Sağlıklı yaşam sürmek tarihin çok eski zamanlarından beri insanlık için oldukça önemli. Bu nedenle kadim medeniyetlerin sağlıklı kalmak için uyguladığı pek çok yöntem vardı. Üstelik insanın bilinç durumunu değiştirmek ve bilinçaltını açığa çıkarmak da bazı kültürlerin sağlıklı yaşam tanımı içerisindeydi. Bu kadim kültürlerde ilginç bitkiler, kapsamlı ritüeller veya çeşitli egzersiz yöntemleri, bilinç ötesi bir deneyim tecrübe etmek için kullanılıyordu. Elbette farklı nefes egzersizleri de binlerce yıl önce yaşayan insanların çıktığı bu ilginç yolcukların bir parçasıydı. İşte modern zamanlarda ortaya çıkan ve gün geçtikçe popüler hale gelen holotropik nefes çalışması da kadim medeniyetlerden ilham alıyor. Bu sıra dışı uygulama, kişinin yalnızca nefes teknikleri ile farklı bir bilinç durumuna ulaşmasını ve bu sayede fiziksel ve psikolojik olarak sağlıklı kalmasını hedefliyor. Ancak holotropik nefes çalışması esnasında dikkatli olunmadığı takdirde ortaya çıkabilecek bazı büyük tehlikeler de var! İşte, kadim medeniyetlerdeki ritüellerden ilham alan holotropik nefes çalışması hakkında bilmeniz gerekenler…
Holotropik nefes çalışması 1970’li yıllarda Çek psikiyatr Stan Grof ve Amerikalı psikoterapist Christian Grof tarafından kuramsallaştırıldı
1960’lı ve 70’li yıllarda özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nde pek çok psikolog ve psikiyatr zihin ve beden arasındaki ilişkiye dair dikkat çeken çalışmalara imza atıyordu. O dönemlerde ABD’de kullanımı yasal olan bazı kimyasal maddeler bu çalışmaların en önemli unsurları arasındaydı. Bu kimyasalları kullanan kişilerin bilişsel süreçlerindeki değişimler klinik olarak takip ediliyordu. Ancak bu maddelerin insan sağlığına çok sayıda olumsuz etkisi olduğu keşfedildi. Böylece hem kişisel hem de klinik amaçlı kullanımı yasaklandı. Ancak değişen bilinç ve zihin süreçlerine dair bilimsel çalışmalar devam etti. 1970’lerin sonunda Grof çifti, bazı kadim kültürlerde zihinsel süreçleri değiştirmek için kullanılan nefes terapilerinden ilham alarak, holotropik nefes çalışmasını kuramsal hale getirdi.
Holotropi, Antik Yunan dilinde “bütünlük” anlamına gelen “holos” ve “ileriye gitmek” anlamında kullanılan “trepein” kelimelerinin birleşiminden oluşuyor
Holotropi, etimolojik olarak “bütüne doğru ilerlemek” anlamına geliyor. Zaten çalışmanın temel hedeflerinden birisi de kişinin zihin durumunda değişiklik yaratarak kendi bedenini ve zihnini bir bütün olarak görmesini sağlamak. Kısacası bu çalışmanın amacı, bütüne doğru ilerlemek, benliği keşfetmek ve anlamlandırmak.
Holotropik nefes çalışmasında, zihnin keşfedilmesine ve daha sonra serbest bırakılmasına odaklanılarak kişinin iyileşmesi öngörülüyor
Holotropik nefes çalışması kadim ritüellerden ilham alan nefes temelli bir terapi yöntemi olarak geliştirildi. Binlerce yıl önce yerel topluluklardaki şarkı söyleme, dans etme ve nefes uygulamalarından kök alan çalışma, temelde kişinin bilinç düzeyini değiştirmeyi ve bilinçaltını açığa çıkarmayı amaçlıyor. Yöntemin uygulayıcıları tarafından, zihnin niteliklerini keşfetmeyi ve onu daha büyük bir potansiyele ulaştırmayı hedefleyen bir teknik olarak tanımlanıyor. Daha büyük potansiyele ulaşma hedefi gerçekleştiğinde ise hem psikolojik hem de fizyolojik sağlıkla ilgili süreçler bir anlamda tersine dönüyor ve tedavi süreci başlıyor!
Bu yöntemle her insanın kendisini tedavi edebilme gücüne sahip olduğu düşünülüyor
Ancak bunun için zihnin derinliklerine ulaşmak, orada karşılaşılan iyi ve kötü şeyleri anlamak ve sonunda serbest bırakmak gerekiyor. Çünkü çocukluktan kalma yaralayıcı bir hatıranın izlerinin ancak bu sayede silinebileceğine inanılıyor. Ayrıca aslında sağlıksız bir zihinsel ve bilişsel yapının eseri olan fiziksel sorunların da yine bu şekilde tedavi edilebileceği düşünülüyor.
Holotropik nefes çalışması nasıl yapılıyor?
Holotropik nefes, birkaç yan unsur dışarıda bırakıldığı zaman, yalnızca belirli bir nefes tekniği ile bilinç süreçlerinin değiştirilmesi esasına dayanıyor. Hiperventilasyon isimi verilen sürekli daha hızlı ve daha derin nefes alama tekniği uygulanıyor. Bu sayede teorik olarak, tekniği uygulayan kişinin daha geniş bir bilinç düzeyine sahip olması hedefleniyor. Ancak holotropik nefes çalışması sırasında dikkat edilmesi gereken bazı hususlar var.
Çalışmanın kontrollü olarak, bir uygulayıcı gözetiminde gerçekleştirilmesi gerekiyor
Ayrıca seanslar genellikle 3-4 saat civarında sürüyor. Bununla birlikte terapinin bireysel olarak değil, grup halinde uygulanması gerekiyor. Öte yandan seans boyunca özelikle Hindistan, Tibet ve Çin bölgesine ait yöresel melodiler dinleniyor. Her seans alanında uzman bir uygulayıcı tarafından yönetiliyor.
Çalışmaya katılan insanlar “nefes alıcılar” ve “bakıcılar” olarak ayrılıyor
Nefes alıcalar, düz bir zemin üzerinde uzandıktan sonra gözlerini kapatıyor ya da yüzleri bir maske ile örtülüyor. Böylece hiperventilasyon uygulaması başlamış oluyor. Bu noktadan sonra nefes alıcının seans sonuna kadar nefes alışverişini hızlandırması gerekiyor. Bu esnada bakıcılar, nefes alıcılara göz kulak olma görevini üstleniyor. Seansın sonunda nefes alıcılar ile bakıcılar yer değiştiriyor ve uygulama aynı şekilde tekrar başlıyor.
Holotropik nefes çalışması tamamlandıktan sonra bütün katılımcılar, kişisel deneyimlerini paylaşıyor
Seans sonunda herkes Hint kökenli, mandala ismi verilen desen boyama çalışmasına katılıyor. Veya az önceki deneyimine dair şekiller çizmesi isteniyor. Daha sonra bütün katılımcılar, kendi kişisel deneyimleri üzerine sohbet ediyor.
Holotropik nefes çalışması gerçekten faydalı mı?
Bu konuda bilimsel açıdan bir kesinlik yok. Özellikle de terapinin bilinç düzeyini değiştirmede etkili olduğu iddialarına karşın daha fazla bilimsel çalışma yapılması gerekiyor. Ancak terapiye katılan pek çok insan, farklı şekillerde fayda gördüğünü belirtiyor. Her şeyden önce kişideki bilinç düzeyini değiştirmeyi hedefleyen bu terapinin stres ve travma bozukluklarını giderebileceği ileri sürülüyor. Böylece bilinçaltında baskılanan ve kişiye psikolojik veya fiziksel olarak zarar veren süreçlerin atlatılmasında etkili olabileceği iddia ediliyor.
Holotropik nefes çalışmasının bazı tehlikeleri de var
Bu alanda çalışma yapan uzmanlar, ciddi psikolojik veya fiziksel rahatsızlığı bulanan insanların holotropik nefes çalışması yapmaması gerektiğini ifade ediyor. Çünkü kişinin bilişsel düzeyi üzerinde etkili olduğu iddia edilen bu çalışmanın psikolojik açıdan sağlıklı olmayan bireylerde ne gibi bir etki bırakacağını kestirmek kolay değil. Ayrıca hamileler için de hiperventilasyon uygulamaları tavsiye edilmiyor. Bununla birlikte holotropik nefes çalışmasının uzmanlık isteyen bir alan olduğu ve mutlaka bir uzman kontrolünde yapılması gerektiği ifade ediliyor. Aksi halde, kişilerin tek başlarına gerçekleştireceği uygulamaların fiziksel ve zihinsel açıdan olumsuz sonuçlar doğurabileceği söyleniyor.
