Sanılanın aksine, bütün çiçekler güzel kokmaz. Endonezya’ya özgü, yağmur ormanlarında yetişen ceset çiçeği adeta çürümüş et gibi kokuyor? Ayrıca boyu o kadar uzun ki görenleri şaşkına çeviriyor. Hadi, bu esrarengiz bitkiyle ilgili detayları birlikte inceleyelim?
1. Bilim insanları bitkiyi erkek üreme organına benzettiği için çiçeğin Latince adını Amorphophallus titanum koymuşlar
Neden bilmiyoruz ama bazı insanlar ceset çiçeğini erkek üreme organına benzetiyor. Bu bitkiyi isimlendiren bilim insanları da aynı şekilde düşünmüş olacak ki, ceset çiçeğinin Latince adını Amorphophallus titanum koymuşlar. Bu isim şu anlama geliyor: amorphos (biçimsiz), phallos (penis) ve titanum (dev) Neyse ki bu çiçeğin yine bilimsel ama daha az müstehcen bir adı daha var: Titan arum. Ayrıca günün birinde, birine bu çiçekten bahsedecek olursanız Endonezce adı olan bunga bangkai’yı da kullanabilirsiniz.
2. Ceset çiçeği 19. yüzyılda keşfedildi
1878’de İtalyan botanikçi Odoardo Beccari, Endonezya’nın Sumatra adasında büyüyen devasa bir bitkiye rastladı. Bitki yaklaşık 3 metre uzunluğunda ve 1.5 metre genişliğindeydi. Beccari, çiçeğin soğanlarını Avrupa’ya göndermek istedi, ancak Fransız gümrüğü onlara el koydu. Yine de tek bir fide, Beccari’nin bir zamanlar eğitim gördüğü İngiltere’deki Kew Botanik Bahçelerine gönderildi. Orada 1889 yılında çiçek açtı. 1926’da aynı ceset çiçeği tekrar açtığında kocaman bir kalabalık onu görmeye gelmişti.
3. Tüm popülerliğine rağmen İngilizler bu bitkiden iğreniyordu
Ceset çiçeği Avrupa’da hızla ün kazandı, ancak bu bitkiyi herkes sevmiyordu. Öyle ki Titan arum’u resmeden bir İngiliz ressamın kokudan hastalandığı söyleniyor. Hatta bazı mürebbiyeler, ilginç şeklinden dolayı genç hanımların ona bakmasını yasaklamış.
4. Aslında tek bir çiçek değildir
Bu bitki aslında tek bir çiçek değil, dallanmamış bir infloresansdır. İnfloresans, tıpkı bir buket gibi birçok çiçekten oluşan bitkilere verilen isimdir. Titan arum’un iki bölümü vardır. Dıştaki mor vazo benzeri kılıfa spathe denir. Bu kılıf spadix adı verilen tüp benzeri yapıyı korur. Çiçekler de bu spadix üzerinde bulunur.
5. Ceset çiçekleri, Latince isminden de anlaşılacağı gibi devasadır
Ceset çiçeği, dünyanın en büyük dallanmamış infloresansıdır. Doğada 3.6 metre yüksekliğe ulaşabilir. Tabii, serada yetiştirilenler daha küçüktür. Genelde 1.8 ile 2.4 metre arası bir büyüklüğe erişirler.
6. Her yıl çiçek açmazlar
Ceset çiçeğinin tam olarak büyümesi ve açması yılları hatta on yılları bulabilir. Bitki gelişimini tamamladıktan sonra bracts adı verilen iki koruyucu yaprak düşer. Ardından, spathe yaklaşık 24 ile 36 saat boyunca açılır ve Titan arum çiçeklenmiş olur. Bundan sonra genelde 3 senede bir çiçek açar.
7. Çiçeğin bu kadar kötü kokmasının bir nedeni var
Bir ceset çiçeği açtığında, spadix kısmı 36°C’ye kadar ısınır ve bitki çürüyen et benzeri bir koku salar. Kokuyu alan leş böcekleri bitkiye doğru çekilir ve tozlaşmasına, yani döllenmesine yardımcı olur. Kokuyu daha iyi anlamanız için şunu da eklemek isteriz ki, bu çiçeğin koku molekülleri içinde şunlar var: dimetil trisülfit (ayak kokulu peynir), trimetilamin (çürüyen balık) ve izovalerik asit (terli çorap).
8. Ceset çiçekleri tozlaştıklarında meyve verir
Ceset çiçeği açtıktan hemen sonra ölmez. Eğer tozlaşırsa kısa süre içinde yüzlerce küçük, altın renkli meyve verir. Bu meyveler duta benzer ve genellikle kuş gibi hayvanlar tarafından yenir. Ne yazık ki insan tüketimine uygun değil, bu yüzden tadı nasıl bilmiyoruz.
9. Ceset çiçeği bir zamanlar New York’un Bronx bölgesinin resmi çiçeğiydi
Ceset çiçeği Amerika’ya geldikten iki yıl sonra, ikinci kez New York’ta bulunan Bronx bahçesinde çiçek açtı. İlçe başkanı James J. Lyons bu bitkiyi o kadar sevdi ki Amorphophallus titanum’u Bronx’un resmi çiçeği ilan etti. Bu arada olayı haber yapan ekiplerin kokudan neredeyse bayılacağı söyleniyor. 2000 yılında ise ilçenin resmi çiçeği zambak olarak değiştirildi.
10. Ceset çiçeğinin doğal habitatı tehlike altında
Endonezya orijinal yağmur ormanı örtüsünün yaklaşık dörtte üçünü kaybetti, çünkü yağmur ormanları kereste ve palmiye yağı elde etmek amacıyla kesiliyor. Tabii bu durum, doğal habitatı bu ormanlar olan ceset çiçeklerini de etkiliyor.
Çiçeğin nasıl açtığını merak edenler için şu videoyu da buraya bırakalım?
