Mevkidaşı Vang Yi’nin daveti üzerine Çin’e giden Dışişleri Bakanı Hakan Fidan 3 Haziran’da yaptığı açıklamada, Türkiye’nin BRICS gibi farklı platformlarda çeşitli ortaklarla yeni iş birliği fırsatlarını aramaya devam ettiğini kaydederek, gelecek hafta Rusya’da düzenlenmesi planlanan BRICS toplantısına katılacağını açıklamıştı. Bu gelişme üzerine Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov Türkiye’nin BRICS’e olası ilgisini memnuniyetle karşıladıklarını dile getirmiş, “Türkiye gibi önemli ortaklarımız dahil komşu devletlerin BRICS’e yönelik artan ilgisini memnuniyetle karşılıyoruz.” ifadesini kullanmıştı. Peki, son dönemde özellikle de uluslararası politika söz konusu olduğunda adını sıkça duyduğumuz BRICS nedir; amacı ve önemi ne, üye devletler hangileri? İşte, bazı uzmanların G20’ye alternatif olarak gördüğü BRICS hakkında bilmeniz gerekenler.
BRICS nedir?
Çeşitli alanlarda iş birliğini geliştirmek isteyen ülkelerce oluşturulan ve son dönemin en dikkat çekici politika konuları arasında yer alan BRICS, en yalın haliyle bir ülkeler topluluğu olarak tanımlanabilir. Ancak işleyiş yapısı biraz farklı. Grup, Birleşmiş Milletler, Dünya Bankası ya da Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) gibi bir uluslararası bir örgüt değil. Üye ulusların dönüşümlü olarak başkanlığını üstlendiği grubun devlet ve hükümet başkanları yılda bir kez bir araya geliyor.
BRICS ne zaman kuruldu?
2006 ve 2009 yılları grubun kuruluş aşamasındaki önemli tarihler. Ancak böyle bir ülkeler grubunun oluşturulması fikri 2001 yılında ortaya atıldı.
2001 yılında Jim O’Neill isimli bir ekonomist, birliğe ismini veren ‘BRIC’ kısaltmasını Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin’in İngilizcelerinin baş harflerinden türetti
Yatırım bankası Goldman Sachs’ta çalışan Jim O’Neill, yüz ölçümü olarak büyük, orta gelir düzeyinde olan ama hızlı büyüyen bu ülkelerin 2050’ye kadar dünyanın en büyük ekonomileri arasında olacağını öngörüyordu. Böylece ilgili 4 ülke 2006 yılında bir araya gelmeye karar verdi. Tam kapsamlı bir buluşma ise haziran 2009’da Rusya’da gerçekleştirildi ve BRIC resmi olarak kurulmuş oldu.
2010 yılında Güney Afrika’nın da topluluğa katılmasıyla grubun ismi BRICS olarak değişti
BRICS üyesi ülkeler hangileri?
Yukarıda da değindiğimiz gibi Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin grubun kurucu üyeleri, Güney Afrika ise gruba sonradan dahil olan ilk ülke. Elbette bu ülkeler topluluğuna katılan başka ülkeler de var: İran, Mısır, Etiyopya ve Birleşik Arap Emirlikleri. Bununla birlikte Arjantin’in de gruba davet edildiğini ancak yeni lideri Javier Milei’nin teklifi reddettiğini hatırlatalım. Ancak yetkililere göre birliğe katılmak isteyen çok sayıda ülke var.
Güney Afrika’nın BRICS ve Asya Büyükelçisi Anil Sooklal 22 ülkenin gruba katılmak için resmen başvuruda bulunduğunu açıklamıştı
Benzer sayıda ülkenin de topluluğa katılma isteğini dile getirdiğini belirtmişti. Kısacası BRICS, önümüzdeki dönemde çok daha fazla sayıda ülkenin üye olduğu bir topluluk haline gelebilir.
BRICS neden önemli?
Bazı uzmanlara göre son dönemde adını sıkça duyduğumuz bu topluluk G20’ye alternatif olabilir. Bazı uzmanlar ise her iki yapının ortak çalışabileceğini düşünüyor. Ne olursa olsun BRICS’nin son dönemdeki en dikkat çekici organizasyon olduğunu belirtmek gerekiyor. Peki, bu dikkat çeken topluluğun önemi ne?
BRICS neden önemli?
Grupta Rusya ve Çin gibi uluslararası güçler yer alıyor. Brezilya ve Güney Afrika gibi bölgesel güçler de topluluğun parçası. Ayrıca üye ülkelerin toplam nüfusu 3,5 milyar. Bir başka deyişle dünya nüfusunun yüzde 45’i. Bunun yanı sıra BRICS ülkelerinin ekonomilerinin toplam büyüklüğü ise 28,5 trilyon dolar. Bu, dünya ekonomisinin yaklaşık yüzde 28’ine tekabül ediyor. Gezegenimizdeki ham petrolün yüzde 44’ü de BRICS ülkeleri tarafında üretiliyor. Kısacası BRICS ülkeleri nüfus, ekonomi ve enerji alanında büyük bir potansiyele ve güce sahip. Topluluğun önemi de bundan kaynaklanıyor. Bu noktada ise BRICS’nin amacı ne, sorusu gündeme geliyor.
BRICS’nin amacı ne?
BRICS grubu, kalkınmakta olan ülkelerin “daha büyük bir ağırlığa ve temsile” sahip olması çağrısı yapıyor. Ayrıca topluluğun IMF ve Dünya Bankası gibi uluslararası finans kurumlarındaki yerleşmiş yapıyı geliştirmek ve gelişmekte olan ekonomilere daha fazla ‘temsil ve söz hakkı verilmesini sağlamak’ için kurulduğu ifade ediliyor.
Gelişen ülkelerdeki kalkınma projelerine kredi sağlamak topluluğun en önemli hedefleri arasında yer alıyor
İlgili krediler, 2014 yılında 250 milyar dolarlık sermayeyle Çin’de kurulan Yeni Kalkınma Bankası (NBD) aracılığıyla sağlanıyor. Söz gelimi banka 2022 sonu itibarıyla kalkınmakta olan ülkelere yol, köprü, demir yolu ve su tedariki projeleri için 32 milyar dolar kredi verildi.
BRICS, jeopolitik konuların yanı sıra ekonomik iş birliği, çok taraflı ticaret ve kalkınmayı arttırmaya odaklanıyor
