Olağanüstü bir güzelliğe sahip olan Everest, dünyanın en yüksek dağıdır. Hal böyle olunca her yıl binlerce, hatta milyonlarca insan Everest Dağı’na gidiyor. Özellikle dağcılar, dünyanın en yüksek dağının zirvesine ulaşmanın hayalini kuruyor. Ancak bazen tırmanış sırasında dağcılar hayatını kaybediyor. Bu da Everest Dağı’nı hem korkunç hem de ilginç bir yer yapıyor. Sizler için Everest Dağı kaç metre, nerede, tırmanmak kaç gün sürüyor ve tırmanış sırasında kaç kişi öldü gibi konuları ve çok daha fazlasını anlattık.
Dünyanın deniz seviyesi üzerindeki en yüksek dağı olan Everest 8.848 metre yüksekliğindedir. Himalayalarda, yaklaşık 28 derece kuzey enlemi ile 87 derece doğu boylamında, Çin-Nepal sınırı üzerinde yer almaktadır. Everest’e, Lhasa ve Katmandu üzerinden gitmek mümkündür. Katmandu üzerinde gittiğinizde dağın Kuzey tarafına ulaşabiliyorsunuz. Lhasa üzerinden Everest’e gitmek için ise öncelikle Xian, Şanghay, Pekin ve Chengdu gibi şehirler üzerinden Lhasa’ya gitmeniz gerekiyor. Daha sonra Lhasa’dan otobüse binerek Everest’e ulaşabiliyorsunuz. Ayrıca Everest’e giriş ücreti 10 bin ila 30 bin dolar arasında değişmektedir.
İngiltere’nin Hindistan sömürge yönetiminin Kadastro Genel Müdürü George Everest’ten sonra yerine Andrew Waugh geldi. Waugh, dağın isminin Everest olmasını öneren bir teklifi Londra Kraliyet Coğrafya Cemiyeti’ne sundu ve teklif kabul edildi. Bu teklife birçok kez itiraz edilmesine rağmen, 1865’te dünyanın en yüksek dağının adı Everest oldu. Böylece Everest adı tüm dünyada kullanılmaya başlandı.
Türkçede Everest adı belirlenmeden önce dağın Tibetçe yerel adı Çomolunma’nın Osmanlı Türkçesine uyarlanmış versiyonu kullanılıyordu.
Everest Dağı’nın oluşumu ve özellikleri
Büyük Himalayaların oluşumu, Miyosen Bölümde (yaklaşık 26-27 milyon yıl önce) Hindistan yarımadasıyla Tibet yaylasının birbirine yaklaşmasının yol açtığı jeolojik tortul havzalardaki sıkışmayla başladı. Bunu izleyen evrelerde Katmandu ve Khumbu napları, sıkışıp yukarı doğru çıkarak birbirlerinin üzerine kıvrıldılar ve ilkel bir dağ sırası oluşturdular. Kuzeydeki arazi kütlesinin toptan yükselmesi bölgenin yüksekliğini artırdı. Napların yeniden kıvrılmasıyla bölgenin tümü yeni bir tabakayla örtüldü ve Pleyistosen Bölümün (yaklaşık 2,5 milyon yıl önce) Mahabarat Evresinde Everest Dağı ortaya çıktı.
1990 yılından beri yapılan araştırmalar, Everest Dağı’nın her yıl kuzeydoğuya doğru birkaç santim ilerlediğini ve 1-2 santim yükseldiğini göstermektedir. Bu bilgiye göz önüne aldığımızda, Everest’e tırmanan herkes aslında farklı yüksekliklere tırmanmış olur.
Everest sayısız kaya katmanından oluşmaktadır. Dağın alçak kesimlerinde yer alan kayalar, üzerinde magmatik granitlerin bulunduğu metamorfik şistler ve gnayslardan meydana gelir. Daha üst kısımlarda tortul kayalar bulunur. Zirve piramidinin altında ise Yellow Band (Sarı Bant) adı verilen kireç taşı vardır.
Everest’in iklimi
Dünyanın en yüksek dağı olan Everest Dağı, troposferin üçte ikisini geçerek oksijenin az olduğu üst katmanlara ulaşır. Oksijen eksikliği, hızı saatte 100 kilometreye varan sert rüzgarlar ve zaman zaman -70 dereceye kadar düşen aşırı soğuklar, yukarı yamaçlarda herhangi bir hayvan ya da bitkinin yaşamasına olanak vermez. Everest’in en soğuk olduğu zaman Ocak ayıdır. Bu ay sıcaklıklar -36 ila -60 derece arasında değişmektedir. Temmuz ayının gündüz vakitlerinde ise sıcaklık -19 derece civarında seyreder.
Everest’e yapılan ilk başarılı tırmanış
1953 senesinde İngiliz Kraliyet Coğrafya Derneği desteği ile John Hunt liderliğinde iki ekip oluşturuldu. İlk ekipte Tom Bourdillon ve Charles Evans vardı. Kapalı oksijen sistemi kullanan bu ekip, 26 Mayıs’ta güney zirvesine ulaşmalarına rağmen Bourdillon’un babası tarafından geliştirilmiş olan kapalı oksijen sisteminin donması sebebiyle tırmanışın son aşamasını gerçekleştiremeden geri dönmek zorunda kaldılar.
İkinci ekipte ise Edmund Hillary, Tenzing Norgay ve Ang Nyima vardı. Açık oksijen sistemi kullanan bu ekipten Edmund Hillary ve Tenzing Norgay 29 Mayıs saat 11:30’da Everest zirvesine ulaştı. Ang Nyima ise 8.510 metrede tırmanışı bırakıp tekrar inişe geçti. Everest tırmanışının en zorlu etaplarından bir tanesi günümüzde Edmund Hillary anısına Hillary Step olarak anılıyor.
Everest’e tırmanmak isteyen bir kişinin yaklaşık 60 güne ihtiyacı vardır. Bu zorlu yolculukta Everest ana kampına gidiş ve dönüş 19 gün sürüyor. Kamptan dağın zirvesine tırmanmak ise yaklaşık 40 günlük bir süre gerektiriyor. Tarih boyunca Everest Dağı’na 4.000’den fazla kişi başarılı bir şekilde tırmandı.
Apa Sherpa ve Phurba Tashi Sherpa, Everest’e tırmanma rekorunu paylaşıyor. Bu ikili, Everest’in zirvesine tam olarak 21 kez tırmanmayı başardı.
Everest Dağı’nda kaç kişi öldü?
Everest’in zirvesinde 1922’den beri 200’den fazla dağcı hayatını kaybetti. Ölenlerin büyük çoğunluğunun cesetlerinin buzun ya da karın altında kaldığına inanılıyor. Yaşanan bu ölümlerin en büyük nedenlerinin zorlu hava koşulları ve tecrübesizlik olduğunu söyleniyor.
Adım Caner Cem Martı, 1996 yılında Bartın'da doğdum. 2010 yılında geçirdiğim kaza sonucunda vücudumun %99'u felç kaldı. 2015'ten bu yana bazı cihazlar yardımıyla internet ortamında çalışabiliyorum. İçerik editörlüğü ve sosyal medya uzmanlığı gibi alanlarda tecrübe sahibiyim, ancak asıl uzmanlık alanım SEO uyumlu makale yazmak. Ayrıca front-end tasarımlar yapıyorum. Sinema, spor ve tarih gibi konular çok dikkatimi çekiyor. Özellikle sinema tutkunuyum.
