Aralık ayında Çin’de başlayan corona virüsü vakaları dünyaya yayılarak küresel bir salgına dönüştü. Şu ana dek yaklaşık 15 bin kişinin ölümüne neden olan salgın, dünyayı hem ekonomik hem de sosyal anlamda etkiledi. Corona virüsü vakaları şu an virüsün ortaya çıktığı Çin’de durma noktasına geldi. Ancak Avrupa salgının merkezi konumunda. Ülkemizde de ilk corona virüsü vakasına geçtiğimiz günlerde rastlandı. Güncel vaka sayımız ise bini geçti. 30 kişi ise hayatını kaybetti. Corona virüsünün hızla yayılmasını önlemek için corona virüsü şüphesi bulunan kişilere vakit kaybetmeden test yapılması gerekiliyor. Bu testler tüm dünya için önemli. Boğaziçi mezunu 3 uzman Elif Akyüz, Serhat Pala ve Onur Bilenoğlu, yakın zamanda geliştirdikleri yüksek doğruluk oranlarına sahip tespit kitlerini dünyaya ihraç etmeye başladı. Detaylara birlikte bakalım.
Boğaziçi mezunu 3 uzman Elif Akyüz, Serhat Pala ve Onur Bilenoğlu, corona virüsü için yakın zamanda geliştirdikleri yüksek doğruluk oranlarına sahip tespit kitleri geliştirdi
Virüsle mücadele için çalışmalar yürüten uzmanlar, geliştirdikleri kitleri dünyaya ihraç ettiklerini duyurdu
2002 yılından beri moleküler biyoloji ve genetik alanında çalışan Onur Bilenoğlu, 2 aylık bir Ar-Ge döneminin ardından corona virüsü kitlerini geliştirdiklerini duyurdu
Onur Bilenoğlu Boğaziçi Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik bölümünden mezun olduktan sonra aynı alanda yüksek lisans ve doktorasını yine Boğaziçi’nde tamamladı. 2002’den beri moleküler biyoloji ve genetik alanında faaliyet gösteren şirketlerde, virüs ve bakterilerin tespiti için cihazlar geliştiriyor.
Ekibin hazırladığı kitler sayesinde virüs 3 saat içerisinde saptanabiliyor. Kitlerin doğruluk oranı ise yüzde 99.5
Bilenoğlu, genel müdürlüğünü yaptığı İstanbul merkezli ‘A1 Yaşam Bilimleri’ firmasının geliştirdiği kitin, yaklaşık 15 ülkeye ihraç edildiğini ve talebin son haftalarda tırmandığını belirtti. Onur Bilenoğlu; “Yaklaşık 20 yıldır bu alanda çalışıyorum. İki ayda geliştirdiğimiz kit sayesinde 3 saat içinde virüsü yüzde 99.5 doğruluk oranıyla saptayabiliyoruz. Elimizdeki moleküler test, sadece corona virüsü odaklandığı için çok hassas sonuçlara ulaşmamıza imkân tanıyor. Corona virüsünün RNA’sına (Ribo Nükleik Asit) göre özel olarak tasarlandı. Bu nedenle sonuçlarımızın doğruluk oranı çok yüksek” şeklinde konuştu.
Corona virüsü için test kiti üreten bir diğer şirket olan İstanbul merkezli Anatolia Geneworks’un kurucu ortağı ve Ar-Ge Direktörü Elif Akyüz de Boğaziçi Üniversitesi mezunlarından biri
Yabancı basına da çalışmaları hakkında sık sık açıklamalar yapan Elif Akyüz ve ekibin ürettiği testler ise 1 saat 40 dakikada sonuç verebiliyor. Akyüz’ün geliştirdiği kitler gerçek zamanlı PCR (Poliemeraz Zincir Reaksiyonu) tekniğiyle çalışan yüksek teknolojiye sahip. Elif Akyüz, hastadan elde edilen RNA örneği eklendiğinde virüsün 1 saat 40 dakika içinde tespit edilebildiğini belirterek şunları söyledi; “Çoğu ürünümüz gibi bu kitimiz de ileri bir moleküler teknik olan ‘gerçek zamanlı PCR’ tekniğiyle çalışıyor. Bu sayede hasta numunesindeki virüs direkt olarak saptanıyor. Kitin çalışması için önce hastadan boğaz veya burun sürüntü örneği veya balgam alınıp, RNA izolasyonu yapılıyor. Bu yaklaşık 45 dakikalık bir işlem. Sonrasında RNA örneği kitimizle karıştırılıp bir cihaza konuyor. Ardından 1 saat 40 dakikalık analizle sonuç alınıyor. Sahada çeşitli ülkelerde 200 bine yakın hastada kitimizle alınan sonuçlar çok başarılı. Yüzde 100 doğruluk oranına sahip, hassasiyeti çok yüksek.”
Akyüz ve ekibi 3 haftalık bir sürecin ardından kitleri üretti. Şu an ise Akyüz ve ekibinin geliştirdiği 200’den fazla ürün, 50 ülkeye ihraç ediliyor
Bilim insanı, şu ana kadar corona virüsü için 200 binin üzerinde kit ihraç edildiğini aktardı. Akyüz gelen talepleri karşılamak için tam kapasiteyle çalıştıklarını belirterek şunları söyledi; “200’den fazla ürünümüz 50 kadar ülkeye ihraç ediliyor. Kitimiz corona virüsü salgını yaşayan İtalya, İngiltere, Fransa, Polonya, Romanya, Ukrayna, Portekiz, Gürcistan, Arnavutluk, Bosna-Hersek, Pakistan, Azerbaycan, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri, Türkmenistan, Umman, Katar, Bahreyn ve İran gibi ülkelerde kullanılıyor. Şu ana kadar gönderilen test kitleri 200 binin üzerine çıkarken, yeni talepleri karşılamak için tam kapasiteyle üretimi sürdürüyoruz.”
Geçtiğimiz günlerde ABD’de yaşayan Serhat Pala ve eşi Zeynep Ilgaz’ın San Diego’da corona virüsü için test kiti ürettiğini sizlerle paylaşmıştık
Serhat Pala da Boğaziçi mezunlarından biri. Pala Boğaziçi Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nden mezun olduktan sonra, aynı programdan mezun eşi Zeynep Ilgaz’la birlikte, 1998’de ABD’ye gitti. Serhat Pala, 2008’de eşiyle San Diego merkezli tıp ekipmanları firması ‘Confirm Bioscience’ı kurdu. Kendilerine birçok kez girişimcilik ödülleri kazandıran şirketleri, bugün corona virüsü için kit üretiminde ABD’nin önde gelenleri arasında. Serhat Pala, salgın Çin’de ortaya çıktığında, Çin Hükümetiyle çalıştıklarını ve geliştirdikleri kitin 3-5 dakika içinde sonuç verdiğini aktardı;
“Corona virüsü ilk çıktığında Çinli üretici partnerlerimizle çalışmaya karar verdik. Dünyanın tespit kitine ihtiyacı olacağını biliyorduk ve Ar-Ge çalışmalarımızı bu alana yönlendirdik. İşin zor yanı klinik testler için örnek bulmaktı ve Çin Hükümeti bu konuda bize çok yardımcı oldu. PCR analizini kullanarak, 3-5 dakika içinde sonuç alabiliyoruz. Doğruluk oranı ise yüzde 97.3. ABD’de perakende olarak en çok bizim testlerimiz satılıyor.”
“İnsanlığın ortak düşmanına karşı mücadelede yer almak iyi hissettiriyor” diyen Pala, şunları söyledi;
“Dünya çapında salgın hastalık riski çok düşündüğümüz bir konu değildi. Bill Gates, bu konuda yıllar önce uyarmıştı. Ben, açıkçası insanlık olarak bu kadar hazırlıksız olduğumuzu düşünmemiştim. Koronavirüste ölüm oranı yüzde 1-3 arasında, yüzde 10 olan bir salgınla karşı karşıya kalsak ne olurdu düşünmek bile istemiyorum. Bunun insanlık olarak bir uyanışa neden olmasını ümit ediyorum. Ancak şu an için olumluya odaklanarak, neleri değiştirebileceğimizi düşünmeliyiz. Hataları ve eksikleri düşünmek için ilerde zamanımız olacak. Şu an bu zaman değil.”
Kaynak: 1
