam olarak nedir bu Frankenstein varyantı?
Frankenstein varyantı farklı hatlardan gelen mutasyonların birleşimi olduğu için daha bulaşıcı görülüyor
“XFG” ya da “Stratus” olarak da bilinen bu varyant, birden fazla COVID soyunun genetik birleşiminden oluşuyor. Dünya Sağlık Örgütü, Haziran ayından beri Frankenstein varyantını yakından izliyor. İlk bulgulara göre semptomlar klasik grip benzeri şikâyetlerle örtüşse de bulaşıcılığının daha yüksek olması ve farklı yaş gruplarını aynı anda etkilemesi nedeniyle dikkat çekiyor.
Uzmanlar varyantın çocuklarda ve gençlerde hızlı yayıldığını, bağışıklığı baskılanmış gruplar için riskli olduğunu belirtiyor
Özellikle Fransa’da yapılan ölçümlerde, 15 yaş altı çocuklarda acil servis başvurularında %20’lik bir artış gözlemlendi. Bu durum varyantın yalnızca yaşlı veya risk grubundakilerde değil, genç nüfusta da ciddi yayılım gösterdiğini ortaya koyuyor. Aşıların hâlâ ağır hastalık riskini azalttığı bilinse de bağışıklığın kısa süreli olması nedeniyle Avrupa’da sonbahar aylarında yeni aşılama kampanyalarının başlatılması planlanıyor.
Frankenstein varyantı farklı mutasyonların birleşiminden oluştuğu için bu isimle anılıyor
Frankenstein varyantı, COVID-19’un tek bir mutasyondan değil, farklı varyantların genetik özelliklerini bir araya getiren bir kombinasyon olmasından dolayı bu isimle adlandırılıyor. Yani virüs, adeta bir laboratuvar deneyinden çıkmış gibi farklı parçaların birleşiminden oluşmuş bir yapıya sahip. Uzmanlar, bu tür birleşimlerin virüsün bağışıklık sistemini yanıltma ve daha kolay bulaşma ihtimalini artırabileceğini belirtiyor.
Belirtileri diğer COVID-19 semptomlarına benzer ama bazı farklılıklar da var 👇🏻
Frankenstein varyantının belirtileri klasik COVID-19 semptomlarıyla büyük ölçüde benzerlik gösteriyor:
Yüksek ateş
Boğaz ağrısı
Şiddetli öksürük
Halsizlik ve kas ağrıları
Burun akıntısı ve baş ağrısı
Ancak bazı vakalarda daha uzun süren yorgunluk ve daha hızlı bulaşma eğilimi rapor edildi. Bu da varyantın özellikle kalabalık ortamlarda daha hızlı yayılabileceği anlamına geliyor.
Frankenstein varyantı farklı mutasyonların güçlü özelliklerini bir araya getirme ihtimaliyle endişe yaratıyor
Frankenstein varyantının bu kadar dikkat çekmesinin nedeni, virüsün evrimsel sürecinde farklı mutasyonlardan “en dirençli” kısımları birleştirmiş olma ihtimali. Bu da hem aşıların etkinliği hem de bağışıklık tepkisi konusunda soru işaretleri yaratıyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) varyantı yakından izliyor ve henüz “endişe verici varyant” kategorisine alınmasa da birçok ülke tedbirlerini sıkılaştırmış durumda.
Frankenstein varyantı karşısında korunmanın yolu yine klasik önlemleri uygulamaktan geçiyor
Uzmanların önerileri değişmiyor: Maske, hijyen ve kalabalık ortamlardan uzak durmak hâlâ en etkili yöntemler. Ayrıca mevcut aşıların ağır hastalık riskini azaltmada önemli rol oynamaya devam ettiği vurgulanıyor. Frankenstein varyantı hakkında yeni veriler geldikçe, sağlık otoritelerinin güncel tavsiyeleri takip edilmeli.
