Tarihi Cunda Adası’yla, önemli plajlara sahip Sarımsaklı’sıyla, kent merkezi ve rengarenk evleriyle Ayvalık baştan sona renkli bir kent. Gezilecek yerleri saymakla bitmez bu şirin, sıcak ilçenin… Tarihi zeytinyağı fabrikaları, doğal ve yaşam dolu Ege esintisiyle Ayvalık yaşam enerjinizi arttıracak bir atmosfere sahip. Nerede olursanız olun Ayvalık’a gitmek için çok sebebiniz var. Bulunduğu konum itibariyle Balıkesir’in bu renkli ilçesi; İstanbul’a fazla uzak olmamakla birlikte, İzmir’in de dibinde yer alıyor.
1. Tarih kokan sokaklarına renk katan eski Ayvalık evleri
Ege’nin güzel ilçesi Ayvalık’ta görülmesi gereken ilk yer şehir merkezinde yer alan tarihi Ayvalık evleri. Bölgeye has olan sarımsak taşlarından yapılma bu evler Rum ustaların ellerinden büyük bir titizlikle hazırlanmış ve günümüze dek varlığını sürdürüyor. Güzellikleriyle çeşitlilik gösteren bu evlerden Ayvalık’ta tamı tamına 1860 tane bulunuyor, bu sebeple ülkemizdeki en fazla tarihi evin Ayvalık’ta yer aldığını belirtmemiz gerek.
2. Alibey Adası olarak tabelalarda rastlayacağınız eşsiz Cunda Adası
Ayvalık ada açısından da zengin bir ilçe. 22 adet adaya sahip Ayvalık’ta en çok öne çıkan ada ise eşsiz güzelliğe sahip Cunda Adası. Bunun bir sebebi de bu adalardan bir tek Cunda’da yerleşimin olması. Adını bir denizcilik terimi olan “yunt” veya “yunta”dan alan adanın bir diğer adı ise Moshonisia. Ünlü denizci Piri Reis’in Kitab-ı Bayriyesi adını verdiği eserinde de bahsettiği Cunda Adası’nın gelişim süreci 1770’li yıllara dayanıyor. Günümüzde Alibey Adası olarak ismi geçen Cunda Adası, bu ismini Kurtuluş Savaşı’nda önemli bir role sahip almasından alıyor. Savaş sırasında padişahın düşmana teslim olma çağrısına karşı gelen ve büyük bir mücadele başlatan ilk birliğe sahip Yarbay Ali Çetinkaya’ya ithafen Cunda Adası’nın ismi Alibey Adası olarak değiştirilmiş. Cunda Adası; Çarşısı, limanı, Taksiyarhis Kilisesi (Rahmi M. Koç Müzesi), Aşıklar Tepesi, Necdet ve Sevim Kitaplığı, Ay Işığı Manastırı, Despot Evi, Ada Koyu, Tımarhane Adası ve Taşlı Kahvesi ile birbirinden özel yerlerle ziyaretçilere keyifli zamanlar geçirmelerini sağlayacak bir ada.
3. Kentin ilk kilisesi Taksiyarhis Anıt Müzesi
Ayvalık’ın ilk kilisesi olarak 15.yüzyılda inşa edilmiş Taksiyarhis Kilisesi’nden kentte iki adet bulunuyor. Bunlardan biri Ayvalık merkezde, diğeri ise Cunda Adası’nda yer alıyor. Neo klasik mimari özelliğe sahip yapı sarımsak taşlarından yapılmış kilise çeşitli dönemlerde dönüşümler yaşadı. 1927 yılından itibaren uzun süre “Tekel Deposu” olarak kullanıldıktan sonra terkedilen yapı 2012 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca restore ettirilmiş ve 2013 yılında “Taksiyarhis Anıt Müzesi” adıyla Balıkesir Kuva-yi Milliye Müzesi’ne bağlı birim olarak hizmete sunulmuştur.
4. Bu bölgede denize girmek için karşınıza çıkacak ilk isim Sarımsaklı Plajı
Yerli turistlerin olduğu kadar yabancı turistlerin de tercih ettiği Sarımsaklı Plajı, bölgenin en iyi plajlarından biri. Ayvalık’tan İzmir’e giderken yol üstünde kalan Sarımsaklı, 7 kilometre uzunluğunda farklı plajlara ev sahipliği yapıyor. Denizin tadını en iyi çıkarabileceğiniz bölgelerin başında gelen Sarımsaklı’da 22 plaj yer alıyor.
5. Sarımsaklı’ya alternatif plaj arayanlara Badavut Plajı önerisi
Ayvalık denince ilk olarak tercih edilen plaj Sarımsaklı Plajı olsa da, Ayvalık’tan Sarımsaklı’ya giderken birkaç kilometre uzaklıktaki Badavut Plajı alternatif olarak düşünülebilir. Suyu Sarımsaklı’ya nazaran daha soğuk olsa da, temiz olması ve yer yer daha sakin olmasıyla alternatif plaj arayanların listesinde yer alabilir.
6. Şeytana ait olduğu inanılan ayak izi eşliğinde eşsiz Ege manzarası
Eşsiz zarafete sahip Ege Denizi ve adalar manzarasıyla karşı karşıya kalacağınız Şeytan Sofrası, volkanik bir yapılanma sonrası oluşmuş bir tepe. Ayvalık’a 8, Sarımsaklı’ya 4 kilometre mesafede bulunan Şeytan Sofrası, adını burada yer aldığına inanılan şeytanın ayak izinden alıyor. Süreç içerisinde kafes içine alınan ayak izi, insanların batıl inançları doğrultusunda bozuk para atma köşesi olarak günümüze kadar ulaşmış ve halen de bu şekilde varlığına devam ediyor. Elbette bu işi ticarete dökmek için yeterli bir sebep olduğundan, burada kafese bağlamak üzere kırmızı kurdele satan insanlar bölgeyi ranta çevirdi.
7. Rivayet edilen gizemli bir rüyadan hayata geçirilen Ayazma Kilisesi
Faneromeni Kilisesi olarak da bilinen Ayazma Kilisesi “Kutsal Su” anlamına geliyor. Kilisenin adını buradan almasının sebebi ise oldukça gizemli. Rivayet edilen efsaneye göre bölgede yaşayan küçük bir kız her gece rüyasında Meryem Ana’yı görüyor ve Meryem Ana her seferinde işaret edilen bir noktadaki kaynaktan su içiyor ve kıza bu noktayı işaret ediyor. Rüya kent meclisinde anlatıldıktan sonra işaret edildiği rivayet edilen noktada kazı işlemleri başlatıldı. Kazı sonucunda işaretli bölgeden su fışkırınca buraya kilise inşa edildi ve kiliseye olaydan ötürü bu isim verildi. Bu kilisenin yapımında da bölgeye has olan sarımsak taşı kullanılmış. Süreç içerisinde zeytinyağı fabrikası ve müze olarak kullanılan kilise, günümüzde de müze olarak varlığını sürdürüyor.
8. Bir kilisenin mimari özelliğinden çok fazla kopmadan camiye dönüşümü; Saatli Camii
Süreç içerisinde Anadolu tarihinde kiliseden camiye dönüştürülmüş çokça yapı var, bunlardan biri de günümüzde varlığını camii olarak sürdüren Agios Yannis Kilisesi. 1850’li yıllarda yapımı tamamlanan kilise, 1928 tarihinde camiye dönüştürülmüş. Kilisenin içerisinde yer alan ikonlar boyayla kapatılıp, kilisenin çanı saate dönüştürülünce yenilenen yapı Saatli Camii adını almış. Saatli Camii gerek ismiyle gerekse uyarlanmış dönüşümüyle türdeşlerinden farklı bir kimliğe sahip görülmesi gereken yapıların başında geliyor.
9. Geleceğin sanat ve tasarım köyü Küçükköy
Ayvalık’a 5 kilometre uzaklıktaki bölgenin popülaritesinin artmasının sebebi “Akıllı Evler” ismi adı altında burada restorasyonu tamamlanan evleri ve renkli, dar sokakları. Türkiye’nin yeni sanat ve tasarım köyü olma hedefi ile başlatılmış proje, buranın popülaritesini giderek arttırmaya başladı ve süreç içerisinde daha da çok ismiyle karşı karşıya kalacağınız anlamına geliyor.
