1967 yılında tıp tarihine geçen önemli bir gelişme oldu. İnsandan insana yapılan ilk kalp nakli ve operasyonun da nispeten başarılı olması nedeniyle tedavi tarihe bir ilk olarak geçti. Daha önce 1964 yılında da bir kalp nakli yapılmıştı ancak orada kalbi alınan bir şempanzeydi. Louis Washkansky ise kendisine insan kalbi nakledilen ilk isim oldu. Kalp nakli nasıl ki diğer birçok hekime ilham verdi, bu gerçek hikâyenin kahramanlarının olay karşısındaki metanet ve merhametleri de günlük yaşamımızı aydınlatacak bir güce sahip. Evet, nakil kısmen başarılı oldu ve yeni gelişmelerin önünü açtı ama işin insan ilişkileri boyutu da var ve onu gözetemeyiz. İşte ilk kalp naklinin hikâyesi!
1. Louis Washkansky
Önce olayın temel kahramanlarını tanımakta fayda var. Louis Washkansky 1913 yılında Litvanya Kovno’da dünyaya gelir. Litvanyalı bir Yahudi olan Washkansky; 1922 yılında, henüz dokuz yaşındayken Güney Afrika’ya göç eder ve burada bakkal olarak çalışır. Kendisi ayrıca hevesli bir sporcu olarak futbol, yüzme ve halterle ilgilenir. İkinci Dünya Savaşı’nda Afrika ve İtalya cephesinde aktif olarak görev alan Washkansky, savaştan sonra Ann ile tanışır ve onunla evlenir. Sürekli bir spor faaliyeti içerisinde olsa da şeker hastalığı ve tedavi edilemez bir kalp hastalığından muzdariptir. Bu durumlar sonucunda üç kere kalp krizi geçiren Washkansky, 1965’teki son kalp krizi nedeniyle kalp yetmezliği de yaşamaya başlar.
2. Denise Darvall
Kalp naklinin bir diğer kahramanı Denise Darvall, kalbi alınan ve bir diğer insana, yani Louis Washkansky’e nakledilen kişidir. 27 Şubat 1942’de Güney Afrika’da dünyaya gelen Darvall bir gün annesiyle beraber alışverişe çıktıklarında karşıdan karşıya geçerlerken bir sarhoş şoförün kurbanı olurlar: annesini hemen orada yitiren genç kız bu kaza sonucunda kafatası kırılması ve kafa travmaları gibi ağır yaralanmalar geçirir. Groot Schuur Hastanesi’ne getirilen genç kız kurtarılamaz, tarih 3 Aralık 1967’dir. Bu sırada babası Edward Darvall’a doktorlar bir talepte bulunur: hastanede yardım edilebilecek bir adamın olduğunu ve Denise’in kalbini olası bir kalp nakli için kullanabileceklerini söylerler. Baba Edward birkaç dakika düşündükten sonra teklifi kabul eder ve kızının kalbinin bir başkasının bedeninde yaşayacak olması onun bir parça tesellisi olur.
3. Christiaan Barnard
Gelelim dünyanın ilk insandan insana kalp naklini gerçekleştiren hekime. Christiaan Barnard 1922 Güney Afrika doğumludur. 1953 – 1956’da Cape Town’daki Groote Schuur Hastanesi’nde cerrahî asistanlığı sırasında önemli keşifler yapar. Daha sonra Minnesota Üniversitesi’nde doktorasını tamamlayan hekim, tekrar Groote Schuur Hastanesi’nde dönerek burada cerrahlık yapar. Kalp nakli için köpekler üzerinde yoğun araştırmalar yapan Barnard 1983’te emekli olur. 3 evlilik yapmış ve 6 çocuğa sahip olmuş olan cerrah 2001’de tatil için gittiği Kıbrıs’ta astım nedeniyle yaşamını yitirir.
4. İlk adımlar
3 defa kalp krizi geçiren ve neticede kalp yetmezliği yaşayan Louis Washkansky hakkında söylenenler henüz kalp nakli ortada yokken dahi esprili ve güleryüzlü olduğudur. Hatta o dönem gazetelerinden aktarıldığı kadarıyla, kayınpederi ölmekte olduğunu bilinen Washkansky’in buna rağmen çok iyi bir mizah anlayışı olduğunu söyler. Sarhoş bir şoförün çarpmasıyla önce annesini, ardından tedaviler sonucunda kendi yaşamını da yitiren Denise Darvall ise şimdi bir başkasına hayat verebilme ihtimali taşır. Denise’in babası Edward’ın nakli kabul etmesiyle 3 Aralık 1967’de saat 01.00’da ilk süreç başlar. İşin ilginç yanı şu ki; kalp naklinin alıcısı – vericisinin ve nakli yapacak hekimin aynı anda aynı yerde, Groote Schuur Hastanesi’nde bulunmasıdır.
5. Ameliyat zamanı
Louis Washkansky’in vücudunda hangi bakterilerin yaşadığını ameliyattan önce bulmak gerekir; çünkü nakil sonrasında en etkili antibiyotiklerin verilmesi bu sayede sağlanabilir. Bu işlemler gerçekleştikten sonra 3 Aralık 1967’de saat gece 01.00’da dünyanın ilk insandan insana kalp nakli ameliyatı Groote Schuur Hastanesi’nde başlar. Cerrah Christiaan Barnard; cerrah, anestezi uzmanı, hemşire ve teknisyenlerden oluşan 30 kişilik bir ekiple nakli gerçekleştirir.
6. Nakilden sonra
Louis Washkansky, kalp naklinin ardından 18 gün yaşamayı sürdürür. Bu kısa süreçte yürümeyi, karısı ve muhabirlerle konuşmayı, yemek yemeyi başarır. Hasta 18 gün yaşayabilmiş, sonra çift zatürreden ölmüş olsa da naklin yeni gelişmelere yol açması ve deneyim kazanılması nedeniyle tedavi tıbbî bir başarı olarak kabul edilir. Nakli yapan Christiaan Barnard sonraki operasyonlarında giderek daha başarılı olur. Hatta 1970’lerin sonundaki birkaç tedavisi sayesinde nakil hastaları birkaç yıl yaşarlar.
7. Heart of Cape Town Müzesi
Tüm olayın geçtiği Güney Afrika’daki Groot Schuur Hastanesi’nde yer alan müzeden bir fotoğraf. Müzede ayrıca naklin nasıl gerçekleştiğine dair bilgi içeren konuşmalar da gerçekleşiyor.
