Yorgun hissettiğinizde, sınav dönemlerinde, spor yaparken veya partilerken enerji içeceği tüketenlerdenseniz, bu yazıyı okuduktan sonra hâlâ hayatta olduğunuz için şaşıracağınıza hiç şüphemiz yok. Enerji içecekleriyle ilişkilendirilen ölüm ve kalıcı hasar vakaları, dünya çapında yapılan sayısız araştırma ve uzman doktor görüşleri, enerji içeceklerinin kalp krizine bağlı ani ölüm riskinden böbrek yetmezliğine kadar birçok hastalığa davetiye çıkardığını ortaya koyuyor.
ABD’deki Tufts Üniversitesi’nden Dr. Dariush Mozaffarian ve ekibinin 51 ülkeyi kapsayan araştırması oldukça çarpıcı sonuçlara sahip. “Circulation” adlı dergide yayımlanan araştırma, dünya çapında her yıl 184 binden fazla kişinin enerji içecekleri ve buzlu çay gibi şekerli ve gazlı içecekler nedeniyle yaşamını yitirdiğini gözler önüne seriyor. Bu ölümlerin 133 bini diyabet, 45 bini kalp-damar hastalığı, 6 bin 450’si ise kanserle ilişkili.
Türkiye’de yılda yaklaşık 230 milyon kutu tüketilen enerji içeceklerinin içinde gizlenen 11 ölümcül tehlikeyi yazdık.
TEHLİKE 1: Kalp krizi
Enerji içeceklerinin içerisinde yüksek oranda kafein, karbonhidrat, şeker ve taurin bulunuyor. Bu maddelerin ortak özelliği ise, kalp sağlığını tehdit etmesi. Enerji içeceği tükettiğinizde tansiyonda ani yükselme ve kalpte ritim bozuklukları görülebiliyor. Hatta tek bir kutu enerji içeceği bile ani kalp krizine neden olabiliyor.
VAKA 1: 2014 yılında ailesiyle birlikte tatile giden 16 yaşındaki Lanna Hamman, oldukça sağlıklı ve atletik bir genç olmasına rağmen enerji içeceği tükettikten kısa bir süre sonra nefes almakta güçlük çekmeye başladı ve yere yığıldı. Acilen hastaneye götürülen genç kız ne yazık ki kurtarılamadı. Yapılan otopsi sonucunda genç kızın kalp krizi geçirerek hayatını kaybettiği öğrenildi.
VAKA 2: 2012 yılında katıldığı bir düğünden eve dönerken enerji içeceği tüketen 27 yaşındaki Harun Yıldız, mide bulantısı gerekçesiyle bir benzin istasyonunun tuvaletine girdi. Uzun süre arabaya dönmeyen kalp hastası genç adam, yakınları tarafından tuvalette ölü bulundu. Gencin kalp krizi geçirdiği tahmin ediliyor.
TEHLİKE 2: Ani kalp durması
Enerji içecekleri, içerinde bulunan yüksek miktardaki kafein nedeniyle kan basıncını ve kalp sağlığını olumsuz etkileyebiliyor. Bu durum da ölümle sonuçlanan ani kalp durmalarına yol açabiliyor.
VAKA: Muğla’nın Fethiye ilçesinde arkadaşlarıyla bir mağaza açılışında görev alan 22 yaşındaki Eda Dilara Kocatepe, enerji içeceği tükettikten sonra “Kalbimde bir sıkıntı var, yanıyorum” diyerek hastaneye kaldırıldı ancak yapılan tüm müdahalelere rağmen ne yazık ki kurtarılamadı.
TEHLİKE 3: Sinir ve doku hasarı
Enerji içeceğinin içerisinde bulunan B vitamini, yüksek dozda tüketildiğinde vücuttaki duyu ve kaslara giden hareket sinirlerinin kılıflarının bozulmasına yol açabiliyor. Bu durum, enerji içeceği tüketen insanların kaslarını daha zor kullanmasına ve duyu kaybı yaşamasına neden oluyor. Enerji içeceği tükettiğinizde yaşadığınız duyu kaybından dolayı vücudunuzda yanma ya da karıncalanma hissedebilirsiniz. Hatta sinirleriniz ciddi hasar görebilir ve iyileşmesi haftalar sürebilir.
VAKA: Amerikalı bir öğretmen olan Dan Royals, çocuklarla baş edebilmek için ihtiyacı olan enerjiyi enerji içeceklerinden karşılıyordu. Ancak günde 6 kutu enerji içeceği tükettiği için dilinde erime meydana geldi. Ağız bakımına dikkat ettiği halde böyle bir durumun yaşanması, enerji içeceklerinin ne denli büyük bir hasara yol açabildiğini gözler önüne seriyor.
TEHLİKE 4: Beyin kanaması
Enerji içeceklerinin içerisinde yüksek oranda bulunan kafein, karbonhidrat, şeker ve taurin gibi maddelerin kalp sağlığınız üzerinde olumsuz etkilerinden söz etmiştik. Enerji içeceği tükettiğinizde tansiyonunuz yükselebilir, bu durum da beyin kanaması riskini arttırır.
VAKA: Geçen yıllarda fedakarlık dolu aşk hikayesiyle gündeme gelen Austin ve Brianne çiftini hatırlarsınız. Austin, oldukça yoğun bir iş temposuna sahipti ve gün içerisinde bol miktarda enerji içeceği tüketiyordu. Bir gece ansızın geçirdiği beyin kanamasından dolayı oldukça zorlu ameliyatlar geçirdi ve vücudunda kalıcı hasarlar oluştu.
TEHLİKE 5: Obezite
Enerji içeceklerinin içerisinde yüksek miktarda şeker bulunuyor. 250 ml’lik bir kutuda neredeyse 20-30 mg. şeker bulunduran bu içecekler, özellikle gençler ve çocuklar tarafından tüketiliyor. İçerisindeki bu yüksek kalori miktarı, gençlerde obezite problemine neden olabiliyor.
ARAŞTIRMA: Danimarka’da yapılan bir araştırma, enerji içeceklerinin obeziteye neden olabileceğini ortaya koyuyor. Araştırmaya göre enerji içecekleri, marketlerde satılan şekerli içeceklerden yüzde 10 ile yüzde 30 oranında daha fazla şeker içeriyor.
UZMAN GÖRÜŞÜ: Medipol Üniversitesi Esenler Hastanesi’nden Diyetisyen Miray Yıldırım, enerji içeceklerinin çocuklarda obeziteye neden olduğunu, içerisindeki maddelerin büyüme hormonuyla etkileşime girdiğini ve ergenlik döneminde metabolizmayı yavaşlattığını belirtiyor.
TEHLİKE 6: Diyabet
Yüksek miktarda şeker içeren enerji içecekleri, doygunluk hissi vermediğinden iştahınızı açarak sürekli yeme-içme ihtiyacı duymanıza neden oluyor. Dolayısıyla enerji içeceği tüketmek, şeker metabolizmanızı bozarak insülin direncine yol açabiliyor. Bu durum da tip-2 diyabete davetiye çıkarıyor.
ARAŞTIRMA: “Circulation” adlı dergide yayımlanan bir araştırma, enerji içeceği ya da buzlu çay gibi şekerli ve gazlı içeceklerin her yıl 133 bin kişinin diyabetten yaşamını yitirmesine neden olduğunu ortaya koyuyor.
TEHLİKE 7: Kronik uyku bozukluğu
Enerji içeceği tükettiğinizde kısa süreli de olsa beyninizin performansı artar. Bu durum da beyninizin daha fazla kana ihtiyaç duymasına neden olur. Ancak diğer organlarınız bu isteğe ayak uyduramaz ve vücudunuz strese girer. Tükettiğiniz fazla miktarda kafein, uyku düzeninizde kronik problemlere ve REM uykunuzun süresinin kısalmasına neden olur. Bu nedenle sabahları yorgun uyanmaya başlarsınız.
ARAŞTIRMA: Danimarka Sağlık Bakanlığı tarafından 3 bin 682 kişinin katılımıyla gerçekleştirilen araştırma, enerji içeceklerinin fazla miktarda kafein içerdiği için uyku problemlerine neden olduğunu kanıtlıyor.
TEHLİKE 8: Psikolojik problemler
Enerji içeceklerinin içerisinde bulunan taurin gibi bazı maddeler; vücutta sinirlilik, huzursuzluk ve ani şiddetli reaksiyonlar gibi psikolojik problemlere neden olabiliyor.
UZMAN GÖRÜŞÜ: Memorial Şişli Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Gizem Mine Çölümlü; enerji içeceklerinin huzursuzluğa, yoğun kaygı ve gerginliğe neden olduğunu, dolayısıyla anksiyete ataklarına davetiye çıkardığını belirtiyor. Yapılan araştırmalar da enerji içeceklerinin huzursuzluğa yol açtığını kanıtlıyor.
TEHLİKE 9: Bağımlılık
Enerji içecekleri içerisindeki yüksek şeker ve kafein oranından dolayı bağımlılık yaratabilir. Tüketilmediği durumlarda vücut, yoksunluk çekebilir ve strese girebilir. Uzmanlar, enerji içeceklerinin mümkünse asla tüketilmemesi konusunda ısrarcı.
VAKA: Spor yaptığı için enerji içeceğine bağımlı hale gelen Dean Wharmby, vücut geliştiriciydi ve yüksek miktarda enerjiye ihtiyaç duyduğu için enerji içeceği içmeden spor yapamıyordu. Bir süre sonra Dean Wharmby’e kanser teşhisi kondu. Zorlu bir tedavi sürecinden sonra tümör kaybolmaya başladı ve Dean Wharmby, ara verdiği enerji içeceğine geri döndü. Bu durum kanserli hücrelerin tekrardan çoğalmasına neden oldu ve ne yazık ki Dean, artık aramızda değil…
UZMAN GÖRÜŞÜ: Memorial Şişli Hastanesi’nden Uzman Klinik Psikolog Gizem Mine Çölümlü, enerji içeceklerinin psikolojik ve fiziksel bağımlılığa neden olabileceğini ve tüketilmediğinde mutsuzluğa yol açabileceğini belirtiyor.
TEHLİKE 10: Kafein zehirlenmesi
Bir litre enerji içeceğinde yaklaşık olarak 150 mg. kafein bulunur. Oldukça yüksek miktarda kafein içeren enerji içeceklerinin tüketimi, kafein zehirlenmesi riskini arttırıyor. Kahve gibi kafeinli içecekler sıcak olduğu için yavaş tüketilirken, enerji içeceği soğuk ve şekerli olduğu için hızlı tüketiliyor. Bu durum da vücudunuza çok hızlı bir şekilde fazla miktarda kafein almanıza neden oluyor. Kafein zehirlenmesinin sonuçları ise ölüme kadar gidebiliyor.
VAKA: ABD’nin Güney Carolina eyaletinde arkadaşlarının gözleri önünde aniden yığılarak yaşamını yitiren 16 yaşındaki lise öğrencisi Davis Allen Cripe, aşırı kafein tüketiminden dolayı hayatını kaybetti. Yaklaşık 2 saat içinde bir şişe gazoz, bir bardak latte ve bir kutu enerji içeceği tükettiği için fenalaşan Cripe’nin otopsi raporunda, gencin normal boy ve kiloda olduğu, alkol veya uyuşturucu kullanmadığı ancak enerji içeceği tüketimine bağlı olarak kafein zehirlenmesi yaşadığı ve bu durumun kalbinin durmasına yol açtığı belirtildi.
TEHLİKE 11: Böbrek yetmezliği
Enerji içeceğinin içerisinde bol miktarda bulunan kafein, vücutta su kaybına neden oluyor. Bu durum ise uzun vadede vücudunuzun susuz kalmasına ve böbreklerinizin hasar görmesine neden olabiliyor.
VAKA: İsveç’te ağır bir antrenman sonrası birkaç kutu enerji içeceği tüketen bir adam, böbrek yetmezliği nedeniyle hayatını kaybetmişti. Uzmanlar, enerji içeceği tüketen insanların böbrek hastalığı geçmişi olmasa bile böbrek yetmezliği sorunu yaşayabileceğini belirtiyor.
BONUS: Alkol ve enerji içeceği karışımı
Sek içildiğinde bile yeterince tehlikeli olabilen enerji içecekleri, alkollü kokteyllerde de sıkça tercih ediliyor. Ancak bu karışımı tüketenlerin bilmediği bir gerçek var: Enerji içeceğinin içerisindeki kafein ve taurinin alkolle etkileşime girmesi, ölümcül sonuçlar doğurabiliyor.
Birçok insan enerji içeceğiyle birlikte alkol tüketmenin alkolün etkisini azaltacağını düşünse de, bu düşünce oldukça yanlış. Hatta tam tersi söz konusu: Kuzey Kentucky Üniversitesi psikoloji bölümünden Doçent Cecile A. Marczinski‘nin hazırladığı çalışmaya göre, alkolü enerji içeceğiyle karıştıranlar karıştırmayanlara oranla sarhoş olmaya üç kat daha meyilli.
VAKA: 2015 yılında arkadaşlarıyla tatile giden lise üçüncü sınıf öğrencisi Ömer Suha Pınar, votka ve enerji içeceğinden oluşan bir kokteyl içtikten sonra kendini iyi hissetmediğini söyleyerek uyumaya karar verdi. Ancak ne kendisi ne de arkadaşları bu gecenin Ömer Suha’nın son gecesi olduğundan haberdardı.
