İran, son dönemde ülke tarihin en önemli toplumsal olaylarına ve protestolarına tanık oluyor. Mahsa Amini isimli genç kadının başörtüsü takmak ile ilgili kuralları ihlal ettiği gerekçesiyle gözaltına alınması ve gözaltındayken hayatını kaybetmesi önemli protestoların başlamasına neden olmuştu.
İran geneline yayılan ve kadınların önderlik ettiği gösterilerde, protestocular yıllardır devam eden baskıcı rejimden çeşitli haklar ve özgürlükler talep ediyordu. Geçtiğimiz eylül ayından bu yana devam eden protestolar, İran hükümeti tarafından “isyan” olarak nitelendirilmiş ve protestoların bastırılması için sert önlemler alınmıştı.
Ancak bu sert önlemler İran’daki protestoların engellenmesi için yeterli olmadı. Bununla birlikte İran’da, protestolar kapsamında oldukça önemli bir gelişme yaşandı. İran Başsavcısı Muhammed Cafer Montazeri, Amini’yi gözaltına alan ve ölümünden sorumlu tutulan “ahlâk polisi” isimli yapının lağvedildiğini açıkladı. Detaylara birlikte bakalım…
Geçtiğimiz eylül ayında, Mahsa Amini isimli genç kadın İran’daki başörtüsü takma kuralını ihlal ettiği gerekçesiyle gözaltına alınmıştı
Amini, gözaltındayken yaşamını kaybetmişti. İran’daki kadınlara yönelik İslami kıyafet kurallarının toplumsal olarak uygulanması için faaliyet gösteren ahlâk polisi, Amini’nin ölümünden sorumlu tutuluyordu. Bu trajik ölümün ardından milyonlarca İranlı, İranlı kadınların önderlik ettiği, rejim karşıtı protestolarda bir araya gelmişti.
İran yönetimi, kısa süre içerisinde ülke geneline yayılan ve bugün dahi devam eden protestoları oldukça sert bir şekilde bastırmaya çabalıyor
Bu nedenle eylül ayından bu yana 400’den fazla protestocunun ve 60’dan fazla güvenlik mensubunun yaşamını kaybettiği ifade ediliyor. Buna karşın İranlı protestocular ülkedeki meydanları doldurmaya ve özgürlük taleplerini yinelemeye devam ediyor. İşte bu hususta geçtiğimiz günlerde oldukça önemli bir gelişme yaşandı.
İran Başsavcısı Muhammed Cafer Montazeri ahlâk polisi ismi verilen yapının lağvedildiğini açıkladı!
Montazeri, geçtiğimiz pazar günü katıldığı bir toplantıda kendisine yönetilen bir soru üzerine, “Ahlâk polisinin yargıyla hiçbir ilgisi yoktur ve kurulduğu yer tarafından kapatılmıştır.” ifadelerini kullanarak ahlâk polisi teşkilatının lağvedildiğini açıkladı.
Ahlâk polisi, İran’daki baskıcı rejimin sembol yapılarından biriydi. Ahlâk polisleri, İran toplumsal yaşamında dini kıyafet kurallarına uymadıklarını düşündükleri kadınları uyarmaktan sorumluydu. Zaman içerisinde ahlak polisine, kıyafet kurallarına uymayanları gözaltına alma yetkisi de verildi.
Ahlâk polisinin lağvedildiğini açıklayan İran Başsavcısı Montazeri, İranlı kadınların başörtüsü takmasını zorunlu kılan yasanın da ilerleyen dönemde İran parlamentosunda görüşüleceğini ifade etti
İran’da uzun süredir devam eden baskıcı rejime ve yoksulluk, işsizlik, eşitsizlik, adaletsizlik ve yolsuzluk gibi toplumsal sorunlara duyulan hoşnutsuzluk, Mahsa Amini’nin ahlâk polisi tarafından gözaltına alınması ve gözaltı sürecinde yaşamını kaybetmesi ile zirve noktasına ulaşmıştı. Milyonlarca İranlı, İran İslam Devrimi’nden bu yana benzeri görülmemiş bir tepki ortaya koyuyordu.
İşte İran Başsavcısı Montazeri tarafından yapılan açıklamalar, İranlı kadınların öncülük ettiği önemli bir değişimin başlangıcı olarak değerlendirildi. Öte yandan ahlâk polisinin lağvedilmesi, İran rejiminin “devrimden bu yana toplumsal alanda verdiği en büyük taviz” yorumlarına neden oldu.
Ahlâk polisinin lağvedilmesi, yıllardır yürürlükte olan yasanın kaldırıldığı anlamına gelmiyor!
Evet, ahlâk polisi sokaklardan çekilecek ancak pek çok rejim muhalifi, rejimin başka resmi ve gayriresmi devlet aygıtlarıyla toplumsal muhalefet üzerindeki baskıyı devam ettireceği kanaatinde. Bu nedenle rejim tarafından önemli geri adım hamlesi olarak görülen uygulama, ülke genelindeki protestoları dindirmek için yeterli olmayabilir.
