Markalar bir nevi yaşayan organizma gibiler; çünkü insanlarla sürekli iletişim halindeler. Kendilerini anlatmak, akılda kalmak, akılda kalırken de zihinlerde olumlu izler bırakmak istiyorlar. Günümüzün popüler kalıbıyla algımızı yönetiyorlar diyelim.
Tüm markalar logolarındaki renk seçimlerinden, marka ismindeki yazı karakterlerine kadar imajlarını doğru konumlandırmak için sağlam miktarda para harcıyorlar. Bu harcanan paraların arkasında bir de markaların gerçek halleri var.
Bu gerçek haller daha sıcak, daha samimi; çünkü genellikle ait oldukları ailelerden izler taşıyor. İşin içinde aile, geçmiş, yaşanmışlıklar olunca da profesyonel algı yönetimlerinin yerine ilginç hikayeler çıkabiliyor. Huzurlarınızda her gün gördüğümüz ünlü markaların isim hikayeleri ve ilginç hikayeleri.
Sakıp Ağa’nın devi Akbank
Sabancı Holding’i biz daha çok Sakıp Sabancı’yla tanısak da aileyi Türkiye’nin devleri arasına sokacak temeller Hacı Ömer Sabancı zamanında atılmış. Bu temellerin en sağlam ayağı da kuşkusuz Akbank’tır. Akbank o kadar önemlidir ki ülkenin iki “en zengin” ailesi Koç ve Sabancılar arasındaki rekabete bile konu olmuştur.
Koç Holding’in Sabancılardan ekonomik olarak daha güçlü olduğu dönemlerde bile Vehbi Koç’un Sabancı’yı kast ederek “onların Akbank’ı var” dediği rivayet edilir. Vehbi Bey’in böylece Sabancı’nın asıl gücünün altını çizmek istediği söylenir. Peki Akbank ismindeki Ak nereden gelmektedir?
II. Dünya Savaşı sonrası Çukurova’nın zengin pamuk tarlalarını işleyip bir tekstil sanayii kurmak istenir. 83 ortak bir araya gelir ve bu sanayiyi garanti altına almak için mali bir yapı kurmaya karar verirler. Hacı Ömer Sabancı’nın da aralarında bulunduğu Adana’lı ve Kayseri’li iş adamları Akbank’ı kurarlar. Markanın ismindeki Ak, Adana ve Kayseri’nin ilk harflerinin birleşimden gelir.
Peugeot, kahve değirmeni ve tüm model numaralarının ortasında kullandığı “0” rakamı
1734’de doğan Jean-Pierre Peugeot, dokumacılık alanında faaliyete geçer ve varislerine bir boyahane, bir yağ fabrikası ve bir değirmen bırakır. Aile sonradan değirmeni bir çelik döküm hanesine dönüştürür. Bu dökümhane dünyanın en ünlü el tipi kahve değirmenlerini üretir. Otomobil markası olarak bilinen Peugeot markası günümüzde hala tuz, karabiber ve kahve değirmenleri üretir çünkü 1840 yılından gelen ününü asıl bu ürünlere borçludur.
Gelelim ortası sıfırlı olan model numaralarına. 305 – 405 – 505 gibi uzayıp giden modellerin hepsinin ortasında sıfır bulunur. Peugeot’da ortası sıfırlı model kodlarının ilk kullanıldığı model 201 modelidir. Aslında bu durum bir zorunluluktan doğuştur. 1900’lü yılların başlarında otomobil çalıştırılırken marş çalışmadığında, motor, otomobilin ön tarafına sokularak çevrilen bir manivela yardımıyla işler hale getirilmekteydi. Bu görüntüyü dönem filmlerinden hatırlarsınız.
Peugeot 201 modelinde de, model kodu otomobilin tam önüne yerleştirilmişti, aracın önünde bir de manivelanın girmesi için delik bulundurmak gerektiği için, Peugeot model kodunun ortasına bir sıfır yerleştirdi. Yani model kodunun ortasındaki sıfır aslında manivelanın sokulduğu delikti. O günlerden bu güne bu delik yani sıfır, bir gelenek olarak geldi. Bugün markanın tüm modelleri ortası sıfırlı rakamlardan oluşmakta.
Fendi Efendi bakar mısınız çok importante bir bilgi var
Lüks moda tüketiminde öncü markalardan (bir çantayı 35.000 Dolar’a satabiliyorlar) İtalyan Fendi isminin kökenini Osmanlı İmparatorluğu’na kadar uzanıyor. Aile isminin kökenini İtalyan dilinde araştırarak bir sonuca varamamış ve araştırmayı İzmir’den göçen levanten atalarında kadar sürdürmüş.
İzmir’de “Efendizade” ailesine mensup bu kişilere aynı zamanda dilimizde adet olduğu üzere isimlerinin sonuna Efendi eklenerek hitap edilirmiş. Aile İtalya’ya döndüğünde Efendi’nin ilk harfi ‘e’ terk edilmiş ve Fendi olarak hayatlarına devam etmişler. Dünyaca ünlü moda markasına böylece bir Türk esintisi yadigar kalmış.
Aspirin, morfin, eroin
Bayer’in kimyagerlerinden Dr. Felix Hoffmann 1899 yılında Asetilsalisilik asit denilen maddeyi saflaştırdıktan sonra dünyanın en çok satan ilacı Aspirin’i buldu. Bu keşfinden hemen sonra ise aynı yolla morfini sentezleyerek eroini keşfetti.
Aspirin ismi de bu asidin ilk harfi olan “A” ve ilacın ham maddesinin Almancası “Spir” asidinin birleşiminden geliyor. Hoffmann’ın buluşuyla iniltili diğer gerçekleri aspirin tarihi yazımızda da bulabilirsiniz.
Akrabalık ve topraklık ilişkisi temelinde Enka
Dev markaların isimlerinde akrabalık ve Adana + Kayseri = Akbank örneğinde gördüğümüz gibi ülkedeki “toprağım” gerçeğinin rolü büyük demiştik. Sıradaki marka bu örneğin en sağlam kanıtı gibi.
1957 yılında Şarık Tara İTÜ’den ‘can dostu’ Sadi Gülçelik’le birlikte ENKA’yı kurarlar. Markanı açılımı enişte ve kayınbiraderin ilk hecelerinin birleşiminden gelmektedir. Sadi Gülçelik, Tara’nın kızkardeşi Vildan Hanım’la evlenince doğan akrabalık ilişkisi, ülkenin ne büyük inşaat şirketlerinden biri olan Enka Holding’e isim kaynağı olur.
Beyoğlu’ndaki simge binası Vakko ve çok değişen İstiklal Caddesi
Beyoğlu denildiğinde o meşhur en güzel kıyafetlerin giyilip çıkıldığı zamanlardan, 2006 yılına kadar uzanan bir serüveni vardır Vakko binasının. Beyoğlu Güzelleştirme Derneği’nin simge isimlerinden Vitali Hakko başkanlığı zamanında semte yeniden eski kültür – sanat – eğlence merkezi havasını geri getirmek için çalışmalar yapılmış, büyük ölçüde başarılı da olunmuştur.
Dernek bugün maalesef gelen yeni yönetimlerle eski misyonunu yitirmiş ve meşhur “inşaat ya resurullah” kafasına geçmiştir. Sanki bu amaç için bir derneğin varlığına ihtiyaç varmış gibi.
Marka olarak Vakko’ya geri dönelim. Vitali ve Alber kardeşlerin isimlerinin baş harfleri ve soyadları olan Hakko’dan gelen ‘kko’ harflerinin birleşiminden Vakko oluşur. 1934 yılında Şapka Devrimi’nin ardından “Şen Şapka” adıyla giyim işine başlayan firma yine ilk mağazasını 1962 yılında Beyoğlu’nda açmıştır. İlk eşarbı 1938 yılında üretmeye başlarlar ve özellikle bayan şapkasının yoğun bir şekilde kullanıldığı dönemde, şapka ve eşarbın en önemli adresi olurlar.
Taşköprü’nün bir sarımsağı meşhurdur bir de Bridgestone’u
Dünyanın en önemli lastik üreticilerinden olan Bridgestone 1931 yılında Japonya’da kuruldu. Firmanın sahibi Shojiro Ishibashi’nin soyadı Türkçe “taş köprü” anlamına gelir. Kelimenin İngilizcesi Bridgestone’dur. Japon otomotiv endüstrisinin atılım yaptığı 80’li yıllarda çok büyük gelişim gösteren marka, bugün sektörün öncü isimleri arasında.
Sinyal sesinden sonra mesajınızı bırakabilirsiniz K.V.K
Ülkemizde cep telefonu ve sim kart kelimeleri girmeye başladığında duyduk ilk defa ismini. 1993 yılında kurulan K.V.K. Mobil Telefon Sistemleri Ticaret AŞ, ülkenin en büyük cep telefonu distribütörlerinden. Kurucuları olan Mehmet Emin Karamehmet, Murat Vargı ve Osman Kavala’nın soyadlarının baş harfleri K, V, K bir araya gelince, ta daaa! Karşınızda son derece fonetik bir marka olan K.V.K çıkıyor.
Bir diğer mobil dev Vodafone ve aşırı mantıklı marka ismi
Cep telefonu denilince dünyanın neredeyse her yanında tanınan Vodafone markası son derece net ve içeriğine uygun bir fikirden ortaya çıkmış. İngilizce Voice (ses), Data (veri) ve telefondan gelen “fone” kelimelerinin birlikteliğinden doğan marka açık seçik benim işim budur diye bağırıyor. Markayı her telaffuz ettiğimizde kullandığınız bu kelimeler, biz fark etmesek de algımızda marka içeriğine dair ürünlerin kapılarını açıyor.
İnce harfle başlayıp yumuşak bir g harfiyle devam eden, bitimi kalınla yapan marka Kiğılı
Fenerbahçe’nin eski yöneticisi Abdullah Kiğılı’nın sahibi olduğu hazır giyim markasını bir çok şehirde görmek mümkün. Markanın nereden geldiği aşikar. Peki bu soyadı nereden geliyor? Köken olarak Bingöl’ün Kiğı ilçesinden olan ailenin soyadı ülkemizde çokça görüldüğü üzere sonuna aidiyeti belirten bir ek alarak “Kiğılı” haline gelmiş.
Moda dedin mi İtalya ve Abbate
Bu sefer işin içinde bir akrabalık ilişkisi ya da sıla hasreti örneği bulunmuyor. 1991 yılında gömlek üretmeye başlayan Abbate markası ismini İtalyanca zirvedeki adam ve başarılı iş adamı kelimelerinden almış.
