Türkiye’nin iki komşu ülkesi Ermenistan ve Azerbaycan arasında çatışma çıktı. 1980’lerden beri devam eden Dağlık Karabağ krizi ile birlikte zaman zaman savaşın ve son dönemde de çatışmaların artış gösterdiği Azerbaycan-Ermenistan hattında sıcak dakikalar yaşanıyor. Ermenistan’ın saldırısıyla başlayan çatışmanın ilk saatlerinde Azerbaycan cumhurbaşkanı İlham Aliyev Ermenistan’a misliyle karşılık verdiklerini duyurdu. Tansiyonun yükselmesiyle Azerbaycan savaş hali ilan etti. Peki bölgede son durum ne? İki ülke neden savaşıyor?
Ermenistan ve Azerbaycan arasında, tartışmalı Dağlık Karabağ bölgesinde çatışma çıktı. Sovyetler Birliği’nin çöküşünün ardından iki ülke de Dağlık Karabağ’da hak iddia ediyor ve Dağlık Karabağ krizi 1980’den beri sürüyor
Dönem dönem çatışmaların yaşandığı bölgede, en son Temmuz ayında yaşanan çatışmalarda da 16 kişi ölmüş, Azerbaycan başkenti Bakü’de Dağlık Karabağ’ın kontrolünü geri almak için seferberlik ilan edilmesi amacıyla son yılların en büyük gösterisi gerçeklemişti
Bölgede 2016 yılında da 4 gün süren bir çatışma yaşanmıştı.
Geçtiğimiz günlerde ise bölgede tansiyon yeniden yükseldi. Ermenistan Savunma Bakanlığı, Azerbaycan’ın Pazar günü yerel saatte 08.10’da sivil yerleşimlerine saldırıya geçtiğini açıkladı
İki Azeri helikopteri, üç insansız hava aracı ve üç tank yok ettiğini açıklayan Ermenistan, “Yanıtımız ölçülü olacak, durumun sorumlusu Azerbaycan’ın askeri-siyasi liderliğidir” dedi.
Azerbaycan ise “Ermenistan’ın sınırdaki muharebe faaliyetlerini sonlandırmak ve sivillerin güvenliğini sağlamak için karşı saldırıya geçtik” ifadelerini kullandı
Azerbaycan Savunma Bakanlığı, köylere yönelik bombardımanda ölü ve yaralılar olduğunu, altyapının zarar gördüğünü söyledi. Bir helikopterin düştüğünü ve içindekilerin kurtulduğunu belirten Azerbaycan, 12 Ermeni hava savunma sisteminin imha edildiğini açıkladı.
Düzenlenen saldırılar sonucu her iki ülkede de siviller yaşamını yitirdi. Saldırıların devam etmesi üzerine Ermenistan ve Dağlık Karabağ sıkıyönetim ve seferberlik, Azerbaycan Meclisi de “savaş hali” ilan etti
Azerbaycan’ın başkenti Bakü’nün de aralarında bulunduğu 6 şehir ile 16 bölgede yerel saatle 21.00-06.00 arası sokağa çıkma yasağı ilan edildi.
Pazar günü seferberlik ilan edilen Ermenistan’da ise orduya katılmak isteyen gönüllüler başkent Erivan’da toplandı
Azerbaycan ayrıca “karşı saldırı neticesinde” Ermenistan işgali altında bulunan altı köyün kontrolünü ele geçirdiklerini de duyurdu. Ancak, Ermenistan’dan bunun gerçeği yansıtmadığı açıklaması geldi
Bölgede çatışmalar devam ederken, Ermenistan işgalinde bulunan Dağlık Karabağ’ın yönetimi, bu sabah yaptığı açıklamada en az 15 Ermeni askerin hayatını kaybettiği belirtildi. Açıklamada, pazar günü başlayan çatışmalarda ölen askerlerin toplam sayısının 32’ye yükseldiği belirtildi. Askerler dışında 5 Azeri ve 2 Ermeni sivil de hayatını kaybetmişti
Azerbaycan Başsavcılığı’ndan yapılan açıklamada ise, Ermenistan ordusunun saldırısında Kaşaltı köyündeki bir eve top mermisi isabet etmesi sonucu aynı aileden 5 kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Ermenistan Başbakanı Paşinyan; “Azerbaycan’ın otoriter rejimi bir kez daha Ermeni halkına savaş ilan etti. Büyük çaplı bir savaşın eşiğindeyiz” açıklamasında bulundu
Öncelikli ateşin karşı taraftan açıldığını savunan Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ise, “Ermenistan’ın saldırısının planlı olduğunu” savundu.
Bölgede son durum ne?
Ermenistan Cumhurbaşkanı Nikol Paşinyan, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada “Bütün Ermeniler tarihimizi, toprağımızı, vatanımızı, kimliğimizi ve geleceğimizi korumak için birleşmeli. Dağlık Karabağ’ı korumak için bir milim geriye adım atmayacağız.” dedi.
Azerbaycan Savunma Bakanlığı ise Ermenistan’ın sivil yerleşim birimlerine ateş açmaya devam ettiği açıklamasında bulundu. Bakanlık açıklamasında “Ermenistan’ı son kez uyarıyoruz. Biz de önlem almak için karşılık vereceğiz.” ifadeleri yer aldı. Öte yandan Bakanlık, çatışmalarda Ermenistan’a ait tank ve zırhlı araçların imha edilmesinin havadan çekilen görüntülerini paylaştı. Ayrıca, Azerbaycan savunma bakanlığı tarafından yapılan açıklamada Azerbaycan ordusunun Terter bölgesine yakın Talış köyü etrafındaki bazı yüksekliklerde kontrolü ele geçirildiği aktarıldı.
Dünya bu çatışma hakkında ne diyor? Ülkelerin tutumu ne?
Ermenistan’ın tahrikkar saldırganlığı karşısında gerekli ve yeterli bir tepki ortaya koyamayan uluslararası toplum çifte standardını bir kez daha göstermektedir. Yaklaşık 30 yıldır ihmalkar tutumunu sürdüren Minsk üçlüsü de çözüm odaklı davranmaktan maalesef çok uzaktadır.
— Recep Tayyip Erdoğan (@RTErdogan) September 27, 2020
– Türkiye, kardeş ülke Azerbaycan’a her şekilde destek olacağını bir kez daha söyledi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan çatışmanın ardından; “Türk Milleti her zaman olduğu gibi bugün de tüm imkanlarıyla Azerbaycanlı kardeşlerinin yanındadır” açıklamasını yaptı.
Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ise; “Sahada ve masada Azerbaycan’ın yanındayız.” açıklamasında bulundu.
Türkiye’nin açıklamalarının ardından ise; Reuters ve AFP, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın uluslararası topluma, Türkiye’nin Dağlık Karabağ’a müdahil olmasını engellemeleri çağrısı yaptığını bildirdi.
– İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ise Ermenistan Dışişleri Bakanı Zohrab Mnatsakanyan ile telefonda görüşerek; iki tarafı da sağduyuya ve ateşkese davet etti. Zarif; “düşmanlığa süratle son vererek, uluslararası yasalar ve hukuk çerçevesinde müzakerelere başlamaları” çağrısında bulundu.
– ABD Başkanı Donald Trump ise Azerbaycan ve Ermenistan arasında Dağlık Karabağ’da yaşanan çatışmalara ilişkin; “O bölgede çok iyi ilişkilerimiz var ve (çatışmaları) durdurabilecek miyiz bakacağız.” dedi. Trump durumu takip ettiklerini bildirdi.
– Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği, Rusya, Fransa ve Almanya iki tarafa da çatışmaları durdurma çağrısı yaptı.
– Avrupa Konseyi Başkanı Charles Michel, Twitter’dan yaptığı açıklamada “Tırmanışın önüne geçebilmek için askeri harekat acilen son bulmalı. Müzakerelere hemen, koşulsuz geri dönmek tek yol” dedi.
– Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Dönem Başkanı ve Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Dağlık Karabağ’da Azerbaycan ile Ermenistan arasında yaşanan çatışmalar nedeniyle çok sayıda can kaybının yaşandığına dikkati çekerek, daha fazla insan kaybı yaşanmadan tarafların bir an önce ateşkese dönmeleri çağrısında bulundu.
