Ana sayfa » İş Yaşamı » Kariyer Uzmanlarına Göre İş Görüşmelerinde Sormanız Gereken 10 Soru
Kariyer Uzmanlarına Göre İş Görüşmelerinde Sormanız Gereken 10 Soru
İş görüşmelerinin değişmeyen, adeta kader gibi yazılmış bir kuralı vardır: Birçok iş veren o bilindik soruyu sorar, "Peki, sizin bize sormak istediğiniz bir şey var mı?"
İş görüşmesinin sonunda karşınıza gelen o klasik soru “Bizim için sorunuz var mı?”. Bazen en gergin anlardan biri olabilir. Ne soracağınızı bilememek utanılacak bir durum değil; bilakis, doğru sorular merakınızı ve işi ciddiye aldığınızı gösterir. Kariyer danışmanları, işe alım uzmanları ve deneyimli koçların ortak görüşüne göre; mülakat sırasında yönelteceğiniz birkaç akıllıca soru, işe uygunluğunuzu sorgulamanıza, şirket kültürünü anlamanıza ve gelecekteki işinizin nasıl şekilleneceğini görmenize yardımcı olur. İşte iş görüşmelerinde sormanız gereken sorular…
1. Bu işin gerektirdiği günlük sorumlulukları ayrıntılı olarak anlatabilir misiniz?
İş tanımları genellikle geniş ve soyuttur, pozisyona atanan kişinin gerçekten hangi işlerle uğraşacağını öğrenmek için doğrudan günlük işlerin neler olduğunu sormak pratiktir. Uzmanlar, iş ilanlarında yer alan maddelerin yalnızca işin belli başlı sorumluluklarını yansıttığını ama gün içindeki gerçek akışın çok daha farklı olabileceğini söylüyor. Bu soruyla, örneğin zamanınızın ne kadarını toplantılara ayıracağınızı, hangi araçları sık kullanacağınızı veya hangi tür raporlama beklentileri olacağını öğrenebilirsiniz.
Bu ayrıntılar, pozisyonun beceri setinizle ne kadar örtüştüğünü ve günlük iş yükünü kaldırıp kaldıramayacağınızı anlamanız açısından değer taşır. Cevaptan çıkan ipuçları aynı zamanda iş kabul edip etmeyeceğiniz konusunda da belirleyici olabilir: Eğer iş tanımıyla pratik yaşam arasında büyük fark varsa, ileride sürprizlerle karşılaşmamak için bunu bilmek faydalıdır.
2. Bu pozisyon neden şu an açık?
Pozisyonun oluş nedenini öğrenmek, şirket içindeki dinamikler hakkında önemli bilgiler verir. Daha önceki çalışan terfi ettiyse bu, organizasyonda kariyer yollarının açık olduğu ve büyümenin devam ettiği işareti olabilir. Tamamen yeni bir rolse, bölümün genişlemekte olduğunu ve şirketin yatırım yaptığını düşünebilirsiniz.
Diğer yandan pozisyon boşaldıysa nedeninin arkasındaki sebebi sorgulamak (örneğin yapısal bir değişiklik mi, performansla ilgili bir durum mu) size yöneticinin beklentileri ve işin zorlukları hakkında fikir verir. Bu soruyu sorarken nazik ama meraklı bir tonda kalmak önemlidir, amaç suçlama değil, bağlamı anlamaktır. Uzmanlar, bu tür bilgilerle işin sürdürülebilirliği, ekip içi istikrar ve yönetim tarzı hakkında sezgisel bir harita çıkarabileceğinizi vurguluyor.
3. Bu rolde başarılı olabilecek birinin özellikleri nelerdir?
Her iş farklı türde yetkinlik, tutum ve çalışma tarzı ister. Bu soruyla, işe alım sorumlusu veya yöneticinin gözünde başarılı birinin nasıl davrandığını, hangi becerilere ağırlık verdiklerini öğrenirsiniz. Böylece sadece teknik yeterlilikten ibaret olmayan; iletişim tarzı, problem çözme yaklaşımı, inisiyatif alma eğilimi gibi özelliklere dair somut fikirler elde edebilirsiniz.
Uzmanın önerisi, gelen cevabı kendi profilinizle karşılaştırıp güçlü ve geliştirilmesi gereken yönleri not almak: Eğer şirket takım çalışmasına ve esnekliğe çok önem veriyorsa, yoğun bireysel performansa dayalı bir geçmişiniz olduğunu göstermek yerine ekip katkınızı vurgulamanız gerekebilir. Ayrıca bu bilgi, işe alınırsanız ilk dönem stratejinizi planlamanıza da yardımcı olur. Hangi becerileri öne çıkarıp hangilerini hızla geliştireceksiniz?
4. Şirket hakkında bir başlık veya son sosyal medya paylaşımına dayanarak bir soru sorun
Şirkete özgü, güncel bir gelişmeye dayalı soru sormak hazırlıklı olduğunuzu ve işe duyduğunuz ilgiyi gösterir. Eğer şirket yakın zamanda yeni pazarlara açıldığını, bir sosyal sorumluluk etkinliği düzenlediğini veya ürün lansmanı yaptığını duyurduysa; bunların pozisyonun günlük işine ya da hedeflerine etkisini sorabilirsiniz.
Örneğin, şirket yeni bir ülkeye pazarlama yapacağını açıkladıysa; “Bu genişleme ekibin kaynaklarını nasıl etkiler, rolüm yeni pazara yönelik projeler içerecek mi?” gibi somut bir soru sorabilirsiniz. Uzmanlar, mülakat öncesi şirketin web sitesi, sosyal medya ve haberlerini karıştırıp not almak ve her görüşmeye özgün bir soru hazırlamanın olumlu bir izlenim bıraktığını söylüyor. Bu yaklaşım sizin template sorularınızdan farklı, dikkat çekici ve işe özgü bir merak gösterir.
5. Bu rolde veya bu ekipte çalışan insanların karşılaştığı zorluklardan bazıları nelerdir?
İyi bir iş sizi zorlamalı ama sınırların üstesinden gelebilecek bir gerçekçilik de sunmalıdır. Takımın sık karşılaştığı problemleri öğrenmek, işin olası darboğazlarını öngörmenizi sağlar: sık sık değişen öncelikler mi var, kaynak kıtlığı mı yaşanıyor, yoksa teknolojik dönüşüm mü söz konusu? Uzmanlar, görüşme sırasında bu soruyu sorarak işin niteliğini ve şirketin çözüm yaklaşımını değerlendirebileceğinizi belirtiyor.
Alacağınız cevaplar, işte kalıcı olmanız için hangi yetkinlikleri hızla edinmeniz gerektiğini, hangi tür stres faktörlerinin olası olduğunu ve ekiple nasıl bir dayanışma beklendiğini de açığa çıkarır. Ayrıca bu türden samimi sorular, mülakat yapan kişiye “sorun çözmeye hazırım” mesajı verir ve sizi sonuç odaklı biri olarak konumlandırır.
6. İnsanlar dışında burada çalışmayı sevdirecek özellikler veya ayrıcalıklar neler?
İnsan ilişkileri elbette önemlidir ama şirketin sunduğu diğer unsurlar: Esneklik, yan haklar, kariyer fırsatları, ofis olanakları, şirket kültürüne yansıyan ritüeller, çalışan memnuniyetinde eşit derecede etkili olabilir. Bu soruyla, röportaj yaptığınız kişilerin “işi neden seviyor?” sorusuna farklı bir açıdan bakmalarını teşvik edersiniz.
Uzmanlar, birden çok kişiye aynı soruyu sorup cevapların nasıl örtüştüğüne dikkat etmenizi tavsiye ediyor: Eğer herkes esnek çalışma imkânından söz ediyorsa, bu şirketin önceliği demektir. Eğer çoğu kişi öğrenme ve gelişimden bahsediyorsa, kariyer desteği güçlüdür. Ayrıca yüz yüze görüşmelerde ofisin fiziksel düzenine ve küçük detaylara dikkat etmek de (örneğin mola alanları, sessizlik düzeyi, açık ofis mi yoksa bölmeli mi) kültür hakkında ipucu verir. Bu gözlemler, sizin için doğru ortamın ne olduğunu anlamanıza yardımcı olur.
7. Eğer bu işte olsaydım, performansım nasıl ölçülürdü?
Belli, ölçülebilir hedeflerin olup olmadığını öğrenmek, işte neyin beklendiğini somutlaştırır. Performans değerlendirmesinin ölçütleri (KPIs), hedeflerin sıklığı, geri bildirim döngüleri ve performansın terfi ya da primlerle nasıl ilişkilendirildiği gibi detayları sormak, kısa vadede ne yapmanız gerektiğini ve uzun vadeli kariyer hedeflerinizi planlamanızı sağlar.
Uzmanlar, bu sorunun yalnızca ne kadar iyi çalıştığınızı gösterme aracı olmadığını, şirketin adil ve şeffaf bir değerlendirme sistemi olup olmadığını da ortaya koyduğunu vurguluyor. Eğer yönetici performans kriterlerini net ve örneklerle açıklayamıyorsa, bu pozisyonun beklentilerinin muğlak olduğu ve ileride anlaşmazlık yaşanabileceği sinyalini verebilir.
8. Şirket bu rolde profesyonel gelişime nasıl destek veriyor?
Kariyer gelişimi, uzun vadede motivasyonunuzu ve bağlılığınızı etkileyen ana faktörlerden biridir. Eğitim bütçesi, konferans katılımları, mentorluk programları, iç eğitimler veya öğrenim desteği gibi olanakların olup olmadığını sormak, şirketin çalışanına yatırım yapma niyetini gösterir. Uzmanlar, bu soruyu takip sorularıyla genişletmenizi öneriyor.
Örneğin “Şu ana kadar benzer pozisyonda çalışanların hangi eğitimlere erişimi oldu?” veya “Yılda kaç gün resmî eğitim ve kişisel gelişim için ayrılıyor?” gibi spesifik sorular, verilen desteğin gerçekçi boyutunu ortaya koyar. Ayrıca bu tür bilgiler, sizin hangi yetkinlikler üzerinde çalışacağınızı ve ileride hangi rollere geçiş yapabileceğinizi planlamanız açısından da önemlidir.
9. Şirket olarak maaş konusunda piyasa ortalamasına nasıl bakıyorsunuz?
Ücret konuşmak bazen rahatsız edici olabilir ama doğru bir konudur. Uzmanlar maaşın mülakatın doğal bir parçası olduğunu söylüyor. İdeal zamanlama önemlidir, eğer işe alım sürecinde maaş bilgisi baştan paylaşılmadıysa, uygun bir dille pazarlık alanının olup olmadığını ve şirketin piyasa seviyesine nasıl baktığını sormak makul olacaktır.
İş görüşmelerinde sormanız gereken sorular arasında olan bu soruyu sorarken iddialı görünmemek önemli. Önce rolün kapsamını ve beklentilerini anlayıp sonra “Bu pozisyon için belirlenen maaş aralığı nedir ve pazarlık şansı var mı?” diye sormak daha nazik bir yaklaşım olabilir. Uzmanların ipucu: Ruh halinizi değerlendirin. Henüz teklif aşamasına gelinmediyse çok agresif görünmemeye çalışın ama bilgi istemekten çekinmeyin.
10. İşe alınırsam, ilk altı ay içinde başarmamı istediğiniz en önemli üç şey nedir?
İş görüşmelerinde sormanız gereken sorular listemizin sonuna geldik. Bu soru, iş görüşmelerinde sormanız gereken sorular arasında en önemlileri arasında. Yöneticinin somut beklentilerini öğrenip göreve yaklaşımınızı sonuç odaklı olarak şekillendirebilirsiniz. Hangi hedeflerin gerçekçi, hangilerinin hırslı olduğunu anlamak; işe alımcının vizyonuna uyum sağlayıp sağlayamayacağınızı ölçmenize yardımcı olur. Uzmanlar, bu sorunun aynı zamanda özgüven gösterdiğini ve işi ciddiye aldığınızı aktardığını söylüyor: “Ben bu işi aldığımda nelere öncelik vereceğim?” sorusunu yöneticinin ağzından duymak, beklentilerin net olup olmadığını test etmenin en iyi yoludur. Bir eski işe alım uzmanının da dediği gibi, şirketler genellikle görüşme sırasında teklif vermezler. Bir dizi görüşme turu, değerlendirme ve iç onay süreci gerekir.
