Overclock ya da diğer adıyla hız aşırtma daha fazla performans elde etmenize yardımcı olur. Fakat göz ardı edilemeyecek riskleri de beraberinde getirir. Hız aşırtma günümüzde birçok kullanıcı tarafından tercih ediliyor. Bilgisayarınızı kuruyorsanız, eski bir bilgisayarınızı yükseltmeye çalışıyorsanız ya da eskiyen bir dizüstü bilgisayardan en iyi şekilde yararlanmaya çalışıyorsanız, bilgisayarınıza hız aşırtma yapmanız tavsiye edilmiş olabilir. Hız aşırtma, bazı riskleri olsa da donanımınızdan en iyi şekilde yararlanmanıza yardımcı olabilecek bir çözüm olarak kullanılır. Peki hız aşırtma tam olarak nedir? PC’de hız aşırtma denildiğinde ne kastedilmektedir? İşlemcinize hız aşırtma yapmaktan bir farkı var mı? Hız aşırtma hakkındaki tüm sorularınızı yanıtlıyor ve bilgisayarınıza hız aşırtma yapıp yapmamanız gerektiğini anlatıyoruz. İşte hız aşırtma ile ilgili bilmeniz gerekenler?
Hız aşırtma nedir?
Bilgisayarınıza overclock yapmanızı tavsiye eden kişiler genellikle bilgisayarınızın CPU’suna hız aşırtma yapmanız gerektiğini kastederler. RAM gibi bilgisayarınızın diğer parçaları da hız aşırtılabilir. Ancak genel olarak hız aşırtma genellikle CPU’larla ilişkilendirilir.
CPU’lar ya da diğer adıyla merkezi işlem birimi, bilgisayarınızın beynidir. Bu beyin, minimum ve maksimum saat hızları, yani talimatları yürütme hızı aralığında çalışır. CPU’nun hız aşırtması, CPU’ya tanımlanan maksimum saat hızının ötesinde çalıştırmak anlamına gelir. Başka bir deyişle, saniyede üreticinin “optimum” aralık olarak kabul ettiğinden daha fazla talimat yürütür.
Bu nedenle hız aşırtma, çalışma döngülerinin frekansını varsayılan “maksimum” değerinin ötesinde kasıtlı olarak artırma işlemidir. Bunu yapmak CPU’nun çalışma hızını artırarak görevleri eskisinden daha hızlı gerçekleştirmesini sağlar.
Hız aşırtma, saat hızını üretici tarafından belirlenen onaylı sınırın ötesine çıkarmak anlamına gelir. Zorlu iş yüklerinde overclock, CPU’nuzdan ve buna bağlı olarak bilgisayarınızın geri kalanından en yüksek performansı elde etmenize yardımcı olabilir. Bilgisayarın hız aşırtması, daha önce zorlandığı senaryolarda artık daha iyi çalışabileceğinden, belirli senaryolarda kullanım ömrünü artırmaya yardımcı olacaktır.
Bahsettiğimiz gibi overclock, CPU’nuzun tanımlanmış maksimum saat hızını artırmaya dayanır. Ancak maksimum saat hızının ötesinde ulaşılabilir saat hızları varsa, o zaman bu “maksimum” saat hızı değildir. Çünkü tüm CPU’lar aynı değildir ve maksimum saat hızı, fiziksel sınırın bir göstergesi değil, yumuşak bir derecelendirmedir.
CPU’lar üretim sürecinde farklı özelliklerle donatılabilir. Bazıları diğerlerinden daha iyi çalışabilir. Dahası, güç ve soğutma ile ilgili kısıtlamalar kaldırılırsa, işlemciler daha da iyi çalışabilir.
Yani işlemciniz iyi bir partiden geliyorsa ve yeterli güç ve soğutma sağlayabilirseniz, üreticinin tüm parti için belirlediği yumuşak sınırların ötesinde çalıştırabilirsiniz. Daha fazla güç tüketmek, daha fazla ısı üretmek ve dolayısıyla kararsızlık riskini artırmak pahasına işlemcinin üretebileceği ham performansı artırabilirsiniz.
Hız aşırtmanın bariz faydaları olsa da ortalama bir kullanıcı için hız aşırtma yapmaktan caydıran bazı dezavantajlar da vardır. İşte hız aşırtmanın artıları ve eksileri?
+ Daha iyi performans
Hız aşırtmanın ilk faydası, mevcut donanımınızdan daha fazla performans elde etmektir. İşlemciniz üretici tarafından yazılımsal olarak sınırlandırılmıştır. Siz onu ne kadar zorlayabileceğinizi ve önünüzdeki donanımdan maksimum verimi alabileceğinizi test ediyorsunuz.
Hızlı işlem gerektiren görevler için overclock yoluyla işlemcinizin saat hızını artırmak, görevi daha hızlı tamamlamanıza yardımcı olacaktır. Orta sınıf bir oyun bilgisayarınız varsa hız aşırtma AAA oyun başlıklarını çalıştırabileceğinizin ötesinde ayarlarda çalıştırmanıza yardımcı olabilir. Bu da paranızın karşılığını en iyi şekilde almanızı sağlar.
Eskiyen makinelerde overclock, bilgisayarı tekrar kullanılabilir hale getirmenize yardımcı olur. Onlarca yıllık bilgisayarların kullanımı sinir bozucu derecede yavaş olabilir ve işlemciye overclock yapmak, onu yeniden kullanılabilir hale getirmeye yardımcı olacak kadar destek sağlayabilir. Bunu HDD’yi SSD ile değiştirmek gibi diğer bazı iyi yükseltmelerle birleştirebilir ve eski donanıma yeni bir soluk getirebilirsiniz.
Hız aşırtmanın en büyük dezavantajlarından biri, CPU’nuzun daha hızlı çalıştıkça üreteceği ekstra ısıdır. Fabrika varsayılan ayarları diğer ekipmanlarınızın CPU’nun etrafına yerleşmesi için zemin hazırlar. Bu nedenle bilgisayarınızın geri kalanı bu öngörülemeyen ısıyı kaldıracak donanıma sahip olmayabilir.
Bu ısının yan etkileri vardır. Dolayısıyla ısıyı dağıtmak için bilgisayarınızda daha iyi bir soğutmaya ihtiyacınız olacaktır.
– Daha fazla güç gerekir
Hız aşırtma, işlemin bir noktasında voltajı artırmanız gerekeceğinden işlemcinizin güç tüketimini artırır. Ayrıca, bazı ısı yönetimi çözümleri de daha fazla güç gerektirecektir.
– Rastgele sorunlar
Bir bilgisayarda başarılı bir şekilde overclock yapmak büyük bir sabır gerektirir. Saat hızını aşamalı adımlarla artırmanız, her artışta bilgisayarınızın düzgün çalıştığını test etmeniz ve sağlamanız gerekir. Bir CPU’nun gerçek maksimum saat hızı değiştiğinden, kendi CPU’nuz için en uygun noktayı bulmak, en azından deneme sürecinde istikrarsızlıkla mücadele etmenizi sağlayacak zorlu bir süreçtir.
“Yeterince kararlı” olduğunu düşündüğünüz overclock frekanslarında bile zaman zaman rastgele sorunlar, kapanmalar ve BSOD’larla (mavi ekran) karşılaşacaksınız. Birçok ortalama kullanıcı için bu caydırıcı bir neden olabilir. Çünkü bilgisayarlarının her zaman güvenilir bir şekilde çalışmasına ihtiyaç duyarlar ve bu tür istikrarsızlıklar can sıkıcı olabilir.
Daha iyi bir soğutma çözümü kullanmak, yeni soğutma fanları veya hatta bir su soğutma sistemi satın almayı gerektirecektir. Muhtemelen daha iyi bir güç kaynağına da ihtiyacınız olabilir.
– Bileşenlerin ömrünü kısaltır
Ekstra ısı ve voltaj nedeniyle bileşenlerinizin ömrü darbe alacaktır. Stok frekanslarına göre daha fazla parçanın daha erken arızalanmasını bekleyebilirsiniz. Maksimum saat hızlarını çok yüksek tutarsanız ve kademeli olarak artırmazsanız, CPU’nuza kalıcı olarak zarar verme riskiyle de karşı karşıya kalırsınız.
– Garantiyi geçersiz kılabilir
Hız aşırtmanın garanti kapsamında olup olmadığını görmek için CPU’nuzun ve genel olarak PC’nizin ince yazılarını okumanız gerekecektir. Bazı üreticiler güvenli sınırlar içinde yapıldığında overclock konusunda sorun çıkarmazlar. Bazıları ise buna açıkça izin vermez ve bilgisayarınıza overclock yapıldıysa, hasara hız aşırtma neden olmamış olsa bile garanti kapsamındaki hiçbir hasarı karşılamaz.
Hız aşırtma yapmaya değer mi?
Hız aşırtmanın avantajı ve dezavantajları vardır. Bazı meraklılar overclock yapmamanın masada ücretsiz performans bırakmakla aynı şey olduğuna inanır. Bu nedenle, bunu şiddetle savunurlar. Ayrıca hız aşırtmayla ilgili diğer dezavantajların da aşılabileceğini veya sürece dahil edilebileceğini savunurlar. Örneğin, hız aşırtmanın bilgisayarınızın ömrünü kısaltma üzerindeki etkisi sınırlıdır. CPU kendini yıprattığında (overclock nedeniyle hızlanan yaşlanmadan sonra), zaten yükseltmeyi düşünüyor olacaksınız.
Bunlar kesinlikle iyi noktalar, bu yüzden hız aşırtmanın sizin için buna değip değmeyeceğine karar vermeniz gerekecek. Cevap, CPU hızınızdaki artıştan faydalanmak için hangi iş akışlarına sahip olduğunuza bağlıdır. Tam kurulumunuza bağlı olarak, 100Hz ila 300Hz ek alabilirsiniz. Ancak bundan da herhangi bir fayda elde edecek misiniz?
Hız aşırtmadan önce bilgisayarınızdaki diğer olası sorunları belirleyin. Bilgisayarınızın performansında başka sorunlar olup olmadığını da belirlemeniz gerekecektir. Örneğin, bilgisayarınızda yetersiz miktarda RAM varsa, bir RAM yükseltmesinden CPU hız aşırtmasından daha fazla performans artışı elde edersiniz.
Hız aşırtma, küçük aşamalı adımlar ve ılımlı sınırlar içinde yapıldığında güvenli olabilir. Ancak, kendinizi istikrarsızlıkla karşı karşıya bulduğunuzda, geri çekilme zamanı gelmiştir. Büyük sıçramalarla overclock yapmak bilgisayarınız için güvenli değildir. CPU’nuzu ve diğer bileşenleri bozma riskiniz vardır.
Bilgisayarınız sıcak çalışıyorsa, overclock sadece durumu daha da kötüleştirecektir. Bu durumda güvenli değildir. Bu nedenle bilgisayarınızın durumunu kötüleştirmediğinizden emin olmak için CPU sıcaklığınızı ölçün. Overclock eskiye göre daha az riskli hale gelmiştir. Ancak yine de süreç boyunca dikkatli olmanız gerekir. Talimatlara uymaz ve gereksiz riskler alırsanız bilgisayarınıza zarar verebilirsiniz.
Tüm bunlar söylendikten sonra, bilgisayarınızın dengesizliği veya zarar görmesi fikri gözünüzü korkutuyorsa, bilgisayarınıza overclock yapmamanızı tavsiye ederiz. Ayrıca, internete bağlantı kaynağınız tek bir bilgisayarsa, bilgisayarınıza bir şey olduğunda sorun gideremeyeceğiniz için hız aşırtmadan kaçınmalısınız.
Bilgisayarınıza hız aşırtma işlemini yalnızca işlemle ilgili riskleri ve bundan elde edebileceğiniz faydaları anladıysanız yapmalısınız. Birçok kişi için PC’ye hız aşırtma yapmaması tavsiye edilir. Çünkü buna ihtiyacınız olmama ihtimali yüksektir. Elde edeceğiniz minimum fayda, bu zorlu sürece değmeyecektir.
