Karadeniz ve Hazar Denizi arasında yer alan dağlık bölgeye ismini veren Kafkasya, pek çok farklı medeniyete ev sahipliği yapan coğrafyalardan biriydi. Şimdi de bölgede birçok farklı etnik grup bir arada yaşıyor. Güney Kafkasya ise; bugünkü Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan devletlerini kapsayan, İran, Rusya ve Türkiye arasında, Büyük Kafkas Sıradağlarının güneyinde yer alan coğrafi-siyasi bölge. Bölge, siyasi açıdan bölge tamamen Doğu Avrupa’nın hissesi olarak tanımlanıyor. Peki bu bölgeyi bu kadar özel kılan ne? Avrasya’nın balkanları Güney Kafkasya hakkında bilmeniz gereken 8 bilgiyi yazdık.
Demografik ve etnik yapısı itibarıyla oldukça çeşitlilik gösteren Güney Kafkasya günümüzün en renkli coğrafyalarından biri. Biz de Kafkasya hakkında bilinmeyenleri yazdık;
1. Güney Kafkas ya da diğer adlandırmalar Transkafkasya veya Kafkasardı bugünkü Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan bağımsız devletlerinin yanı sıra Abhazya, Dağlık Karabağ ve Güney Osetya de facto devletlerinin bulunduğu coğrafyanın genel adı
2. Belirsiz sınırlar, çok dilli ve kültürlü, uyum ve tezadı, benzerlik ve farklılıkları bir arada barından coğrafya adını, bölgeyi tam ortadan ikiye ayıran Kafkas Dağlarından alıyor
3. Çözülemeyen Güney Osetya, Dağlık Karabağ ve Abhazya sorunuyla gündeme gelen bölge hem bu sorunlar hem de etnik çeşitlik nedeniyle ünlü strateji uzmanı Zbigniew Brzezinski tarafından Avrasya’nın Balkanları olarak tanımlanıyor
4.Bölge siyasi meseleler olduğu kadar kültürel konularda da çatışma yaşıyor. 2013 yılında UNESCO tarafından “keşkek” yemeğinin Türk yemekleri listesinde yer alması Ermenistan ve Azerbaycan arasında tartışma konusu oldu
5. Önce Zerdüştlük sonra da Hristiyanlık bölgede egemen dinler oldu. 17. yüzyılda bölgeyi Hilâfet’in ele geçirmesi ile Güney Kafkasya’da İslam yayılmaya başladı
6. 1736’da Safevî Devleti’nin çöküşünden sonra, sembolik olarak İran yönetiminde olan Güney Kafkasya’nın güney kesiminde fiilen bağımsız Türk hanlıkları kuruldu. 19. yüzyılın başında gerçekleşen iki Rus-İran savaşının sonucunda, Güney Kafkasya tamamen Rus İmparatorluğu tarafından ilhak edildi
7. Bölgede pek çok farklı etnik grup yaşıyor. Bölgede yaşayanların; yüzde 90 Azerbaycanlı, yüzde 2.5’u Rus, yüzde 2’si Ermeni, yüzde 3.3 Lezgi ve Dağıstanlı, yüzde 2.2’si ise diğer gruplar
Bölge nüfusunun yüzde 93 Müslüman, yüzde 2.5’u Rus Ortodoks, yüzde 2.3’ü Ermeni Ortodoks.
8. Bu komplike coğrafya, 19. Yüzyılın başında dönemin üç büyük imparatorluğu olan Osmanlı– İran ve Rusya arasındaki çekişmesini ev sahipliği yaptı
Bonus: Güney Kafkasya hakkında daha fazla bilgiye Özgür Türker tarafından yazılan Rusya-İran Nüfuz Mücadelesi(1779-1813) kitabından ulaşabilirsiniz
Güney Kafkasya hakkında daha fazla bilgiye Özgür Türker tarafından yazılan Rusya-İran Nüfuz Mücadelesi(1779-1813), kitabı üzerinden ulaşabilirsiniz. Kitap 18. Yüzyılın sonu ila 19. Yüzyılın başında dönemin üç büyük imparatorluğu olan Osmanlı- İran ve Rusya arasındaki çekişmesini anlatıyor.
Özgür Türker 1983 yılında Ankara’da doğdu. 2007 yılında Ankara Üniversitesi, DTCF, Tarih Bölümü’nden mezun oldu. 2008-2011 yılları arasında Muğla Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nde, 2011-2017 yılları arasında ise Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü’nde Araştırma Görevlisi olarak görev yaptı. 2018 yılından itibaren Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü’nde Doktor Öğretim Üyesi olarak çalışmaktadır. Genel Türk Tarihi, Kafkasya Tarihi ve Rusya Tarihi üzerine araştırmalar yapmaktadır.
Kaynak: 1
