Dün geceden itibaren Internetin her köşesinden #BackToTheFuture etiketleri yayılmaya başladı. Bugün o gündü! Tüm dünyada herkes çılgınlar gibi paylaştı, bugün Geleceğe Dönüş Günü’ydü!
Hepimizin paylaşmak için sabırsızlandığı, uçan kaykay, köpeği gezdiren elektronik tasma, şekilli bağlanan ayakkabı ve daha nice gelecek beklentisinin patates olduğu gün bu gündü. Peki ama bundan önceki paylaşımlar? Şu son 5 senede mutlaka birkaç arkadaşınız “Marty McFly’ın geleceğe döndüğü yıl tam bugündü” yazarak DeLorean’ın o kırmızı dijital gösterge panelini paylaşmıştı. Sonra diğerleri “hayır o tarih değil asıl tarih şu tarih” diyerek durumu düzeltmişti.
Bir şekilde yanlış tarihli Geleceğe Dönüş paylaşımları bugüne kadar devam etti. Nihayet doğru tarihe geldik de Internetin belki de en büyük hoax’larından biri tarih oldu. Yani en azından artık olmuştur herhalde. Peki sebep? Yani nasıl oluyordu da insanlar senenin farklı günlerinde sürekli “Geleceğe Dönüş günü bugün” paylaşımları yapıyordu? Sanal alem tarihinin fark etmeden en büyük olta hikayesini yaratan kişi dün durumu uzun bir açıklamayla itiraf etti. Durum aslında sosyal medya ve popüler kültürle belirlenen davranış biçimlerimizin çarpıcı bir özeti niteliğinde. Bir dalgınlık sonucu herkes ama herkes kandırılmıştı.
Sahte görsel buydu, aslında herkes yıllarca bunu paylaştı
90’ların X kuşağından, DVD’li Y kuşağına ve Bluray’li Z kuşağına kadar herkes Geleceğe Dönüş fanıydı. Bu filmi tartışmasız her kuşak en içten duygularıyla benimsiyor ve Geleceğe Dönüş ile ilgili her imgeyi, anıyı ve olayı sahipleniyordu. Geleceğe Dönüş bu manada adeta kültürel bir fenomene dönüşmüş durumda. Bugün, yani gerçek Geleceğe Dönüş gününde yapılan milyonlarca paylaşım ve sabahtan itibaren tüm dünyada tt olan #BackToTheFuture etiketi bunun kanıtı.
Sadece bir mouse tıklamasıyla yayılan bilgi
Filmin etkisi kuşkusuz su götürmez bir gerçek, yani herkes Geleceğe Dönüş serisini sever. Ancak bu çılgın paylaşım alışkanlığının ardında bir hata sonucu çığ gibi büyüyerek yayılan refleks yatıyor. Daniel Dalton isimli arkadaş bu işi ilk başlatan kişi. Daniel o yıllarda popüler sinema dergisi Total Film’de çalışıyor. Zamanında ülkemizde de yayımlanan Total Film’in dijital biriminde görevli Daniel küçük bir ekiple derginin web sitesi ve Twitter hesabıyla ilgileniyor. O gün yani 5 Temmuz 2010 yılında Daniel’in bir iş arkadaşı önceki akşam Geleceğe Dönüş’ü izlediğini, Marty ve Doc’ın geleceğe geldikleri günün 5 Temmuz 2010, yani içinde bulundukları gün olduğunu söylüyor.
Sosyal medya refleksi
Bundan sonrasını Daniel’in ağzından dinleyelim.
Sosyal medya hızlı olmanın, ilk paylaşan olmanın geçerli olduğu bir dünya. Hemen #futureday etiketini oluşturdum ve 140 karaktere sığdırdığım yukarıdaki mesajı paylaştım. Total Film hesabının o zamanlar 30.000 takipçisi vardı ve ben bir mouse kliğiyle geleceği tarih yapmıştım. İlk olmak adına Google’a bile bakmadan paylaştığım mesaj dakikalar içinde yüzlerce RT aldı. Ama bu bilgide bir terslik var gibiydi. 25 yıl değil daha en başta 30 yılı hatırladım. Birden zaman algım yavaşladı, nefesim kesilir gibi oldu, arkadaşımdan aldığım bilgi yanlıştı. Ama dünyaya yayılmaya başlamıştı. Favlar ve RT’ler yağmur gibi akıyordu. Haber bir twitle dünyaya ufak ufak yayılmaya başlarken özür dilemenin bir yolunu aramaya başladım. Bu süreç normalde “özür dilerim, hata yaptım” gibi bir cümleyle başlarken ben işe Photoshop’u karıştırdım.
Aklınca “Kreatif” şekilde bir özür dileme çabasına giren Daniel, aslında hoax’ın görseli haline gelecek resmi tasarlar
Daniel görseli TwitPic‘e yükler ve açıklamasına da “Yanıldık, aslında o gün 5 Temmuz 2010 değildi, biz de zamanda geri gidip durumu düzeltelim dedik” yazar.
Düzeltmek mi? Durumu tamamen batırmıştım. Unuttuğum şuydu: İnsanlar sosyal medyada bişeyleri okumuyorlar sadece resimlere bakıp hemen paylaşıyorlar. Bu görsel hoax’ı başlatan ilk twitimden çok daha hızlı yayıldı. Özrüm kabahatimden büyük bir şekilde yayılıyordum. Resmi gören herkes deliler gibi paylaşıyor, yanlışlığı fark edenler uyarmak için görseli kendi yazdıkları açıklamayla yeniden paylaşıyor ve yanlış bir virüs gibi evrene daha da yayılıyordu. Artık her şey kontrolden çıkmıştı. Forumlar, sosyal medya hesapları, emailler, mesaj boardlar bu görselle dolmuştu. Sadece Twitpic’teki gösterim sayısı yarım milyonu geçmişti.
Takip eden saatler daha da feci ilerler
Joe Jonas, Ivanka Trump ve Elizabeth Banks gibi milyon üstü takipçili hesaplar resmi paylaşır. Hatta ismi Geleceğe Dönüş’ten gelen McFly grubunun basçısı Dougie Poynter bile akıma kapılmıştır. O günleri hatırlıyorsunuzdur, belki de siz ya da bir arkadaşınız mutlaka ama mutlaka bu görseli paylaşmıştır.
Tam azalarak bitecek derken
27 Haziran 2012’de, Steve Berry adlı bir sosyal medya uzmanı Geleceğe Dönüş üçlemesinin Blu-ray box set’i için görseli yeniden photoshop’lar ve Facebook’tan paylaşır. Berry, popüler haber sitesi Mashable’a verdiği röportajda “2010’daki hoax’ın farkındaydık ama kimse aynı şakaya ikinci defa inanmaz diye düşünmüştük” diyecektir.
Yanıldığını söylememize gerek yok. Görsel yeniden hortlar ve bir kere daha dünyayı ele geçirir. Herkes “işte o gün bugün” diyerek yeniden paylaşmaya başlamıştır. Kontrolsüz sosyal medya refleksinin gücünün önünde kimse duramaz. Evet, filmin çekildiği döneme göre gelecekteyizdir. Internet gibi bir imkanımız da vardır ama Doc ve Marty gibi zamanlar arası seyahat ederek sorunları çözememiş, hatta daha da batırmışızdır.
Olayın nasıl bu boyutlara geldiğini anlayamayan Daniel’e bir BuzzFeed çalışanı olan Rachael Krishna sonradan şöyle der “Ben de twitlemiştim, üstelik filmi bile izlememiştim”. Sanal alemde akıp giden bir olaydan geri kalmak istemeyen milyonlar, milyonlarca kere görseli paylaşır. Bugünün zamanının ruhu, geleceği de geçmişi de karman çorman etmiştir.
Nihayetinde bugün gelecek geldi ve hoax sona erdi. Bugün için tasarlanan october212015 isimli geri sayım sayacının tepesinde artık “The future is now the past. Back to the Future Day” yazıyor.
