Sıfır atık hareketi hız kesmeden yepyeni bir dönemle karşımızda! Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), çevreyi koruma hedefleri doğrultusunda, Depozito Saha Yönetim Sistemi (DSYS) ile adeta oyun değiştiriyor. Bu yenilikçi sistem, tüketicilerin çevreye katkı sağlarken cebini de mutlu edecek bir dizi fırsat sunuyor. Depozito iade sistemi, içecek ambalajları üzerinden alınan küçük bir depozito bedeli ile çevre dostu bir dönüşüm zincirini başlatıyor. İçeceğinizi içtiniz, ambalajınızı geri verdiniz, hop, paranız e-cüzdanınıza geri geldi! Yani hem çevre kazandı hem de siz. Şahane değil mi? Kısa bir süre sonra başlayacak bu sistem hakkında neler biliyoruz? İşte Depozito İade Sistemi hakkında bilmeniz gerekenler…
1. Depozito Yönetim Sistemi (DYS) nedir?
Basitçe ifade etmek gerekirse DYS, bir ürünün satın alımı sırasında belirli bir depozito bedeli ödemenizi, ürünü kullandıktan sonra ise bu bedelin size iade edilmesini sağlayan bir sistem. Hem çevre dostu hem de kullanışlı! Bu sistem, geri dönüşümün teşvik edilmesiyle hem bireysel farkındalığı artırıyor hem de ülke çapında atık yönetimine katkıda bulunuyor.
2. Peki depozito sistemi bizlere ne sağlar?
DYS’nin yararlarını duyunca “Keşke daha önce başlasaymış” diyeceksiniz:
Geri dönüşüm kolaylaşır: Ambalajlar kaynağında ayrı toplandığı için geri dönüşüm değerleri yükselir.
Doğal kaynaklar korunur: Birincil ham madde yerine geri dönüştürülmüş malzemeler kullanılır.
Enerji tasarrufu sağlanır: İkincil ham madde kullanımı sayesinde üretimde enerji sarfiyatı azalır.
Karbon ayak izi küçülür: Daha az karbon salımı ile çevremize dost bir geleceğe katkıda bulunur.
Döngüsel ekonomiyi destekler: Atıklar yeniden ekonomiye kazandırılır.
Bonus: Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedeflerine ulaşması bu sistem sayesinde hız kazanacak!
3. Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) nedir ve ne işe yarar?
DOA, tüketicilerin iade işlemlerini kolaylıkla yapabilmesi için geliştirilen bir mobil uygulama. Yani, elinizdeki depozitolu ambalajları iade etmek mi istiyorsunuz? Telefonunuzu çıkarın, DOA uygulamasını kullanarak birkaç tıkla işinizi halledin!
Bakiye harcayın: Biriken tutarı anlaşmalı restoran ve marketlerde QR kod ile harcayabilir ya da banka hesabınıza aktarabilirsiniz.
5. Bankacılık entegrasyonu ile her şey daha kolay!
DOA, Türkiye Emlak Katılım Bankası altyapısı ile tam entegre çalışıyor. Biriken depozito bakiyeniz sadece uygulamada kalmaz; isterseniz banka hesabınıza transfer edebilir ve başka yerlerde harcayabilirsiniz. Kolaylık mı dediniz? Evet, tam olarak bu!
6. Ne zaman Türkiye genelinde kullanılacak?
Şimdilik Sakarya’da başlatılan bu pilot uygulama, planlara göre 2025 yılı sonuna kadar tüm Türkiye genelinde yaygınlaşacak. Yani, yakında her şehirde ve ilçede bu sistemi görmeye başlayacağız!
7. Kimler bu sisteme destek veriyor?
DOA’nın arkasında kimin olduğunu merak mı ediyorsunuz? İşin kalbinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yer alıyor. Depozito sisteminin teknoloji ve operasyon ayağını Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) üstlenmiş durumda. Bu işbirliğine Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ve Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) gibi önemli kuruluşlar da katılıyor. Kısacası, çevre dostu bir Türkiye için güçlü bir ekip iş başında!
Türkiye genelinde, yılda tam 25 milyar adet ambalaj toplamak hedefleniyor. Bu inanılmaz rakam, Türkiye’nin 783 bin kilometrekarelik coğrafyasına yayılmış bir çevre devrimini temsil ediyor. Plastik, cam ve alüminyum ambalajlar yeniden hayat buluyor, çevreye zarar veren atıkların azalmasıyla doğaya nefes aldırılıyor.
9. DOA logolu ürünler gözünüzden kaçmasın!
Piyasadaki içecek ambalajlarına dikkat edin; üzerinde DOA logosu bulunan her bir ürün geri dönüşüm zincirinin bir halkası! 1 Ağustos 2023’ten bu yana tam 22 milyar adet içecek ambalajı Darphane ve Damga Matbaası işbirliği ile işaretlenip kullanıma sunuldu. Artık alışveriş yaparken hem çevreye hem de ekonomiye katkı sağlıyorsunuz.
10. DOA ekonomiye ne sağlıyor?
Çevre bilinciyle ekonomik kazanç bir araya gelirse ne olur? DOA sayesinde yıllık 520 milyon euro katma değer elde edilmesi hedefleniyor. Bu rakam, sadece çevrenin değil, ekonominin de kazanmasını sağlıyor. Çöpler, artık sadece çöp değil; ekonomiye geri dönen bir kaynak!
11. Hangi ambalajlar depozito kapsamında?
Depozito İade Sistemi hakkında bilmeniz gerekenler yazımızın sonuna geldik. Depozito sistemi her ambalaj için geçerli değil. Plastik, cam, alüminyum malzemelerden üretilmiş, 0,1 litre ile 3 litre arasındaki tek kullanımlık içecek ambalajları bu sisteme dahil. Eğer bir ambalajın üzerinde DOA logosu varsa, depozito bedeli ödeyerek hem ürünü alabilir hem de geri iade ederek çevreye katkıda bulunabilirsiniz.
