Korku filmleri, perili evler ve arkadaşları korkutma gibi aktiviteler genellikle eğlenceli ve zararsız görünür. Ancak, bu aktiviteler vücudumuzda doğal bir tepki olan “savaş ya da kaç” mekanizmasını harekete geçirebilir. Bu tepki, vücudun hayatta kalmaya yönelik bir dizi fizyolojik reaksiyon sergilemesine neden olur. Kimyasallar salınır, kalp atışı hızlanır ve kaslar güçlenir. Bu, bedenimizin tehlike karşısında hızlıca harekete geçmesini sağlar. Emory Üniversitesi’nden klinik psikolog Kenneth Carter, bu tepkinin aslında hayatta kalmamız için çok önemli olduğunu vurguluyor. Tehlike anında hızla devreye giren bu sistem, enerji seviyemizi artırır, odaklanmamızı güçlendirir ve kaslarımızı daha etkili bir şekilde kullanmamızı sağlar. Ohio State Üniversitesi’nden Janice Kiecolt-Glaser de bu mekanizmanın atalarımızdan miras kalan bir hayatta kalma yöntemi olduğunu belirtiyor. Ancak sürekli olarak bu sistemi tetiklemek her zaman iyi bir şey değildir. Eğer vücut sürekli olarak korku ya da strese maruz kalırsa, bu uzun vadede zarar verebilir. Carter, bu tepkilerin sık sık ve uzun süre tetiklenmesinin vücudu yıpratabileceği konusunda uyarıyor. Hazırsanız korkmak vücudu nasıl etkiler bir göz atalım 👇
Korku tepkisi, beynin limbik sisteminin bir parçası olan amigdalada başlar. Amigdala, tehditleri tanıyan ve duyguları işleyen kritik bir merkezdir
Tehdit algılandığında, beyindeki hipotalamus, sinir ve endokrin sistemlerine kimyasal sinyaller gönderir. Bu sinyaller kortizol, adrenalin ve dopamin gibi hormonların salgılanmasını sağlar. Pennsylvania Üniversitesi’nden bilim insanı Marc Dingman’a göre, bu hormonlar vücudu hızlı bir tepki için hazırlar; nefes alışı hızlanır, kalp kanı kaslara ve organlara daha hızlı pompalar.
Korku sırasında kaslarımız gerilir, göz bebeklerimiz büyür ve çevremizdeki tehditleri daha iyi görmek için zihnimiz keskinleşir. Adrenalin ise ağrı hissimizi azaltır
Ayrıca korktuğumuz sırada dopamin salgılarız. Bu dopamin salgısı korku esnasında neden bazı insanların keyif aldığını açıklıyor. Peki gerçek ve algılanan tehdit arasında nasıl bir fark var? Gerçek bir tehlikeyle mi karşı karşıyasınız, yoksa sadece algılanan bir tehlike mi? Beynimiz bu iki durumu hızla ayırt edebilir. Nottingham Tıp Fakültesi’nden Holly Blake’e göre, ilk biyolojik tepkimiz her iki durumda da aynıdır. Ancak, birkaç saniye sonra beynimizin rasyonel düşünmeden sorumlu bölgesi olan prefrontal korteks devreye girer ve tehlikenin gerçek olup olmadığını değerlendirir. Bu noktada hipokampüs, geçmiş deneyimlere dayanarak durumu değerlendirir. Örneğin, daha önce perili bir evde bulunduysanız, beyniniz bu deneyimi kullanarak şu anki tehdidin gerçek olmadığını anlayabilir.
Gerçek ve algılanan tehdit arasındaki farkı beynimiz bazen algılayamayabilir. Özellikle filmler, gerçek dünya ile ekran arasındaki farkı algılamakta zorluk yaşatabilir. Milyonlarca insanın “Jaws” filminden sonra köpek balıklarından korkması bu yüzden. Vücut tam bir savaş ya da kaç tepkisi vermese bile, az miktarda stres hormonları salgılanabilir. Bu, kalp çarpıntısı, terleyen avuç içleri gibi belirtilerle kendini gösterir.
Johns Hopkins Tıp Merkezi’nden Mihail Zilbermint, korkunun eğlenceli gibi görünebileceğini, ancak sık yaşanmasının stres yaratabileceğini söylüyor. Vücudun sürekli olarak bu tür tepkiler vermesi, uzun vadede sağlığınızı olumsuz etkileyebilir. Kiecolt-Glaser da sürekli stres hormonlarının yüksek tansiyon, sindirim sorunları ve bağışıklık sistemi problemleri gibi sonuçlara yol açabileceğini belirtiyor.
Korku filmlerini seven ya da paranormal olaylarla ilgilenenkişiler, gerçek tehlikelere karşı duyarsızlaşabilir
Hatta bazı insanlar için korku deneyimi çok daha dramatik olabilir. Travma sonrası stres bozukluğu ya da anksiyete bozukluğu gibi sorunları olan kişiler, korku tepkilerine karşı aşırı hassas olabilirler. Bu tür kişiler için korkutucu aktivitelerden kaçınmak en iyisi olabilir.
Bu nedenle, korku aktiviteleri herkes için aynı derecede eğlenceli olmayabilir. Vücut ve zihin üzerindeki etkileri dikkate alarak, özellikle sağlık sorunu olanlar bu tür aktivitelerden kaçınmayı düşünmelidir.
Korkmak vücudu nasıl etkiler listemizin sonuna geldik. Bu içerik de ilginizi çekebilir:
