Gün içinde fark etmeden sıkça yaptığımız küçük alışkanlıkların vücudumuza ve ruh halimize etkisi düşündüğümüzden çok daha büyük olabilir. Sakız çiğnemek de bu masum gibi görünen alışkanlıklardan biri. Kimi zaman stresi azaltmak, bazen sadece ağız meşgul olsun diye ya da ağız kokusunu bastırmak amacıyla çiğnenen sakızlar, aslında vücudumuzda şaşırtıcı değişimlere neden olabilir. Yapılan bilimsel araştırmalar, sakız çiğnemenin sadece ruh halimizi iyileştirmekle kalmadığını; hafızayı güçlendirdiğini, dikkat seviyesini artırdığını ve hatta fiziksel performansı desteklediğini ortaya koyuyor. Ancak her güzel şeyin bir bedeli olduğu gibi, bu alışkanlığın da bazı olumsuz yan etkileri var. Özellikle aşırıya kaçıldığında çene problemlerinden sindirim sorunlarına kadar çeşitli sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Peki her gün sakız çiğnerseniz vücudunuzda neler olur? Şekersiz mi çiğnemeli, yoksa tatlandırıcılara mı dikkat etmeli? İşte bu yazıda, sakız çiğnemenin hem iyi hem kötü tüm etkilerini detaylı bir şekilde keşfedeceğiz.
1. Ruh halinize iyi gelebilir
Stresli misiniz? Eliniz sürekli bir şeylerle mi oynamak istiyor? O zaman sakız çiğneyin. 2015’te BioMed Research International dergisinde yayımlanan araştırmalara göre, sakız çiğneyen kişiler daha az stresli, daha az kaygılı oluyor. Tufts Tıp Merkezi’nden Dr. Michelle DiBlasi’ye göre bunun sebebi, sakızın beyin kimyamıza dokunması:
“Sakız çiğnediğinizde, beyninizde serotonin seviyesi artabilir, bu da ruh halinizi olumlu yönde etkiler.” Yani bazen bir sakız, bir nebze terapi gibi çalışabilir!
2. Sakız çiğnemek şeker alımınızı artırabilir
Eğer şekersiz değil, şekerli sakız çiğniyorsanız işler biraz tatsızlaşabilir. Beslenme uzmanı Kersch’e göre, her sakızda yaklaşık 2 gram şeker var gibi görünse de, gün içinde sakız sakız üstüne çiğnerseniz, bu miktar birikir ve sağlığınıza zarar verecek seviyelere ulaşabilir. Özellikle dişler ve kan şekeri bu durumdan hiç hoşlanmaz.
Sakızın bir artısı daha var: Diş sağlığına katkısı! Şekersiz sakız çiğnediğinizde tükürük üretimi artar. Bu da yemeklerden sonra ağzınızda kalan asitleri ve yiyecek kalıntılarını temizlemeye yardımcı olur.
Amerikan Diş Hekimleri Birliği’ne göre, özellikle yemeklerden sonra 20 dakika kadar şekersiz sakız çiğneyen kişilerde diş çürüğü riski ciddi şekilde azalıyor. Diş fırçanız yanınızda değilse, bir şekersiz sakız bu işi idareten üstlenebilir!
4. İrritabl bağırsak sendromunuz varsa şişkinlik ve gaz sorunu yaşayabilirsiniz
“Şekersiz daha iyi” dedik ama her şey dozunda… Şekersiz sakızlar genellikle şeker yerine xylitol, aspartam ya da sukraloz gibi tatlandırıcılar içerir. Bunlar çoğu kişi için sorun yaratmaz ama IBS (İrritabl Bağırsak Sendromu) ya da hassas bir mideye sahipseniz işler değişebilir. Çok fazla şekersiz sakız çiğnemek; şişkinlik, gaz, hatta karın ağrısına yol açabilir. Kersch, özellikle sukraloz ya da aspartam içeren sakızların biraz daha “bağırsak dostu” olduğunu söylüyor.
Düşünsenize, sınava çalışırken bir yandan sakız çiğniyorsunuz ve sonra hop! O bilgiler sınavda aklınıza daha kolay geliyor. 2018’de Applied Cognitive Psychology dergisinde yayınlanan bir araştırma tam olarak bunu söylüyor: Ders çalışırken sakız çiğneyen öğrenciler, çiğnemeyenlere göre sınavlarda daha başarılı olmuş.
Peki bu nasıl oluyor? Araştırmacılara göre sakız çiğnemek beyne daha fazla kan ve oksijen gitmesini sağlıyor. Yani adeta beyniniz “güncelleme” alıyor. Sonuç? Daha uyanık, daha dikkatli ve öğrendiğiniz bilgilere daha açık bir zihin! Ufak bir çiğneme, büyük bir fark yaratabilir diyebiliriz.
6. Sakız çiğnemek çene problemlerine neden olabilir
Ama her güzel şeyin bir bedeli olabilir, değil mi? Eğer sürekli sakız çiğniyorsanız ve zaman zaman baş ağrısı, çene ağrısı ya da yüz kaslarında bir hassasiyet hissediyorsanız, dikkat! Bu, Temporomandibular Eklem Bozukluğu (TME) adı verilen bir durumun belirtisi olabilir.
Kulağa tıbbi bir ağız dolusu gibi geliyor ama basitçe anlatalım: TME, çene kemiğini kafatasına bağlayan eklemde bir problem olması demek. Sürekli çiğneme hareketi, bu bölgedeki kas ve eklemleri fazla çalıştırabiliyor ve sonunda kronik ağrıya dönüşebiliyor. Yani “her şey kararında” mottosunu burada da uygulamak şart!
Sakız çiğneyerek spor mu yapılır demeyin! Journal of Exercise Science & Fitness’ta 2021’de yayınlanan bir araştırmaya göre yürüyüş yaparken sakız çiğneyen insanların, daha uzun mesafe yürüdüğü, daha fazla adım attığı, daha hızlı yürüdüğü ve daha çok kalori yaktığı ortaya çıkmış.
Yani hem çiğniyorsunuz, hem yürüyorsunuz, hem form tutuyorsunuz! Hem ağız çalışıyor, hem bacaklar… Bu ikili uyum adeta bedenin ritmini yakalıyor.
8. Yeme düzeniniz bozulabilir
Her gün sakız çiğnerseniz vücudunuzda neler olur yazımızın sonuna geldik. Şimdi gelelim bir başka karanlık köşeye… Sakız çiğnemek bazen iştah kesici olarak işe yarayabilir. Özellikle canınız sıkıldığında abur cubura uzanmak üzereyseniz, bir sakız çiğneyip durumu kontrol altına alabilirsiniz.
Ama uzmanlar uyarıyor: Eğer zaten yeme alışkanlıklarınız dengesizse, sakız çiğnemek bu durumu daha da kötüleştirebilir. Özellikle kendinizi aç bırakmaya meyilliyseniz ya da yemek konusunda suçluluk hissediyorsanız, sakız bu baskıyı maskeliyor olabilir. Ve bu da sağlıklı bir yeme düzenini baltalayabilir.
