Kara delikler imkansız denebilecek derecede yoğun ve kuvvetli yapılarıyla fizik kurallarının sınırlarını zorluyor. Öyle ki uyguladıkları kütle çekiminden hiçbir şey kaçamıyor, ışık bile. Kara delikler fizik kurallarının yanı sıra zihnimizin sınırlarını da zorlayıp bizleri heyecanlandırsa da, aslında hiçbir astronom bir kara deliği tam anlamıyla gözlemleme fırsatı bulamadı. Kara delik nedir bunu ‘duyduk’. Bu duyum sadece bilim insanlarının kütle çekim alanlarında yayılan dalga kayıtlarına dayanıyor. Bir kara deliğe ait zannettiğiniz görüntüler ise sadece birer illüstrasyon. Bu makalenin başlık görselinde olduğu gibi.
Gerçek bir kara delik görüntüsüne ulaşmamıza ramak kaldı
10 Nisan 2019’da ortak bir çalışma olan Event Horizon Teleskobu süper kütleli bir kara deliğin görüntülerini yakalamaya çalışacak. Hedef kara delik galaksimizin merkezinde bulunuyor. Eğer bir görsel elde edilirse insanlık açısından hatırı sayılır bir gelişme olacağı da kesin zira bir kara deliği yakından gözlemleyebilmek oldukça zor.
Daha önce hiçbir astronom niye bir kara delik görüntüsü elde edemedi?
Kara delikler, yıldızların kendi kütleleri üzerine yıkılması sonucunda yarattıkları yoğun kütle çekim alanları sonucunda açığa çıkarlar. Bu kütle çekimi o kadar kuvvetlidir ki bu çekimden ışık dahi kaçamaz. Bazı astronomlar bir kısım kara deliğin, evrenin Büyük Patlama sonrasındaki erken kaotik döneminde oluştuğunu da öne sürüyorlar.
Bir kara deliği gözlemlenemez kılan yegane sebep, süper kütleli olanların bile oldukça küçük olmaları
”Gözlemleyebildiğimiz en büyük kara delik, galaksimizin merkezinde bulunuyor.” diyor Arizona Üniversitesi’nde bir astrofizikçi olan Dimitrios Psaltis. ”Ve bir görüntü yakalamak Ay’ın yüzeyinde bir DVD’nin görüntüsünü yakalamaya çalışmaya benziyor.” Ayrıca kuvvetli çekim alanından ötürü çevrelerindeki cisimleri daha parlak gösteriyor kara delikler. Bundan ötürü kara deliğin kendisi çok daha zor görülüyor.
Kara deliklere ait direkt olmayan görüntülere sahibiz
Bir kara deliğe ait direkt olmayan en net görüntü ise Chandra X-ray Gözlemevi tarafından elde edilmiş. ”Kara deliğin çevresinde gelişen sürtünme ve etrafındaki cisimlerin hızları doğal olarak bir X-ray ışını açığa çıkartıyor.” diyor NASA’da astrofizikçi olan Peter Edmonds. Chandra Gözlemevi’nde bulunan teleskop ise bu ışınları görmek için özel olarak tasarlanmış.
Kara delikler evrene devasa miktarlarda madde kusuyorlar
Hubble Teleskobu ve bir radyo teleskobundan elde edilen bu karma görüntüde Herkül A Galaksisi’nin merkezinden evrenin uçsuz bucaksız köşelerine dağılan enerji ve madde yoğunluğu görülüyor. Bu enerji ve madde kusması neredeyse ışık hızında gerçekleşiyor. Bu da kara deliklerin muazzam yıkıcı özelliklerini açığa çıkartıyor.
Bu görsel ise Centaurus A Galaksisi’nden
Bu görselde gözlemlenen kusmalar ise galaksinin kendisinden çok daha sıcak. Centaurus A Galaksisi bizim galaksimizden 13 milyon ışık yılı uzaklıkta.
Çok yakında gerçek bir kara delik görme şansımız olabilir
Galaksimizin merkezinde konuşlu kara delik Sagittarius A da oldukça küçük. Bunun yanı sıra diğer kala delikler gibi çevresinde kara deliğin kendisini gözlemlenemez kılan birçok madde de bulunuyor. Bu kara deliği isabetli bir şekilde gözlemlemek istiyorsak çok büyük bir teleskoba ihtiyacımız olacak. Nature’a göre Hubble’dan 1000 kat daha güçlü ve etkili bir teleskoba ihtiyaç duyacağız.
