Günlük hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olan mutfaklar, sağlıklı beslenmenin ve aile sofralarının kalbi. Ancak ne yazık ki, bu sıcak ve samimi ortam, hijyen açısından sanıldığından çok daha büyük tehlikeler barındırabilir. Ev temizliğinde çoğu zaman gözden kaçırılan küçük detaylar, sağlığımız üzerinde düşündüğümüzden daha büyük etkiler yaratabilir. Özellikle “temizlik” için kullandığımız bazı araçlar, farkında olmadan en büyük mikrop kaynakları haline gelebilir. Öyle ki, yapılan araştırmalar mutfakta yer alan bazı eşyaların, hijyen açısından tuvaletten bile daha kirli olabileceğini ortaya koyuyor. Kulağa inanılmaz gelse de, bu bilgiler bilimsel araştırmalarla desteklenmiş durumda. Bakalım, bulaşık süngeri bakteri yuvası mı?
Mutfağınızdaki en kirli eşya sizce hangisi? Çöp kutusu mu kesme tahtası mı?
Mutfakta sürekli yemek hazırlamak, bulaşıkları yıkamak, dökülenleri silmek ve kırıntıları temizlemek derken aslında çok da farkında olmadan mikroplara adeta davetiye çıkarıyoruz. Peki, en çok mikrop barındıran eşyanın ne olduğunu tahmin edebilir misiniz? Çoğu kişinin aklına çöp kutusu, lavabo veya kesme tahtası gelir. Ancak uzmanlara göre en tehlikeli mikrop yuvası… sünger! Ne yani bulaşık süngeri bakteri yuvası mı? Evet!
Evet, yanlış duymadınız. Bulaşıkları temizlemek için kullandığınız o sünger, aslında mutfağınızdaki en kirli eşya olabilir. Çünkü onu temizlemek için kullanıyor olsanız da, aslında her kullanışınızda mikropları bir yerden başka bir yere taşıyorsunuz.
Sünger neden bu kadar kirli?
Northeastern Üniversitesi’nden gıda güvenliği uzmanı Prof. Dr. Darin Detwiler, kirli bir süngerin bir klozet kapağından bile daha fazla bakteri içerebileceğini söylüyor. Sünger; sıcak, nemli ve yiyecek artıklarıyla dolu olduğu için bakteriler için tam anlamıyla bir “yaşam cenneti” haline geliyor. Bu ortamda mikroplar sadece var olmakla kalmaz, aynı zamanda hızla çoğalırlar.
Süngerler gözenekli yapıya sahip olduklarından dolayı bakteriler tüm bu boşlukları kullanarak yüzeye ve iç bölgelere yerleşebilir. Mikrobiyolog Jason Tetro’nun ifadesine göre, bazı bakteriler süngerde üç boyutlu koloniler bile oluşturabilir. Bu mikropların sayısı, sadece 30-60 dakika içinde ikiye katlanabiliyor. Bir araştırmada, 1 santimetreküplük bir sünger parçasında on milyarlarca bakteri tespit edilmiş!
Arizona Üniversitesi’nden Prof. Charles Gerba, kirli süngerlerde dışkı bakterilerine rastlandığını söylüyor
Örneğin çiğ etin temas ettiği yüzeyleri sildiğinizde ya da çiğ ete dokunup süngere elinizi sürdüğünüzde, bu bakterileri süngere taşıyorsunuz. Eğer ellerinizi düzgün bir şekilde yıkamazsanız, dışkı bakterileri daha da kolay bulaşıyor.
Peki “doğru el yıkama” nasıl olmalı? Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) bunu şöyle açıklıyor: ellerinizi önce suyla ıslatmalı, sabunla iyice köpürtmeli, en az 20 saniye ovalamalı, sonra durulamalı ve kurulamalısınız.
Kirli sünger kullanmanın tehlikeleri neler?
Her bakteri zararlı değil elbette, ancak çiğ etten veya kirli ellerden gelen bakteriler arasında gerçekten zararlı olanlar da var. Örneğin:
Bu bakteriler, özellikle küçük çocuklarda, yaşlılarda ya da bağışıklık sistemi zayıf olan bireylerde ciddi mide-bağırsak rahatsızlıklarına, su kaybına hatta hayati tehlike oluşturabilecek komplikasyonlara yol açabiliyor. Yani sadece süngerin içinde kalmıyorlar, siz farkında olmadan bunları yemeklerinize, mutfak tezgahınıza, tencerelerinize bulaştırıyorsunuz. Her sünger darbesi, mikrop transferine dönüşebiliyor.
Süngeri nasıl temizlemeli ve ne zaman atmalısınız?
Uzmanlara göre süngeri düzenli olarak hem temizlemek hem de belirli aralıklarla yenisiyle değiştirmek şart. İşte önerilen bazı yöntemler:
Süngeri her akşam bulaşık makinesinin üst rafına koyup yıkayın. Ertesi gün sıkın ve havayla kurumasını sağlayın. (Becky Rapinchuk’un önerisi)
Çamaşır suyu ile dezenfekte edin. 1 litre suya 3 yemek kaşığı çamaşır suyu ekleyerek bir çözelti hazırlayın. Süngeri bu suya 5 dakika batırın, sonra iyice durulayıp kurutun.
Koku ya da yıpranma belirtisi gösterdiğinde süngeri değiştirin. Yoğun kullanım varsa 2 haftada bir, hafif kullanımda 3 haftada bir süngeri çöpe atmak en sağlıklı seçenek olacaktır.
Evet! Mutfağınızda hijyen açısından daha güvenli alternatifler kullanabilirsiniz. Uzmanlar özellikle şu ürünleri öneriyor:
Bulaşık fırçaları: Bulaşık makinelerinde yıkanabilir, daha çabuk kurur, daha az bakteri barındırır.
Yıkanabilir bulaşık bezleri: Çamaşır makinesinde yüksek ısıda yıkanabildiği için hijyen sağlar.
Bir araştırmaya göre, bulaşık fırçaları süngerlere göre çok daha az bakteri barındırıyor. Bu nedenle özellikle süngeri dezenfekte etmeye vaktiniz yoksa veya unutuyorsanız, bu tür alternatifleri tercih etmeniz sağlığınız açısından çok daha iyi olabilir.
Gözden kaçan diğer mikrop kaynakları
Mutfak süngeri bakteriler açısından en riskli eşya olsa da tek tehdit o değil. Uzmanlar aşağıdaki mutfak eşyalarının da sık sık gözden kaçtığını ve bakteri barındırabileceğini söylüyor:
Kesme tahtaları (özellikle çiğ etle temas edenler)
Buzdolabı kolları ve kapı kolları
Baharatlıklar
Mutfak bezleri
Lavabo ve çevresi
Tüm bu alanların da düzenli olarak silinmesi, dezenfekte edilmesi ve belirli aralıklarla temizlenmesi gerekir.
