Yeni tip coronavirüs (korona virüsü) Covid-19’un yarattığı küresel tahribat, ülkeleri çeşitli önlemler almaya itiyor. Çin’de görüldüğü Aralık 2019’dan bugüne dek 173 ülkede 336 bini aşkın kişide görülen virüs, 14.641 kişinin hayatını kaybetmesine yol açtı. Ülkemizde de ilk vakanın açıklanmasından bu yana geçen 12 günlük bilanço, 1236 tanı ve 30 vatandaşımızın kaybı. Sokağa çıkma yasaklarından hayatın dijitalleşmesine, gelir kaybına uğrayan çalışanların maaşlarının devletler tarafından ödenmelerine kadar geniş yelpazede birçok önlemin alındığına şahit olduğumuz “Covid-19 ile mücadele” günlerinde Türkiye de önlem aldığını açıklayan ülkeler arasına katıldı. Alınan ekonomik önlemlerden biri de kısa çalışma ödeneği.
Virüsün yarattığı kriz nedeniyle çalışanların umutla haber beklediği Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, dün yapılan açıklama ile “kısa çalışma ödeneği” hakkında bilgi verdi. Bakan Zehra Zümrüt Selçuk, kısa çalışma ödeneğine ilişkin başvuruların 23 Mart 2020 itibariyle başladığını duyurdu. İşte salgın nedeniyle işsiz kalan sigortalı çalışanın gelir kaybını kısmen gidermeyi amaçlayan “kısa çalışma ödeneği” ve gerekli başvuru koşulları hakkında bilmeniz gereken detaylar…
Kısa çalışma ödeneği nedir?
Kısa çalışma ödeneği, Covid-19 salgını ve buna benzer olağanüstü durumlarda patlak veren işsizliğin neden olduğu ekonomik gelir sorununa çözüm sunmayı amaçlıyor. Bu soruna geçici ve kısmi çözüm sağlayacak olan uygulama, talebin gerçekleşmesini takiben yetkililerin incelemesiyle kararlaştırılıyor. Bakanlık ise söz konusu ödeneğin tanımı için; “Genel ekonomik, sektörel, bölgesel kriz veya zorlayıcı sebeplerle işyerindeki haftalık çalışma sürelerinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya süreklilik koşulu aranmaksızın işyerinde faaliyetin tamamen veya kısmen en az dört hafta süreyle durdurulması hallerinde, işyerinde üç ayı aşmamak üzere sigortalılara çalışamadıkları dönem için gelir desteği sağlayan bir uygulamadır” açıklamasında bulunuyor.
Çalışma ödeneğinin verileceği süre
Kısa çalışma ödeneğinin işsiz kalan sigortalı çalışana verilme süresi 3 aylık bir zaman zarfını kapsıyor ancak bu sürenin Cumhurbaşkanı’nın kararına bağlı olarak 6 aya çıkma olasılığı bulunuyor.
Başvuru sürecinin gerçekleştirilmesi
Geçen günlerde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından dillendirilen “Ekonomik İstikrar Kalkanı Paketi” kapsamında hayata geçirileceği belirtilen kısa çalışma ödeneğinin başvuru sürecini ilgilendiren detayların tümü İşkur’un kurumsal web sayfasında (www.iskur.gov.tr) yer alacak açıklamalardan takip edilebilecek.
Bakan Selçuk, konuyla ilgili açıklamasının sonraki satırlarında; “...Rehberlik ve Teftiş Başkanlığımızca yapılacak uygunluk tespitinin ardından gerçekleştirilecek” ifadelerine yer verdi.
Kısa çalışma ödemelerinin gerçekleştirilmesi için unutulmaması gereken önemli nokta, çalışanın değil, işverenin başvurusunun esas alındığıdır. Ödemeler, çalışana yapılacak olsa da başvuruyu gerekli görülen evrak ile işveren yapmak durumunda.
Covid-19 salgınından doğan krizden dolayı iş yapamaz olduğunu kanıtlayan işveren, söz konusu durumunu belgeleyen kanıtlarla birlikte “Kısa Çalışma Talep Formu” ve “kısa çalışma yaptırılacak işçilere ilişkin bilgileri içeren listeyi”, bağlı olduğu İŞKUR biriminin elektronik posta adresine, e-posta göndererek başvurusunu gerçekleştirebilir.
Kısa çalışma ödeneği için son karar iş müfettişlerine ait olacak
İşverenin talebini içeren başvurusunu takiben iş müfettişleri devreye girecek ve ilgili başvurularda bir eksiklik olup olmadığını kontrol edecek. Herhangi bir eksiklik olması halinde müfettişler işverene ulaşacak ve eksik olan belgelerin temin edilmesini sağlayacak. Sözün özü, sürecin incelenmesi şekilsel olacak ve sadece gerekli belgelerin eksiksiz, doğru bilgiler içeren dokümanlar olup olmadığı sorgulanacak.
Çalışanın cebine yansıyacak kısa çalışma ödeneği miktarı ne kadar?
İşkur’un resmi internet adresinde konuyla ilgili yapılan açıklamaya göre talebi olumlu görülen sigortalı çalışanlara ödenecek tutar, bir yıllık primin günlük bazdaki yansıması olarak hesaplanan brüt kazancın % 60’ını ifade ediyor.Ödeme hakkı kazanan çalışanlar, bu miktarı PTT Bank’tan çekebilecek.
Kurumun açıklamasında konuyla ilgili kısım şu şekilde yer alıyor:
“Günlük kısa çalışma ödeneği; sigortalının son oniki aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının % 60’ıdır. Bu şekilde hesaplanan kısa çalışma ödeneği miktarı, aylık asgari ücretin brüt tutarının % 150’sini geçemez.
Kısa çalışma ödeneği, işyerinde uygulanan haftalık çalışma süresini tamamlayacak şekilde çalışılmayan süreler için, işçinin kendisine ve aylık olarak her ayın beşinde ödenir. Ödemeler PTT Bank aracılığı ile yapılmaktadır. Ödeme tarihini öne çekmeye Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı yetkilidir… ”
Bonus
Geçen hafta Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) tarafından açıklanan verilere göre 2019 yılında ülkemizdeki işsizlik oranı yüzde 13.7’ye çıktı. Bu oranı karşılayan işsiz sayısı ise 4 milyon 469 bin. Bir önceki yıla nazaran yüzde 2.7 puanlık artış, Covid-19 salgını sonrası yaşanan krizle birlikte daha da artacak gibi duruyor.
