İş arkadaşlarınız tatlı gazlı içecekleri ve meyve suyu bölümlerini incelerken sizin gözünüz neden koyu ve sert bir kahve ya da buz gibi bir biraya takıldı?
İçme suyu hariç, çoğu içecek acı veya tatlıdır. Tat algısı ve tercihler kalıtsaldır ve içecek seçiminin ve tüketiminin belirleyicileridirler. Başlıca kronik hastalıkların gelişiminde, bazı acı ve tatlı tatlandırıcı içeceklerin tüketimi söz konusudur.
Bilim insanı Marilyn Cornelis, içecek tercihlerimizi açıklayabilen lezzet genlerimizdeki varyasyonları araştırdı. Çünkü bu tercihleri anlamak, insanların diyetlerine müdahale etmenin yollarını gösterebilirdi.
Cornelis’in Northwestern Medicine kapsamındaki araştırmasından çıkan sürpriz sonuçlarına göre, acı ya da tatlı içecekler için tat tercihleri, tat genlerimizdeki değişikliklere değil, psikoaktif özelliklere ilişkin genlere dayanmaktalar.
Northwestern Üniversitesi Feinberg Tıp Fakültesi’nde (Northwestern University Feinberg School of Medicine) önleyici tıp alanında Yardımcı Doçent olan Cornelis, “Tercihlerimizin altında yatan genetik, bu içeceklerin psikoaktif bileşenleri ile ilgilidir” dedi.
“İnsanlar kahve alkolü hissettirdikleri şeyler yüzünden tüketiyorlar. Tadı için değil.”
Çalışma 2 Mayıs günü Human Molecular Genetics’de yayımlandı.
Tadı değil duyguları satın alıyoruz
Neden bazı insanlar hem kahve hem de alkolü sever? Yeni bir genetik, içecek tercihlerinin psikoaktif etkilere bağlı olduğunu gösteriyor.
Cornelis, bu çalışmada içecek seçimindeki önemli davranış — ödül bileşenlerini vurguladı. Bununla bilikte genetik ve içecek tüketimi arasındaki bağlantıyı ve insanların diyetlerine müdahale etmenin önündeki potansiyel engelleri anladığımızı da ekledi.
Şekerli içecekler birçok hastalık ve sağlık koşuluyla bağlantılıdır. Alkol alımı 200’den fazla hastalıkla ilgilidir ve dünya genelinde ölümlerin yaklaşık % 6’sını oluşturmaktadır.
Cornelis, FTO adı verilen bir gende, şekerli ve tatlandırılmış içecekler (Sugar Sweetened Beverages “SSBs”) ile bağlantılı bir değişken buldu. FTO geninde bu değişkene (daha önce daha düşük obezite riski ile ilgili olan değişken) sahip olan insanlar, şaşırtıcı bir şekilde şekerli ve tatlandırılmış içecekleri tercih ettiler.
Cornelis, “Bu biraz sezgisel bir gerçek” dedi. “FTO her zaman gizemli bir gen oldu ve obezite ile nasıl bağlantılı olduğunu tam olarak bilemiyoruz. Muhtemelen kilo yönetimi ie bağlantılı davranışlarda rol oyuyor.”
Northwestern’deki önleyici tıp alanında doktora sonrası araştırma görevlisi ve aynı zamanda makalenin baş yazarı Victor Zhong, “Bu bilgilerimize göre, çalışmamız; tat almaya dayalı içecek tüketimi için genom çapında ilk ortak çalışma” dedi. “Aynı zamanda içecek tüketiminin bugüne kadarki en kapsamlı genom dernek çalışması.”
Çalışma Nasıl Gerçekleşti
“UK Biobank”, 2006 — 2010 yılları arasında Birleşik Krallık’ta sayıları 500.000’e ulaşan kişilerin; genetik, fiziksel ve sağlık verilerini içeren prospektif bir veri toplama çalışmasıdır. Bu eşi benzeri görülmemiş açık erişim veritabanı, sağlıkla ilgili geniş kapsamlı özellikler için genetik ve epidemiyolojik dernekler üzerinde daha büyük çalışmalar yapılmasını sağlamıştır. İngiltere Biobank, veri kümelerini cömertçe tasarladı ve buralardan gelen araştırma sonuçları; halk sağlığına fayda sağlamak için araştırmacılara açık erişim kaynağı olarak sunulmaktadır.
Çalışma için ekip öncelikle tat sınıflandırması adına daha önceden onaylanmış bir grup içeceği, acı ve tatlı tadım grupları olarak ikiye ayırıp kategorize etti. Acı tadım grubunda kahve, çay, greyfurt suyu, bira, kırmızı şarap ve likörün de dahil olduğu içecekler vardı. Tatlı tadım grubundaysa şekerli içecekler, yapay şekerli içecekler ve greyfurt dışında meyve suları bulundu.
İçecek tüketimlerine ait bilgiler 24 saati kapsayan diyet anımsatmaları ve anketler ile toplandı.
Bilim insanları, İngiltere Biobank’ta (UK Biobank) yaklaşık 336.000 kişi tarafından tüketilen bu acı ve tatlı içeceklerin miktarlarını belirledi. Daha sonra ise, acı içecek tüketimi ve tatlı içecek tüketimi konusunda genom çapında bir ilişki arama çalışması (Genome-Wide Association Study “GWAS”) yaptılar. Son olarak çalışmada elde ettikleri kilit bulguları inceleyerek, Amerikan topluluklarında daha önce yayımlanmış olan 3 araştırmada paralelliklere rastladılar.
Çalışma; alkol tüketimi, kahve tüketimi ve obezite ile ilgili genetik varyantların acı ve tatlı içecek tüketiminin birincil (primer) genetik belirleyicileri olduğunu göstermekte. Tat algısı ile ilgili genetik çeşitlerin, içecek tüketimiyle ilişkili olup olmadığı ise henüz belirlenebilmiş değil.
Çalışmanın orijinaline aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
Victor W Zhong, Alan Kuang, Rebecca D Danning, Peter Kraft, Rob M van Dam, Daniel I Chasman, Marilyn C Cornelis. A genome-wide association study of bitter and sweet beverage consumption. Human Molecular Genetics, 2019; DOI: 10.1093/hmg/ddz061
Victor W Zhong Alan Kuang Rebecca D Danning Peter Kraft Rob M van Dam Daniel I Chasman Marilyn C Cornelis. Erratum: A genome-wide association study of bitter and sweet beverage consumption. Human Molecular Genetics, 2019 DOI: 10.1093/hmg/ddz087
1983 yılında Şebinkarahisar’da doğdu. Mühendislik ve Fizik alanlarında eğitim aldı. Uygulamalı Fizik alanında yüksek lisansını yaparken Ege Üniversitesi Fizik Bölümü’nde araştırma asistanı olarak çalışmaya başladı. Bu süre zarfında süperiletken bolometreler, SQUID sensörler, transparan metal-oksitler, kriyojenik soğutma, malzeme bilimi, metroloji ve nano üretim konularında yerli, yabancı, ortak bir dizi çalışma yürüttü ve projelerde yer aldı.
Çeşitli uluslararası kurumlardan ödüller aldı. Çalışmaları ABD, Avrupa ve Asya’nın çeşitli ülkelerinde yayımlandı.
Ardından akademik hayatını sonlandırarak mühendislik hizmeti vermeye başladı. Halen İzmir’de yaşamakta olup Endüstri 4.0, endüstriyel otomasyon ve metalurji alanlarında Ar-Ge yapmaktadır.
