Yeni öğrendiğiniz bir bilginin sürekli karşınıza çıktığı oluyor mu? Kısa süre önce ilk kez farkına vardığınız bir durum ve olayla ilgili şeylere daha çok rastladığınız? Lügatinize yeni dahil ettiğiniz bir kelimeyi, konuştuğunuz herkesten duyuyor musunuz? Bu sorulara yanıtınız evet ise ve tüm bunların tuhaf bir tesadüfler dizisi olduğunu düşünüyorsanız, yanılıyorsunuz. Çünkü öğrendiğiniz şeylerin veya farkına vardığınız durumların sürekli karşınıza çıkmasına neden olan şey basit bir tesadüf değil, Baader-Meinhof fenomeni! Frekans yanılsaması olarak da isimlendirilen Baader-Meinhof fenomeni, bir şeyi ilk kez fark eden insanların o şeyi daha sık fark etme eğilimine atıfta bulunan psikolojik bir olgu. Peki, tam olarak nedir bu Baader-Meinhof fenomeni, sebepleri ve sonuçları nelerdir? Detaylara birlikte bakalım.
Frekans yanılsaması olarak da anılan Baader-Meinhof fenomeni ilk kez 1994 yılında tanımlandı
Fenomenin ortaya çıkış öyküsü ise hayli ilginç. 1994 yılında Almanya’daki forum kullanıcısı, 1970’li yıllarda faaliyet gösteren RAF isimli bir radikal sol örgütün adını öğrendikten sonra, her yerde bu isimle karşılaştığını dile getirdi. Örgütün iki liderinin soyadları ise Baader-Meinhof idi. Yani örgüt Baader-Meinhof ismiyle de anılıyordu.
Dolayısıyla bu tuhaf hikâyedeki forum kullanıcısı, ilk kez duyduktan sonra hemen her yerde Baader-Meinhof ismini fark etmeye başladığını belirtiyor
Andreas Baader
Forumdaki diğer kullanıcılar da kendi yaşadıkları benzer deneyimlerden bahsediyor. Böylece bu tuhaf olgu, Baader-Meinhof fenomeni olarak isimlendiriliyor. Ancak fenomen ilk kez 1990’lı yılların başında tanımlansa da yeni bir olgu değil.
Baader-Meinhof fenomeni nedir?
İlk etapta bir insanın tesadüfler zinciri içerisinde sürüklendiği zannetmesine neden olan bu fenomen, temelde hayli ilginç bir psikolojik olgu.
Kısaca tanımlamak gerekirse frekans yanılsaması, bir şeyi ilk kez fark ettikten sonra o şeyle daha sık karşılaşmanıza sebep olan psikolojik bir durum
Yani yeni bir şey öğrendiğinizde o bilginin, yeni bir müzik dinlediğinizde o müziğin her an her yerde karşınıza çıkmasının sebebi tuhaf tesadüfler değil, bu psikolojik fenomen
Fenomenin etkisini daha somut bir örnekle açıklayalım. Örneğin yeni bir otomobil satın aldınız. Bir süre sonra otomobilinizle aynı renge sahip olan araç sayısının inanılmaz bir şekilde arttığını fark edeceksiniz! İşte bu, tam olarak Baader-Meinhof fenomeninin sebep olduğu şey. Gerçekte sizinkiyle aynı renkli otomobil sayısında herhangi bir artış yok. Öyleyse daha önce farkında bile olmadığımız bilgiler, kelimeler, olaylar veya eşyalar nasıl oluyor da biz farkına vardıktan sonra tüm yaşamımızı kuşatıyor?
İlk kez 2005 yılında frekans yanılsaması terimini ortaya atan bilim insanı Arnold Zwicky’ye göre bu fenomen, iki farklı psikolojik sürecin ardından ortaya çıkıyor
Beynimizde ilk önce “algıda seçicilik” devreye giriyor. Bu, bizim için önemli olan şeylere odaklanmamızı sağlarken geri kalanları “görünmez” hale getiriyor.
Algıda seçiciliğin ardından ortaya çıkan “doğrulama ön yargısı” ise üzerine yoğunlaştığımız şeylerin daha yaygın olduğuna inanmamıza neden olan bir yanılsama yaratıyor. İşte Baader-Meinhof fenomeni, farklı psikolojik süreçlerle oluşan yeni bir psikolojik olgu olarak karşımıza çıkıyor.
Kısacası Baader-Meinhof fenomeni, bizim için önemli olanı beynimiz için de önemli hale getiriyor
Bu sebeple üzerinde düşündüğümüz veya önem atfettiğimiz şeyler daha fazla karşımıza çıkıyor veya biz tüm bu şeylerin daha fazla farkına varıyoruz.
Uzmanlara göre Baader-Meinhof fenomeni insanın yaşamı, dünyayı ve çevreyi anlamlandırma çabasıyla yakından ilgili
Çünkü bizler için önemli olan, yaşamı ve çevremizi anlamlandırmamıza yardımcı olan şeyler dönemsel bile olsalar, Baader-Meinhof fenomeni ile daha görünür hale geliyor.
