Hepimiz hayatımızın bir noktasında mutlaka bir kalemi elimize almışızdır. İlkokul sıralarında yazı yazarken, karalamalar yaparken ya da sınav kağıdına isminizi yazarken… Kalem bizim için öylesine sıradan bir nesnedir ki, çoğu zaman onu pek sorgulamayız bile. Peki hiç düşündünüz mü, bu kalem neden tam da bu şekilde? Neden yuvarlak değil de altıgen? Neden bu boyutta, neden bu formda? Sakın “Ne bileyim, öyle yapmışlar işte!” diye geçiştirmeyin! Çünkü aslında bu altıgen şeklin ardında yalnızca bir tasarım tercihi değil; oldukça ilginç, pratik ve tarihi nedenler yatıyor. Bakalım, kalemler neden altıgen?
Kalemler ilk başta yuvarlaktı
Evet, doğru duydunuz. Kalemlerin ilk versiyonları aslında yuvarlaktı. Kalemlerin tarihi çok eskilere dayanıyor ve ilk başta el emeğiyle üretiliyordu. Kalem dükkanı sahibi Caroline Weaver, TED konuşmasında şöyle anlatıyor:
“Başlarda kalemler elde, yuvarlak şekilde yapılırdı çünkü üretim süreci zordu. Gerçek anlamda kalem üretimini makineleştirenler Amerikalılardı.”
Makineleşme deyince akla ilk gelen isimlerden biri de Joseph Dixon. Bu adam tam bir kalem sevdalısıymış diyebiliriz. Ahşap çıtaları kesen, oluklar açan ve onları birleştiren makineleri geliştirmeye başlamış. Yani bugünkü kalem üretim sürecinin mimarlarından biri.
Peki neden altıgen?
Günümüzde hâlâ yuvarlak kalemler, üçgen olanlar ve marangozların kullandığı dikdörtgen kalemler mevcut. Ama açık ara farkla en yaygın olanı: altıgen kalemler. Peki neden bu tasarım bu kadar baskın?
Birkaç sebebi var ve hepsi de mantıklı.
1. Üretim kolaylığı ve maliyet avantajı
Altıgen kalem üretmek hem daha kolay hem de daha az israf anlamına geliyor. Caroline Weaver, bunun zamanla bir standart haline geldiğini söylüyor. Altıgen şekli sayesinde, standart bir ahşap çıtadan daha fazla kalem üretmek mümkün. Mesela sekiz yuvarlak kalem yerine dokuz altıgen kalem çıkabiliyor. Üretimden ekstra bir kalem kazanmak, büyük ölçekli üretimde önemli bir fark yaratıyor.
2. Rahat tutuş
Elimiz düz bir yüzeye sahip nesneleri kavramakta daha başarılıdır. Altıgen kalemler tam da bu yüzden ergonomik açıdan çok avantajlı. İçindeki köşeler sayesinde eliniz kaymaz, kalemi ne şekilde tutarsanız tutun size direnç göstermez. Kısacası altıgen kalemler, insan elinin doğal yapısına en uygun olan formdur. Kenarları sayesinde tutuş kolaylaşır, yazarken kontrol artar.
