İnternet gerçekten hayat kurtaran ve değiştiren bir şey, sizce de öyle değil mi? İster inanın ister inanmayın, internet, 1980’lerin ortalarından beri artık kanıksadığımız bir formdaydı ve ondan önceki yirmi yıl boyunca daha ilkel versiyonlar vardı. Tüm bu versiyonlar, iniş ve çıkışlar, bazı büyüleyici ayrıntılar, sapmalar ve ilginç olaylarla doludur. İşte internet tarihindeki önemli anlar.
1. ARPANET çevrimiçi oldu (1969)
İnternet tarihindeki önemli anlar arasında kendine yer bulan Gelişmiş Araştırma Projeleri Dairesi Ağı (ARPANET), ülke çapındaki bilgisayarların birbirleriyle etkileşime girmesine ve telefon hatları aracılığıyla tek bir ağ üzerinde bilgi paylaşmasına izin veren internetin öncüsüydü. Tarihe göre, başlangıçta ABD Savunma Bakanlığı tarafından finanse edildi ve esas olarak devlet kurumları ve üniversitelerin iletişimi için tasarlandı. 29 Ekim 1969’da, ilk ARPANET mesajı UCLA’daki bir bilgisayardan Stanford Üniversitesi’ndeki bir bilgisayara gönderildi. Ancak yalnızca “login” sözcüğünü içeren iletinin ilk iki harf olan “l” ve “o” sorunsuz biçimde iletildi, fakat sistem bundan hemen sonra durdu. Böylece ARPANET üzerindeki ilk başarılı ileti “lo” oldu. “Login” sözcüğünün tamamının gönderilmesi için bir saate yakın bir çalışma gerekti. ARPANET, günümüz teknolojisine kıyasla nispeten daha basit olmasına rağmen, resmi olarak hizmet dışı bırakıldığı 1990 yılına kadar hizmet etti.
2. İlk “.com” alan adı (1985)
15 Mart 1985’te, ilk “.com” alan adı Massachusetts dışından Symbolics adlı bir bilgisayar şirketine kaydedildi. VentureBeat isimli haber sitesine göre, Symbolics.com, bayrağını HP ve IBM’den bir yıl önce ve Apple’ın “.com” atılımını yapmaya karar vermesinden iki yıl önce dikti. Bugün, çevrimiçi olarak kayıtlı 150 milyondan fazla “.com” var. Symbolics 1993’te iflas etti, ancak tarihi alan adı o zaman satın alındı ve şimdi internet tarihine adanmış ilginç bir çevrimiçi müze olarak hareket ediyor. İlk “.com” alan adının alınması internet tarihindeki önemli anlar arasında yer alıyor.
3. World Wide Web hayata geçiyor (1991)
İlk olarak 1989’da İngiliz bilgisayar bilimcisi Tim Berners-Lee tarafından bilim adamlarının verileri paylaşmaları için daha iyi yol olarak önerilen World Wide Web, bilgisayar ağı aracılığıyla erişilebilen bir web sayfaları topluluğudur. Bunu başarmak için Berners-Lee, internet için iki veya üç yıl içinde günlük kullanıma girmesine izin veren kullanıcı dostu bir arayüz oluşturmaya yardımcı olacak üç teknoloji (URL, HTML ve HTTP) yazdı. 1991’de Berners-Lee, World Wide Web’in gerçekte nasıl kullanılacağına ilişkin talimatlarla dolu ilk web sayfasını yayınladı. Buradan bakabilirsiniz.
4. İlk webcam (1991)
1991 yılında, Cambridge Üniversitesi’ndeki bilgisayar laboratuvarında çalışan bir grup araştırmacı, kahvenin nasıl bu kadar hızlı bir şekilde tüketildiğini tespit etmek için kahve makinesinin karşısına bir kamera kurdular. Kameranın 129X129 boyutlarında görüntüleri canlı olarak bilgisayarlarına aktarmasını sağladı. Gri beyaz görüntüler saniyede 1 kare aktaracak şekilde görüntü aktarımını sağladı ve böylece kahvenin ne kadar sürede tükendiğini tam olarak tespit ettiler. 1993’te aynı Üniversite’den Dr. Martyn Johnson bu teknoloji üzerine kurduğu web kamerası fikrini ortaya attı ve ilk el yapımı web kamerası büyük ilgi gördü. Sonrasında teknoloji devleri bu fikri alıp günümüzdeki cep telefonlarına varana kadar uyarladılar. Ayrıca kahve makinesinin karşısında bulunan kamera, 2001 yılına kadar canlı yayın yapmayı sürdürdü ve canlı yayın kapatıldığında, The Washington Post’un ön sayfasında yer aldı. Kahve demliği ise aynı yıl müzayedede 3350 sterline satıldı.
5. AOL (America OnLine), insanların evine internet gönderdi (1993)
AOL, 1993’ten başlayarak milyonlarca internet deneme CD’si bastı ve insanların ücretsiz olarak yüzlerce veya binlerce saat çevrimiçi olmalarını sağladı. Bu, şirket için kesinlikle büyük bir girişimdi. CD’ler evlere postalandı, Barnes & Noble ve Best Buy’daki satın alımlara dahil edildi ve hatta mısır gevreği kutularına dolduruldu. Ancak bu CD’lerin birçoğunun bardak altlığı, frizbi veya çöp haline gelmesine rağmen, kampanya, AOL’nin on yıl içinde 25 milyondan fazla kullanıcısı olan 150 milyar dolarlık bir şirkete dönüşmesini sağladı.
6. Yahoo! hizmete girdi (1994)
Elektrik mühendisliği öğrencileri Jerry Yang ve David Filo, Ocak 1994’te başlangıçta “Jerry ve David’in World Wide Web rehberi” adını verdikleri, insanlar tarafından düzenlenen bir web dizini oluşturdular. İki ay sonra, kurnazca adını “Yet Another Hierarchically Organized Oracle”ın kısaltması olan “Yahoo” olarak değiştirdiler ve internette gezinmenin yeni bir yolu doğdu. Yahoo’nun dizini, spor, sanat, haber ve daha fazlası gibi kategorilere ayrılmış, kullanıcıların yönelmesi için elle seçilmiş bir site listesi sundu. İnsanların internette yollarını buldukları günlerde, Yahoo’nun kişisel dokunuşu paha biçilmezdi.
7. Hotmail’in doğuşu ve yükselişi (1996)
1996 yılında dünyanın ilk ücretsiz web tabanlı e-posta sağlayıcılarından biri olan Hotmail, kullanıcılara dünyanın her yerinden gelen e-postalarına erişme fırsatı verdi. Microsoft’un şirketi Aralık 1997’de 400 milyon dolara satın alması çok uzun sürmedi ve 1999’a kadar 30 milyondan fazla aktif üye oldu. 2010’ların başında Hotmail, 400 milyondan fazla kullanıcısı olan Outlook.com olarak yeniden markalandı.
8. Wi-Fi insanlara büyük bir kolaylık sağlamaya başladı (1997)
1997 yılında Wi-Fi çıktığında, insanlar internete bağlanmak için sinir bozucu kablolara ihtiyaçları olmadıklarını anladılar. Scientific American’a göre bu teknoloji, dijital cihazların radyo dalgaları aracılığıyla veri alışverişi yapmasına izin verdi ve artık tabletler ve telefonlardan video oyun konsollarına ve robot elektrikli süpürgelere kadar her şeyde standart bir özellik haline geldi. İnternet tarihindeki önemli anlar arasında yer alan Wi-Fi’yi halkın bilincine sunan şey ise 1999 iBook dizüstü bilgisayarlarında kullanılmasıydı.
9. Napster müzik endüstrisinde bir devrim yarattı (1999)
Shawn Fanning ve Sean Parker, kullanıcıların dijital ses dosyalarını ücretsiz olarak paylaşmasına izin veren internet yazılımı Napster’ı yarattıktan sonra müzik endüstrisi bir daha asla eskisi gibi olmadı. Şirket sonunda telif hakkı sorunlarıyla ilgili çok sayıda dava ile bitmesine rağmen, milyonlarca tüketici bu hizmete akın etti ve insanların en sevdikleri müziğe değer verme şeklini temelden değiştirdi. Fiziksel plak satışları bu hizmetten sonsuza kadar etkilendi. Napster’ın dezavantajı, iTunes ve Google Müzik gibi yasal uygulamalara kıyasla çok erken bir tarihte piyasaya sunulmasıydı.
10. Wikipedia kullanıma açıldı (2001)
15 Ocak 2001’de Wikipedia, yeni konular araştırmak, büyük bir sınavdan önce ders çalışmak veya sadece bir bar bahsini bitirmek isteyen insanlar için ücretsiz bir çevrimiçi ansiklopedi olarak açıldı. Böylece Wikipedia, internet tarihindeki önemli anlar arasında kendine yer buldu. Ancak, bilgilerin herkes için erişilebilir olmasını sağlayan aynı açık platform yapısı, insanların geleneksel bir ansiklopediden aldığınız gerçeklik kontrolleri olmadan sayfalara kendi revizyonlarını ve düzenlemelerini ekleyebilecekleri anlamına gelir. Bilgiyi demokratikleştirmeye yardımcı olmakla birlikte, tüm bu yeni keşfedilen önemsiz şeyler için ikinci bir kaynak bulmanın da zararı olmaz. 🙂
11. Dünyanın en güçlü sosyal ağı doğuyor: Facebook (2004)
4 Şubat 2004’te Facebook, Mark Zuckerberg tarafından Harvard öğrencileri için oluşturulan ve dünyanın en güçlü sosyal ağı haline gelen çevrimiçi bir dizin olarak çıkış yaptı. Sadece dünyanın dört bir yanındaki insanları birbirine bağlamakla ve kedi videolarına olan sevgisini paylaşan lise arkadaşlarını yeniden bir araya getirmekle kalmadı, aynı zamanda sosyal medyanın dünyadaki bireyler, siyaset ve toplumlar üzerindeki zararlı etkileri hakkında devam eden bir tartışmayı da hızlandırdı.
Diğer arama motorları ondan önce pazara açılsa da, Google hemen hemen hepsinden daha uzun süre dayandı ve o zamandan beri haritalama teknolojisi, e-posta sistemleri, bir müzik hizmeti, oyun platformu, bir video akışı içeren ve neredeyse her şeyi kapsayan bir teknoloji şirketine dönüştü. Google 2004 yılında halka açıldığında New York Times, Google’ın 27 milyar dolar değerinde olduğunu yazdı. Google’ı alan Alphabet, günümüzde 2 trilyon dolardan fazla bir piyasa değerine sahiptir.
13. YouTube ilk adımlarını atıyor (2005)
Janet Jackson’ın elbisesinin bir parçasının çıktığı Super Bowl devre arası şovu olmasaydı, bugün YouTube diye bir platform olmayabilirdi. USA Today ile bir röportaj yapan şirketin kurucu ortağı Jawed Karim, bir grup eski Paypal çalışanını video akışı platformunu oluşturmaya teşvik eden şeyin kısmen bu olay olduğunu açıkladı. Amaçları, insanların böyle anları yakalayıp yüklemesine izin vermek ve bunları insanların bir TV’ye ihtiyaç duymadan izlemesi için web’e yaymaktı. Platform, o zamandan beri yalnızca mevcut içeriği izlemek için değil, kendi içeriklerini oluşturmak ve paylaşmak için milyarlarca izleyiciyi kendine çekmeyi başardı. Bu, internet tarihindeki önemli olaylar arasında yer aldı.
14. “Shoes” adlı video, viral olacak videoların standardını belirledi (2006)
Viral olan ilk videoyu belirlemek çok zor, ancak bir tahminimiz var. O da, Liam Kyle Sullivan’ın hayal kırıklığına uğramış bir kadının ayakkabısını aradığı komedi videosu Shoes. Bu video sadece onun resmi kanalında 68 milyon kez görüntülendi. Böylece video üreticilerine, ne tür videoların viral olacağı hakkında bir fikir vermiş oldu.
15. Jack Dorsey ilk tweet’i gönderdi (2006)
Hareket halindeyken etkileşim ve kullanım için tasarlanmış olan Twitter, gerçek zamanlı olarak yorum yapmamızı sağlayarak küçük veya büyük tüm olaylara tepki verme şeklimizi değiştirdi. Twitter aynı zamanda “meme” yaratmayı bir sanat haline getirdi ve marjinal topluluklardan nefret gruplarına kadar herkesin sesini eşit olarak duyurdu. Ancak, dünyayı etkilemeye devam etmeden önce Twitter (başlangıçta Twttr olarak bilinirdi), Mart 2006’da, yaratıcı Jack Dorsey, “twttr’mi kuruyorum” yazdığı ilk yayınlanan tweet’i gönderdiğinde henüz prototip aşamasındaydı. Birkaç ay sonra Twitter halka açıldı.
16. Netflix yayına geçti (2007)
2007’nin başlarında Netflix, şirketi ilk kez haritaya koyan posta yoluyla DVD kiralama hizmetine ek olarak, kullanıcılarının doğrudan cihazlarından akış yapmaları için çevrimiçi olarak küçük bir miktar dizi ve film sunmaya başladı. Bugün Netflix, orijinal dramaları, gişe rekorları kıran filmleri ve sosyal medyada düzenli olarak beğeni ve viral etki kazanan belgeselleri üreten 300 milyar dolarlık bir piyasa değerine sahip tam teşekküllü bir platformdur. Şirketin başarısı yalnızca hepimizin film-dizi seyretme anlayışımızı değiştirmedi; Warner Bros., Paramount ve Disney gibi stüdyoların yönünü değiştirerek HBO Max ve Disney+ gibi rakip yayın platformlarının ortaya çıkmasına yol açtı.
17. Apple, iPhone’u piyasaya sürdü (2007)
Apple’ın 29 Haziran 2007’de ilk iPhone’u piyasaya sürmesi, interneti ve insanlarla iletişim kurma biçimimizi değiştirdi. Şık taşınabilirliği ve sürekli genişleyen özellik listesi, bir parmak hareketiyle konuşmayı, çalışmayı, alışveriş yapmayı ve hemen hemen her şeyi yapmayı mümkün kıldı. İnternet tarihindeki önemli anlar arasında kendine yer bulan iPhone, her yeni yenilemede yeteneklerini geliştirmeye devam etti ve interneti her an varlığımıza hükmeden bir şey haline getirdi.
18. Yeni bir sosyal medya platformu olan Instagram çıktı (2010)
2010 yılına gelindiğinde, sosyal medya dünyası Friendster’dan MySpace’e ve Twitter’a taşınmıştı. Bu nedenle eski Google çalışanı Kevin Systrom tarafından ortaklaşa kurulan yeni bir sosyal medya platformu olan Instagram, 6 Ekim 2010’da hizmete girdi. Emekleme döneminde Instagram, diğer platformlardaki çok daha ayrıntılı etkileşimler olmadan insanların (çoğunlukla yiyecek ve kedilerden oluşan) fotoğrafları paylaşmalarına izin verdi ve muhtemelen tüm zamanların en popüler sosyal medya uygulamalarından biri haline gelmesinin nedeni de bu oldu. 2012 yılında Instagram, Facebook tarafından 1 milyar dolara satın alındı.
19. Herkese farklı renkte görünen elbise (2015)
Şubat 2015’te iki veya üç gün boyunca sosyal medyadaki herkes, viral dostu bir fizyolojik fenomene dayalı olarak siyah ve mavi ya da beyaz ve altın rengi görünen bir elbisenin fotoğrafını gördü. The Guardian’a göre fotoğraf, İngiltere’nin Lancashire kentindeki bir kadının kızının düğününde giymeyi planladığı bir elbise hakkında basit bir sosyal paylaşımdı. Düğüne katılanların özel sayfalarında renkle ilgili tartışmalar patlak verdi ve fotoğraf kısa sürede Buzzfeed’in Tumblr sayfasında paylaşıldı ve 24 saat içinde 25 milyondan fazla kişi tarafından görüntülendi. Aslında bu elbise ile ilgili uzun bir açıklama var, ancak kısaca belirtmek gerekirse, elbisenin beyaz ve altın renk olduğunu düşünen insanlar yanılıyordu.
20. Pokemon Go ile Pokemon avı başladı (2016)
Oyun şirketi Niantic, uzun süredir devam eden animasyon serisine dayanarak, oyuncuların günlük işlerini yaparken akıllı telefonlar aracılığıyla ikonik Pokemon karakterlerini yakalamaları için Pokemon Go’yu yarattı. 6 Temmuz 2016’da piyasaya sürüldüğü bir ay içinde uygulama, 100 milyon kez indirildi ve şirket yıl sonuna kadar yaklaşık 950 milyon dolar hasılat elde etti.
Adım Caner Cem Martı, 1996 yılında Bartın'da doğdum. 2010 yılında geçirdiğim kaza sonucunda vücudumun %99'u felç kaldı. 2015'ten bu yana bazı cihazlar yardımıyla internet ortamında çalışabiliyorum. İçerik editörlüğü ve sosyal medya uzmanlığı gibi alanlarda tecrübe sahibiyim, ancak asıl uzmanlık alanım SEO uyumlu makale yazmak. Ayrıca front-end tasarımlar yapıyorum. Sinema, spor ve tarih gibi konular çok dikkatimi çekiyor. Özellikle sinema tutkunuyum.
