Gelişmiş algoritmalara sahip uygulamalar, bizden aldığı her türlü veriyi inceliyor ve karşımıza tam da ihtiyacımız olan reklamları çıkarıyor. Google, Yandex gibi arama motorlarında yaptığımız her arama, bizim neye ihtiyacımız olduğu hakkında fikir veriyor. Buraya kadar her şey normal. Peki, klavyeye yazarak aratmadığımız, yalnızca arkadaş sohbetinde bahsettiğimiz konularla ilgili reklamlar? Dünyanın en popüler uygulamaları bizleri 7-24 dinliyor olabilir mi? İşte tüm detaylarıyla dinlenme rehberi…
Dijital çağın beraberinde getirdiği en büyük sorun: Kişisel verilerin gizliliği
Masaüstü ve mobil cihazları kullanma sıklığınızı düşündüğünüzde, dijital dünyanın ne kadar büyük bir parçası olduğunuzu daha iyi anlayabilirsiniz. Peki, kişisel verilerinizi her gün paylaşmaya devam ettiğiniz bu dijital dünyanın ‘ekonomik’ nedenlerle var olduğu gerçeğini göz ardı edebilir misiniz?
Mobil cihazlarımızın mikrofonları, özel hayatımızı tamamen ‘erişilebilir’ hale getiriyor
Arama motorlarında yaptığınız yazılı aramaların kaydedilmesi pek şaşırtıcı gelmiyor olabilir. Aslında konuşmalarımızın kaydedilmesi de farklı bir durum sayılmaz. Zira, Android ve İOS cihazlarımızın mikrofonlarına erişim iznini, neredeyse tüm uygulama ve oyunlara, kendi rızamızla veriyoruz.
Google, Amazon gibi sanal asistanlık görevi üstlenen uygulamalar bizleri yasal bir şekilde dinleyebiliyor
Türkiye’de pek yaygın olmasa da Amazon Echo, tam da bizi dinleyerek isteklerimizi yerine getirmek üzere dizayn edilmiş bir yazılım. OK Google ve Apple Siri de benzer mantıkta çalışan yazılımlar. Örneğin, Google’da kayıtlı bulunan ses ve arama verilerinizi görmek ve dilerseniz silmek için bu linke tıklayabilirsiniz. Yine de bu verilerin bize yalnızca fikir verdiğini belirtelim. Kayıtlı verilerimiz burada gördüklerimizin çok üzerinde olabilir.
Yazılı olarak aratmadığınız, yalnızca telefonda ya da reel hayatta konuştuğunuz şeyleri reklam olarak görmeye başladınız mı? Yalnız değilsiniz!
Hayatları boyunca kedi beslememiş ve beslemeyi de düşünmeyen bir çift, test amacıyla kedi mamalarından bahsediyor. Sonuç tam da tahmin ettiğimiz gibi: kedi maması reklamları. BBC çalışanı Zoe Kleinman’ın testi de bundan pek farklı değil. Zoe, ailesiyle sohbet ederken arkadaşının trafik kazasında öldüğünü öğreniyor. Haberlere bakmak için Google’a girdiğinde Google, ‘arama önerisi’ olarak arkadaşının ismini ve trafik kazasıyla ilgili anahtar kelimeleri gösteriyor.
Facebook daha önce kişisel verilerin gizliliğine dair seçimi manipüle etmek gibi ağır ithamlarla karşılaşmış, farklı alanlarda astronomik cezalar ödemek durumunda kalmıştı
Daha önce Cambridge Analytica skandalıyla gündeme oturan ve ABD seçimlerini manipüle ettiği iddia edilen Facebook, geçtiğimiz günlerde ödediği astronomik cezalarla da adından söz ettirmişti. Kişisel verilerin gizliliğine dair yeterli tedbirleri almadığı belirlenen Facebook, Avrupa Birliği’nden ve Türkiye, İngiltere gibi birçok ülkeden astronomik cezalar almıştı.
Google ve Facebook, yaptıkları dinlemeleri kesinlikle reklam amacıyla kullanmadıklarını ve bu verileri üçüncü şahıslara satmadıklarını söylüyor
Dünya devi kabul edilen bu iki firma, yapılan tüm suçlamalara rağmen, veri gizliliğini ihlal etmediklerini ve ‘dinleme’ verilerini reklam amacıyla kullanmadıklarını belirtiyor. Instagram, WhatsApp gibi uygulamaların da Facebook’a bağlı şirketler arasında olduğunu belirtelim.
Yapılan mantıksal açıklama ise psikolojik bir nedene dayandırılıyor: Baader-Meinhof Fenomeni
İsmini aşırı solcu Alman örgüt Baader-Meinhof’tan alan fenomen, algıda seçiciliği konu alıyor. Örneğin, bir anda miras olarak size 200.000 TL para kaldığını ve aniden araba almaya karar verdiğinizi düşünelim. O ana dek pek de araba reklamı görmüyor olmanıza rağmen bir anda sağınız solunuz araba reklamlarıyla dolacak. Beğendiğiniz modeldeki iki arabanın zaten yan sokağa park etmiş olduğunu, tüm arkadaşlarınızın arabalardan bahsettiğini düşünecekseniz.
Bu durum, sizin algınızın arabaya karşı duyarlı hale geldiğini gösterir. Milyonlarca kullanıcıya sahip uygulamalar da bu durumu; ‘Her gün yüzlerce reklam görüyor, ilginizi çekmediği için görmezden geliyorsunuz. O gün konuştuğunuz bir şeyle ilgili reklam görünce ise bunun ‘dinleme’ sebebiyle karşınıza çıktığını düşünüyorsunuz.’ önermesiyle özetliyor.
Kısmen de olsa veri gizliliğini korumak için izleyeceğiniz adımların birkaçı
Google Play’den ya da Apple Store’dan oyun ve uygulama indirmeden önce indirdiğiniz uygulamanın erişimlerini dikkatli inceleyin. Örneğin, son dönemde açıklamalarıyla adından söz ettiren ‘Alphonso’ yazılımı, kullanıcıları dinleyerek televizyon izleme alışkanlıklarını raporluyor. Bunun gibi binlerce farklı yazılım, oyun ve uygulamalarla birlikte mobil cihazlarınızın mikrofonuna erişiyor. Örneğin, Facebook’un dinleme iznini iptal etmek için;
iOS: Ayarlar > Gizlilik > Mikrofon > Deselect Facebook
Android: Ayarlar > Kişisel > Gizlilik ve Güvenlik > Uygulama İzinleri > Mikrofon ve unselect Facebook
Klişe bir tabir: Eğer aldığınız ürün ya da hizmet için para ödemiyorsanız ürün sizsiniz
Kulağa klişe gelse de dijital dünyada kimse kar amacı gütmeden hizmet sunmaz. Bunu WhatsApp gibi milyon dolarlık bütçelere sahip uygulamalar için de, yalnızca komik paylaşımlar yapan sosyal medya fenomenleri için de aynı bağlamda değerlendirebilirsiniz. Eğer aldığınız hizmet için bir bedel ödemiyorsanız ödediğiniz bedel muhtemelen kişisel verilerinizdir. Son dönemde karşılaştığımız teknoloji skandalları da bunu destekler nitelikte.
