Takvimler 1999 yılının Nisan ayını gösterdiğinde, Frank Gehry isimli bir mimar tarafından geliştirilen zaman kapsülü, gerekli yönlendirici dokümanlarla birlikte yayınlandı. Zaman kapsülünün amacı MIT’nin Bilgisayar Bilimi ve Yapay Zeka laboratuvarlarını barındırmaktı. Bu konuda ne kadar başarılı oldu tartışılır ama zaman kapsülünün en önemli özelliği, Bill Gates ve Tim Berners-Lee gibi isimlerin de katkıda bulunduğu eski bilgisayar dönemlerine ait 50 parçanın bulunduğu bir müze olması.
Bulmacada ünlü bir isim
Zaman kapsülü, birileri kriptografik bulmacayı çözene kadar en azından bir 35 yıl daha açılması mümkün olmayacak şekilde tasarlanmıştı. Bulmaca, Ron Rivest yani RSA firmasının isminde “R” baş harfini temsil eden kişi tarafından dizayn edilmişti. Bilindiği üzere, Ron Rivest piyasanın gelmiş geçmiş en önemli kriptografik protokollerinden olan RSA’in de önemli mimarlarından biri. Rivest, yaptığı bir açıklamada bulmacayı oluştururken aslında çok da komplike olmasını istemediğini, ancak mevcut durumda çözülmesinin yaklaşık 35 yıl sürebileceğini belirtmişti.
15 Nisan 2019, yani bundan yaklaşık 20 sene sonraysa, Bernard Fabrot isimli Belçikalı genç bir programcı, bulmacayı çözmeyi başardı. Bulmacanın orijinal yönergelerinde, çözümün Bilgisayar Bilimleri Laboratuvarına gönderilebileceği belirtiliyor. Ancak şu an böyle bir laboratuvar bulunmuyor. Fabrot’u da şaşırtan en önemli şey bu. Peki laboratuvara ne oldu? CSAIL (Computer Sciense and Artificial Intelligence Laboratary – Bilgisayar Bilimleri Yapay Zeka Laboratuvarı) 2003 yılında farklı bir birim olarak yeniden yapılanmış. İşin ilginç yanı, Fabrot bulmacayı çözdüğünü bildirdiğinde, CSAIL’in direktörü Daniela Rus, bulmacanın varlığından dahi haberdar değildi.
Seksen trilyonluk hesaplama
Rivest’ın bulmacası temel olarak, üs alma işleminin yaklaşık 80 trilyon kere tekrarlanması sonucu ortaya çıkan bir sayıyı bulmak üzerine dayalı. Örneğin, üs alma işlemine 2 ile başladıysanız, 4-16-256… şeklinde devam eden bir dizi işlemin 80 trilyon kere tekrarlanması, bulmacanın çözümünü oluşturuyor. Sonrasındaysa bulunan sayının, bulmaca içinde ilgili yere konması gerekiyor. Bu işlemlerin ne olduğu ve nasıl çözüldüğüne dair bilgilerin 15 Mayıs 2019 tarihinde açıklanması bekleniyor.
Bağımsız bir yazılımcı olarak çalışan Fabrot, bulmacayla 2015 yılında şans eseri karşılaştığını belirtiyor. Her ne kadar Rivest, ilk olarak bulmaca kodlarını Java dilinde yayınlamış olsa da, Fabrot çözümün GNU Multiple Precision Arithmetic Library kütüphanesini kullanarak C programlama diliyle daha hızlı çözebileceğini düşünmüş ve çalışmalarını bu yönde ilerletmiş. Fabrot, bilgisayarındaki işlemcinin bu üslü işlemi gerçekleştirmesini sağladıktan sonra, bilgisayarının 7/24 açık kaldığını bu sebeple de kimi zaman sistem kaynaklarının bu iş için ayrılması sebebiyle çalışmalarına ara vermek zorunda kaldığını belirtiyor.
Güvenlik mekanizmaları üzerine çalışmalar
Yaklaşık üç buçuk yıl sonra bulmacayı çözmeyi başaran Fabrot, çözümün ardından bir grup kriptografi uzmanının MIT’in bulmacasını çözmek için Cryptophage isimli bir proje üzerinde çalıştıklarını öğrenmiş. Daha basit bir ifadeyle Fabrot, elini çabuk tutarak bulmacayı çözen isim olarak adını yazdırmayı başarmış. Eski bir Intel mühendisi olan Simon Peffers’ün yöneticiliğini üstlendiği Cryptophage grubu, çalışmalarını daha çok, Ethereum gibi blok zincirlerin güvenlik mekanizmalarını geliştirmeye odaklamış durumdalar.
Bizi gururlandıran bir diğer önemli nokta da Erdinç Öztürk isimli, Sabancı Üniversitesi’ndeki bir araştırmacının, üslü işlemler arasındaki sürenin kısaltılmasına yönelik çalışması. Bu çalışma sonucu ortaya çıkan algoritma, bilgisayar işlemcilerinin on kat daha hızlı işlem gerçekleştirmesine imkan tanıyor.
Güçlü işlemci hızına yetişemedi
İşlemci yongasının gücüne göre yapılan öngörüler doğrultusunda Cryptophage grubu, bulmacayı 10 Mayıs’ta çözmüş olmayı hedeflediklerini duyurdu. Fabrot, elindeki kısıtlı imkanlara rağmen bulmacayı daha hızlı çözerek, tüm sürecin farklı bir yöne ilerlemesini sağlamış durumda. Diğer taraftan her ne kadar Cryptophage üyeleri, bulmacayı ilk çözen kişiler olmasa da bir seremoni ile 15 Mayıs 2019 tarihinde kapsülün tasarımı ve bulmaca çözümüne ilişkin açıklamalarda bulunacaklar.
Kapsülün içinde neler olduğu şimdilik merak konusu. Ancak sıkı macera oyuncuları için hemen ufak bir müjde verelim: Efsane oyun “Zork” da kapsülün içinde nostaljik bilgisayar parçaları arasında yerini alıyor.
Kaynak: 1
