Sevdiğiniz insan güveninizi kıracak bir davranışta bulunduysa muhtemelen ihanetin acısını hissetmişsinizdir. Bu durum üzerinizde büyük etkiler bırakabilir. Sevgiliniz, aile üyeleriniz ya da yakın bir arkadaşınızın yaptıkları, ihanet travması yaşamanıza neden olabilir. Sevilmek ve güven duymak her insanın temel ihtiyaçları arasındadır. İhanete uğradığınızda kendinizi kötü hissetmenizin sebebi de budur. Böyle dönemlerde kendinizi değersiz hissedebilir, bir daha kimseye güvenemeyeceğinizi düşünebilirsiniz. Peki ihanete uğrayan biri bu durumdan en az zararla nasıl kurtulabilir? Gelin uzmanların tavsiyelerine bir göz atalım.
İhanet travması teorisini anlamak
İhanet travması ilk olarak 1991 yılında psikolog Jennifer Freyd tarafından bir kavram olarak tanıtıldı. Freyd, ihanet travmasının bireylerin ilişkilerinde kalıcı etkilere neden olabileceğini ileri sürüyor. İnsanlar ihanete uğradığında çoğu zaman o kişiden uzaklaşarak bir tepki gösteriyor. Ancak belirli ihtiyaçları karşılamak için birine bağımlı olduğunuzda, o kişiden uzaklaşmanız mümkün olmayabilir. Örneğin çocuklar, duygusal ihtiyaçlarının yanı sıra yiyecek, barınma ve güvenlik ihtiyaçlarını karşılamak için de ebeveynlerine bağımlıdır. Benzer şekilde, ilişkilerin dışında finansal ve sosyal kaynakları olmayan biri de ihaneti kabul ederek hayatına aynı şekilde devam edebilir. Fakat bu durum farkında olmasanız da ihanet travmasına neden olabilir. Özellikle olaylar çocukluk döneminde gerçekleşirse, beyin ihaneti tam olarak işleyemediği için çocukluk amnezisi gelişebilir.
Bağlanma teorisi ve ihanet travması
Çocukluk dönemindeki ilk ilişkiler çok önemlidir. Çünkü bu dönemde kurulan bağlar çoğunlukla gelecekteki ilişkileri şekillendirir. Çocukluk döneminde kurulan bağlar güçlü ve güvenli olduğunda, yetişkin döneminde güvenli bağlanmaların yolu açılır. Ancak tam tersi olduğunda bireylerin yetişkinlik dönemindeki ilişkileri oldukça sorunlu olabilir.
Ebeveynler, çocuklarına bakmak ve onları korumakla yükümlüdür. Bu sorumluluk, ebeveyn ve çocuk arasında sözlü olmayan bir anlaşma oluşturur. Çocuklar her zaman anne ve babalarına koşulsuz şartsız güvenir. Ta ki ebeveynler onları yüzüstü bırakana kadar. Aynı durum romantik ilişkilerde de geçerlidir. İlişkilerde sözlü bir şekilde ifade edilmese de taraflar birbirlerini aldatmayacağını en başta kabul etmiş olur. Ancak çiftlerden biri bu anlaşmayı bozduğunda güven duygusu yerle bir olur.
Belirti ve bulgular
İhanetin travması bireylerin fiziksel ve zihinsel sağlığını etkileyebilir. Fakat bu etkiler travmanın türüne bağlı olarak değişim gösterir. Herkesin travmayı aynı şekilde yaşamadığını unutmayın. Yine de uzmanlar ortak olan bazı belirtileri şu şekilde ifade ediyor:
Çocukluk travması
Çocukluk döneminde yaşanan travmaların etkileri kısa bir sürede ortaya çıkar. Ancak bazı durumlarda yetişkinlik dönemine kadar hiçbir belirti göstermeyebilir. Çocukluk travmasının genel belirtileri şunları içerir:
Duyguları ifade etmede sorun
Anksiyete, depresyon ve diğer ruh sağlığı sorunları semptomları
Kabuslar
Mide rahatsızlıkları
Panik ataklar
İntihar düşünceleri
Başkalarına güvenmede zorluk
Yeme bozuklukları
Madde kullanımı
İhanete uğrayan çocuklar, ihanetin anılarından kaçmak için gerçeklikten kopmaya başlayabilir. Bu nedenle çocukluk döneminde yaşadığınız kötü olayları hatırlamakta zorluk çekebilirsiniz. Çünkü “unutmak” travmayla başa çıkma mekanizması haline gelir.
Aldatılma travması
Romantik ilişkilerdeki ihanet çoğu zaman aldatma kaynaklıdır. Ancak ekonomik bir nedenden dolayı ihanete uğramak da travma tepkisine neden olabilir. Aldatıldığınızı hissettiğinizde genellikle şunlar meydana gelir:
Benlik saygısının kaybedilmesi
Değersizlik hissi
Kızgınlık
Suçluluk hissi
Duyguları kontrol etmede zorluk
Başkalarına inanmanın imkansızlaşması
Depresyon, anksiyete ve diğer ruh sağlığı rahatsızlıkları semptomları
Uykusuzluk
Mide ağrısı ya da diğer fiziksel rahatsızlıklar
Hayatta kalmak için partnerinize ihtiyacınız olmasa da birçok nedenden dolayı ihanetten sonra ayrılamayacağınızı hissedebilirsiniz. Ekonomik nedenler, işsizlik, çocuklar ya da kalacak yerinizin olmaması bu durumu etkileyebilir. İlişkiler aynı zamanda sizi belirli bir yere ait hissettirir. Başka bir ifadeyle sosyal bağlantı ihtiyaçlarınızı karşılar. İhanete uğradığınız zaman gelecekte bu ihtiyaçlarınızı nasıl karşılayacağınızı merak edebilirsiniz. Bu nedenle ayrılık sizin için en son seçenek olabilir.
İyileşme sürecini başlatın
Romantik bir ilişkide aldatıldıysanız kendinizi sürekli üzgün, suçlu ve şaşkın hissedebilirsiniz. Partnerinize bir şans daha vermeyi seçseniz bile, ona tekrar tam anlamıyla güvenmeniz aylar hatta yıllar alabilir. Benzer şekilde çocukluk travması yaşadıysanız anılarınız tekrar tekrar gün yüzüne çıkabilir. İyileşmeye giden yol herkes için aynı değildir. Ancak bu stratejiler iyileşme yolunda ilk adımı atmanıza yardımcı olabilir.
Kaçmak yerine kabul edin
Travmalarla yüzleşmek iyileşmenin en önemli adımıdır. İhanetin üzerine gitmezseniz, mevcut kargaşa hayatınızın diğer alanlarına da sıçrayabilir. Eğer bu durumu kabul etmezseniz ve sürekli bastırırsanız, arkadaşlarınızla birlikteyken, çocuklarınızla ilgilenirken ya da işe giderken bu anılar tekrar tekrar ortaya çıkabilir. Aldatma gibi bir olayla karşılaşmak, tahmin edilemeyecek kadar acı verici olabilir. Yine de bunu kabul ederek iyileşme sürecini başlatabilir ve nasıl iyileşmeniz gerektiğini keşfedebilirsiniz.
Sürecin zorlu olduğunu unutmayın
İhanetin ardından birçok duyguyu dışa vurabilirsiniz. Örneğin aşağılanmış, utanmış, değersiz, öfkeli ve mutsuz hissedebilirsiniz. Bu nedenle kendinizi sürekli bu duygulardan kaçarken bulabilirsiniz. Hissettiğiniz olumsuz duygulardan kaçınmak, kolay ve güvenli görünebilir. Ancak duyguları maskelemek işleri daha da zorlaştırır. Duygularınızı tanımlamak, onları daha etkili bir şekilde yönetmenize yardımcı olabilir. Aynı zamanda duygusal farkındalık, yeni stratejiler belirlemenizi sağlayabilir.
Sevdiklerinizden destek alın
İnsanların çoğu aldatılmanın kendileri için utanç verici bir şey olduğunu düşünür. Çocukluk travmalarınız ya da partnerinizle olan ilişkiniz hakkında konuşmak istemeyebilirsiniz. Yine de insanlar, özellikle stresli zamanlarında duygusal desteğe fazlasıyla ihtiyaç duyar. Sevdikleriniz tam olarak neler yaşadığınızı bilmek zorunda değil. Ancak yalnız kalmak istemediğinizde odağınızın farklı bir yere kayması için sevdiklerinizle bir araya gelin. Unutmadan, dedikodunun zaten zor olan bir durumu daha kötü hale getirdiğini belirtelim. Fakat insanlarla zaman geçirmek ve farklı aktiviteler yapmak düşüncelerinizden kısa bir süre olsa da kurtulmanıza ve kendinizi iyi hissetmenize yardımcı olabilir.
Kişisel ihtiyaçlarınıza odaklanın
Her insan ihanete uğradıktan sonra daha iyi hissetmek için biraz zamana ihtiyaç duyar. Travmanın ilk şokunu atlatmaya başladığınızda kişisel ihtiyaçlarınıza daha fazla dikkat edin. Geceleri uyumakta zorluk yaşıyorsanız yatmadan önce sıcak bir duşa girmeyi deneyin. Ya da rahatlatıcı müziklerin olumlu etkisinden faydalanın. İştahınızın olmadığı günlerde öğün atlamak yerine besin değeri yüksek gıdalar tüketmeye özen gösterin ve kendinizi susuz bırakmayın. En sevdiğiniz dizi ve filmlere zaman ayırmayı ihmal etmeyin. Yoga, yürüyüş, kitap okumak ya da dizi izlemek sizi rahatlatarak ruh halinizi yükseltmeye yardımcı olabilir.
Terapiye başlamalı mısınız?
Travmayla tek başınıza yüzleşmek zor olabilir. Profesyonel destek almak, iyileşme sürecinde büyük bir fark yaratabilir. Öte yandan alanında uzman kişiler, çocukluk çağı travmalarının uzun süreli etkilerini de ortaya çıkarma konusunda yardımcı olabilir. Örneğin bağlanma sorunlarınız varsa, bir terapist güvensiz bağlanmanın altında yatan nedenleri belirlemenize ve daha güvenli ilişkiler kurmak için stratejiler geliştirmenize yardımcı olabilir. Sevdiğiniz ve güvendiğiniz bir kişi ilişkinin temellerini sarsacak bir davranışta bulunduğunda çok şiddetli bir travma geliştirebilirsiniz. Bu durum hiçbir kabahatiniz olmasa dahi suçlu ve değersiz hissetmenize yol açabilir. Bu nedenle önemli ruh sağlığı semptomları gösteriyorsanız ya da işin içinden nasıl çıkacağınızı bilemiyorsanız bir uzmana danışarak iyileşme sürecinizi başlatabilirsiniz. Çoğu terapist, ihanet sonrası travma tedavisinde çift terapisi önerir. Ancak bireysel olarak da terapi alabilirsiniz.
