Müzik yüzlerce hatta binlerce yıldır insan yaşamının oldukça önemli bir parçası. Bazı uzmanlar, müziğin insan yaşamının erken dönemlerinde bir tür iletişim biçimi olduğunu düşünüyor. Bu arkaik iletişim biçimi yüzyıllar boyunca farklı şekillere dönüşerek, farklı anlamları ihtiva ederek varlığının sürdürdü. Müzik günümüzde son derece önemli ve popüler bir sanat dalı. Hem de sosyal yaşamın ayrılmaz bir unsuru. 2013 yılında yapılan bir çalışmaya göre müzik dinlememizin 3 farklı sebebi var: ruh hali, öz farkındalık ve sosyal nedenler! Bütün bunlarla birlikte değerlendirildiğine müziğin insan yaşamı ve psikolojisi üzerindeki etkileri daha da önemli hale geliyor. Yani müzik insanın mutlu, üzgün, neşeli, rahat, stresli ve daha pek çok farklı şekilde hissettirebiliyor! Pek çok bilimsel çalışma, insan beyni üzerindeki en etkili müzik türünün “klasik müzik” olduğu ortaya koyuyor! Peki ama müzik neden bizleri bu kadar etkiliyor ve neden en fazla klasik müzikten etkileniyoruz? İşte, klasik müziğin insan beyni üzerindeki etkilerine dair bilmeniz gerekenler…
Müzik insan beynini nasıl etkiliyor?
Aslında müzik ve insan beyni arasındaki ilişkiyi açıklamaya yönelik pek çok teori var. Bunlardan bir tanesi, yüksek tonlu kesik kesik duyulan sesler, insanları gerginleştiriyor! Bu nedenle böyle bir müziğe maruz kalındığında kalp atış hızı değişiyor ve müziğin fizyolojik etkileri ortaya çıkmış oluyor. Aynı şey tempolu müzikler için de geçerli! Tempolu ve ahenkli müzikler de kalp atış hızını değiştiriyor ancak enerjik hissetmemize neden oluyor! Daha sakin ve akıcı müziklerin ise insan üzerinde yatıştırıcı ve rahatlatıcı etkileri var. Ancak müzik ve insan beyni arasındaki ilişkiyi açıklamaya çalışan tek teori bu değil!
2014 yılında yapılan bir çalışma, müziğin insan beynindeki bazı noktaları uyardığını ileri sürüyor. İlginç olansa, bu noktaların başka hiçbir şekilde uyarılamaması! Yani yalnızca müzik, beyindeki bu noktalara etki edebiliyor! Üstelik bu noktalar beyindeki “duygusal kanallarla” bağlantılı. İnsanların aynı müziğe farklı tepkiler vermesinin sebebi de bu! Ayrıca belirli anılar ve duygular da belirli bir müzikle ilişkilendiriliyor. Bu durum ise insan beyni ve duyguları üzerinde müziğin farklı etkilerinin ortaya çıkmasına neden oluyor.
Klasik müzik, insan beynini diğer bütün müzik türlerinden daha farklı etkiliyor!
Hem de pek çok açıdan! 1993 yılında yapılan bir deneyde klasik müzik dinletilen öğrencilerin IQ seviyelerinde belirgin artış olduğu gözlendi. Ancak klasik müziğin insan beyni üzerindeki tek etkisi bu değil. Klasik müzik, insanların sakinleşmesine ve rahatlamasına yardımcı oluyor. Böylece insanların herhangi bir alana daha iyi odaklanmasına ve daha iyi performans göstermesine katkı sağlıyor. Çünkü klasik müziğin sakinleştirici etkisiyle, beyinde dopamin salgılanmaya başlıyor. Bu sayede stresle ilgili hormonların salınımı engelleniyor ve klasik müzik dinleyen kişi pozitif bir ruh haline bürünüyor. Yine klasik müzik etkisiyle zihnin çalışma kapasitesi artıyor. Bunun yanı sıra klasik müzik beyindeki soyut düşünce ile ilgili olan kanalları harekete geçiriyor. Bu sayede yaratıcılığın artmasına da yardımcı oluyor. Kısacası klasik müzik, insan beyninde bir dizi kimyasal reaksiyonun başlamasına ve kişinin kendisini hem fizyolojik hem de psikolojik olarak çok daha iyi hissetmesine yardımcı oluyor!
Klasik müzik insanların öğrenme kapasitesini de artırıyor
Özellikle de bebeklik döneminde! Yapılan araştırmalara göre klasik müzik, bebeklerin ritimleri hatırlama yetilerini geliştiriyor. Bunun sonucunda bebeklerin hafıza ve öğrenme kapasiteleri de artıyor. Bunların yanı sıra klasik müziğin sakinleştirici ve yatıştırıcı etkileri sayesinde bebek gelişimine önemli katkıları olduğu düşünülüyor.
Mozart etkisi
1993 yılında klasik müzik ve zekâ arasındaki ilişki üzerine oldukça ilginç ve tartışmalı bir deney yapıldı. Frances Rauscher ve arkadaşları tarafından hazırlanan deneye katılan denekler, 3 farklı gruba ayrıldı. İlk gruba belirli bir süre boyunca Mozart’ın K.448 isimli piyano sonatı, ikinci gruba ise farklı bir müzik türü dinletildi. Üçüncü gruba ise herhangi bir müzik dinletilmedi. Deney sona erdiğinde denek gruplarında yer alanların bilişsel yetenekleri ölçüldü. Ve Mozart dinletilen denek grubunun diğer gruplardan daha başarılı olduğu ortaya çıktı. Deney tüm dünyada büyük bir yankı uyandırdı ve “klasik müzik zekâyı artıyor” efsanesi tüm dünyada dolaşmaya başladı! Ancak bu deney ve deney sonunda ortaya çıkan sonuçlar, pek çok bilim insanı için tartışmalıdır. Şu an için klasik müziğin doğrudan zekâyı artırdığını söylemek mümkün değil. Ancak klasik müziğin insan beyni ve dolayısıyla bedeni üzerinde olumlu anlamda yadsınamaz etkileri var…
