Borsa İstanbul ya da kısaca BİST, Türkiye’de 1985 yılında açılan sermaye piyasasında faaliyet gösteren Türk ve yabancı kaynaklı bankalara, aracı kurumlara saklama ile takas hizmeti veren bir kurum. Türkiye Varlık Fonu, yüzde 90,6’lık payıyla Borsa İstanbul’un en büyük pay sahibiydi. Şimdi ise Varlık Fonu, Borsa İstanbul’un yüzde 10’luk hissesinin Katar’a satıldığını duyurdu. Peki Katar’ın Borsa İstanbul’a ortak olması ne anlama geliyor?
Yüzde 90.6’lık payı, Varlık Fonu’na ait olan Borsa İstanbul’un yüzde 10’u Katar’a satıldı. Satış, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad el Sani’nin Türkiye ziyaretinde gerçekleşti
Ziyarette, iki ülke arasında 10 anlaşma imzalandı. Bu anlaşmalardan biri de Borsa İstanbul’un yüzde 10’luk hissesinin satışına ilişkindi.
Türkiye Varlık Fonu’ndan (TVF) yapılan açıklamaya göre, Borsa İstanbul’un yüzde 10’luk hissesinin satışına ilişkin anlaşma Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde, TVF CEO’su Zafer Sönmez ile Katar Yatırım Otoritesi (QIA) CEO’su Mansoor bin Ebrahim el-Mahmoud tarafından imzalandı
Türkiye Varlık Fonu, açıklamasında anlaşmayı; “her iki fon için de Borsa İstanbul’un potansiyeli ve geleceğine olan ortak inancın bir göstergesi” olarak değerlendirdi.
Borsa İstanbul ortakları kimler?
Borsa İstanbul, Türkiye’de 1985 yılında açılan sermaye piyasasında faaliyet gösteren Türk ve yabancı kaynaklı bankalara, aracı kurumlara saklama ile takas hizmeti veren bir kurum. Kurumun; yüzde 90.6’lık hissedi Türkiye Varlık Fonu’na aitti. Varlık Fonu bu payla Borsa İstanbul için en büyük ortaktı. Şimdi ise Borsa İstanbul’un yüzde 10’u Katar Yatırım Otoritesi (QIA)’ne satıldı. QIA ise Katar devletinin yatırım fonu. Katar Yatırım Otoritesi’nin (QIA) ortaklık için ne kadar ödediği açıklanmadı.
Fona devredilecek paylardan sonra TVF, Borsa İstanbul’un yüzde 80,6’lık payını elinde bulundurmaya devam edecek. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), 2015’te Borsa İstanbul’un hisselerinin yüzde 10’unu satın almıştı. Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası bu payını daha sonra TVF’ye satmıştı. Şimdi aynı miktarda hisse Katar’a geçmiş oluyor.
Borsa İstanbul’un diğer ortakları ise; Yüzde 1,30 ile Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB), yüzde 2,30 ile Borsa İstanbul A.Ş., yüzde 5,80 ile aracı kurumlar, bankalar, kıymetli maden, döviz şirketleri ile diğer şirketler.
Katar’ın Borsa İstanbul’a ortak olması ne anlama geliyor?
Türkiye, özellikle son yıllarda Katar ile pek çok anlaşma imzaladı. Katar, Türkiye’ye birçok alanda yatırım yaptı. Katar’ın Türkiye üzerinde bu kadar yatırımı olması sık sık eleştirilirken özellikle yönetim tarafında bu anlaşmalar, iki ülke arasındaki ilişkilerin güçlenmesi olarak değerlendiriyor. Ancak bir yandan da Avrupa Birliği halen Türkiye’nin en büyük ticaret ortaklarından biri.
Borsaların yönetim şekli herhangi bir finans kurumundan farklı değil. Ancak bir borsanın performansı, o ülkenin ekonomisinin gücüne ve yabancı yatırımcının duyduğu ilgiye işaret ettiği için bulunduğu ülke açısından önem taşıyor. Borsalar, işlem yapılan şirketlerden ve menkul kıymetleri alıp satan taraflardan aldıkları işlem ücretleriyle gelir elde ediyor.
Financial Times’a göre Katar’ın Borsa İstanbul’a ortak olması özellikle Türkiye ekonomisinin zorlandığı bu dönemde adeta bir ilaç. Gazete yapılan bu anlaşmaların, miktarları düşük bile olsa Türkiye’nin doğrudan yabancı yatırıma ihtiyaç duyduğu bir dönemde önemli olduğunu vurguladı.
Diğer ülkelerde borsa yönetimleri nasıl işliyor?
Borsaların yönetim şekli ve şirket yapıları ülkelere göre farklılık gösteriyor. BBC’nin haberine göre NYSE Euronext adlı çok uluslu şirket, bünyesinde birden fazla borsayı bulunduruyor. New York Menkul Kıymetler Borsası, Euronext ve NYSE Arca gibi birçok menkul kıymet borsası işleten NYSE Euronext, piyasa değeri açısından dünyanın en büyüğü.
Almanya’da ise durum biraz daha farklı. Borsa şirketi Deutsche Borse, halka açık bir şirket olan NYSE Euronext ile birleşmek istemişti; ancak bu birleşme hiçbir zaman gerçekleşemedi. ABD’deki Nasdaq borsası da halka açık bir şirket.
