Soğuk Savaş’ın simgesi olarak yıllarca varlığını sürdüren Berlin Duvarı, 13 Ağustos 1961’de, Doğu Almanya’da bulunanların Batı Berlin’e kaçmalarını önlemek amacıyla bir gecede örüldü. Zamanla kapanlar, motorize güvenlik timleri, köpekler, mayın bölgeleri ile Doğu Berlin halkının mutsuzluk ve umutsuzluk anıtına dönüşen bu beton sınır sonraki yıllarda “Utanç Duvarı” olarak anıldı. Berlin Duvarı’nın, pek bilinmeyen de bir fotoğraf yüzü var.
Batı Berlin’i abluka altına alan sınırın kaldırılması kararı 9 Kasım 1989’da alındı. Kararın açıklandığı andan itibaren duvarın iki tarafında yüzlerce insan birikmeye başladı. Gece yarısına doğru hükümet ilk olarak Brandenburg Kapısı’ndan başlayarak barikatları ve geçiş önlemlerini kaldırdı. Her iki taraftan gelen ve birbirine kavuşmayı bekleyen insanlar duvarın üzerinde buluştular. İnsan seli bir saat içinde yüz binlere ulaştı. Duvarın yıkımına resmi olarak 13 Haziran 1990’da başlandı.
Vatandaşlarının seyahat özgürlüğünü engelleyen ve Doğu Alman halkı için devasa bir hapishaneye dönüşen, yüzlerce ölüm, işkence, tutuklama olayından sonra yıkımına karar verilen utanç duvarı, 46 kilometre uzunluğundaydı.
1. Berlin Duvarı, 1961 yılında Doğu Almanya’da bulunanların Batı Berlin’e kaçmalarını önlemek amacıyla örüldü.
2. 13 Ağustos 1961’de örülen Doğu ve Batı Berlin arasındaki bu beton duvarın uzunluğu 46 kilometreydi.
3. 3.60 metre yüksekliğindeki duvar, Soğuk Savaş’ın simgesi olarak 28 yıl varlığını sürdürdü.
4. Doğu’da yer almalarına rağmen ön cepheleri Batı’ya bakan evlerden kaçışları önlemek için, önce pencereleri tuğlalandı, sonra tamamen yıkılarak yerlerine duvar yapıldı.
5. Duvar boyunca 25 kara yolu, demir yolu ve su yolu sınır kapısı bulunuyordu.
6. Biri 3,5 diğeri 4,5 metrelik iki çelik parçadan oluşan duvarın doğu tarafına 186 gözetleme kulesi, yüzlerce lamba, çelik kapanlar ve mayınlar koyulmuş hatta kaçmaya yeltenecek insanların kolayca fark edilebilmesi için beyaza boyanmıştı.
7. Duvarın Batı tarafı ise Eski Sovyet lideri Leonid Brezhnev ve eski Doğu Almanya lideri Erich Honecker’in öpüşmesi gibi birbirinden renkli graffitilerle kaplanmıştı.
8. Köpeklerle, motosikletli ve yaya polislerle kontrol sağlansa da 5 bin kişi Doğu’dan Batı’ya kaçmayı başardı.
9. 150 metrelik tünellerden bavul ve bagajlarda insan taşımaya kadar pek çok kaçış yöntemi denendi.
10. Sınırda ilk silah sesi 24 Ağustos 1961’de duyuldu.
11. Genel geçiş sırasında hayatını kaybedenlerin sayısı tam olarak bilinmemekle birlikte en az 85, en fazla 238 kişi olduğu tahmin ediliyor.
12. Berlin Duvarı 9 Kasım 1989’da yıkıldı. Bu, Doğu Avrupa’da komünizmin çöküşü ve Soğuk Savaş döneminin sonunun habercisi oldu.
13. Alman askerleri ilk olarak Brandenburg Kapısı’ndan başlayarak barikatları ve geçiş önlemlerini kaldırdı.
14. Yıkım kararı açıklandığı andan itibaren duvarın iki tarafında yüz binlerce insan birikmeye başladı.
15. Angela Merkel de duvarın yıkıldığı gece bariyeri aşan binlerce insanın arasındaydı.
16. Doğu Almanya ile Batı Almanya arasındaki sınırlar açıldığında Berlin Duvarı’nın üzerinde hokkabazlık yapan jonglör bile vardı.
17. 10 Kasım 1989’da, Doğu Almanya vatandaşları Checkpoint Charlie’den yürüyerek Batı Berlin’e geçti.
18. Trabant ile Checkpoint Charlie’yi geçerek Batı Berlin’e giren Doğu Almanyalı bir çift alkışlarla karşılandı.
19. 46 kilometrelik duvarın kimi blok parçaları Brandenburg eyaletinde bir depoya koyuldu, ancak duvar kalıntılarının bir kısmı başta ABD olmak üzere çeşitli ülkelere satıldı.
20. Eski Berlin duvarının bazı kalıntıları müzelerde sergilenmeye başlandı.
21. Berlin Duvarı’nın bulunduğu hat işaretlenerek turistlerin ziyaretine açıldı.
22. Anı olarak saklamak isteyenler için duvardan parçalar şilt, kartpostal haline getirilerek satışa sunuldu.
23. Duvarın hikayesi “Berlin Üzerinde Gökyüzü”, “Tünel”, “Hoşçakal Lenin”, “Ötekilerin Yaşamı”, “Checkpoint Charlie’deki Kadın”, “Berlin Mucizesi” gibi onlarca filme konu oldu.
24. Yazar Peter Schneider Berlin Duvarı’nın üzerinden atlayanların hikayesini kaleme alarak kitaplaştırdı.
25. Berlin Duvarı’nın hala ayakta olan en uzun bölümü 20 yıl sonra restore edildi. 90’dan fazla sanatçı bu restorasyona duvara “renk” katarak destek verdi.
26. Berlin’i ikiye ayıran duvarın ortasında bulduğu boş arazinin etrafını 25 yıl önce çevirip bahçe haline getiren ve duvarın yıkılmasının ardından bahçeyi genişleten Osman Kalın, zamanla burayı dünyanın dört bir yanından turist çeken ünlü bir gecekondu haline getirdi.
