Ana sayfa » Hayvansever » Bilim İnsanları Şaşkın! Kanada’da Keşfedilen Gözleri Ağzında Olan Kurbağa Hakkında Ne Biliniyor?
Bilim İnsanları Şaşkın! Kanada’da Keşfedilen Gözleri Ağzında Olan Kurbağa Hakkında Ne Biliniyor?
Dünya, tuhaf ve sıra dışı canlılarla dolu. Yüzemeyen rujlu balıklar, pembe yunuslar ve diğer nadir yaratıklar… İşte Kanada’da bir fotoğrafçı tam olarak böyle bir sürprizle karşılaştı: ağzında gözleri olan bir kurbağa!
Doğa, zaman zaman bizleri hem hayran bırakan hem de kafamızı karıştıran sürprizlerle karşılıyor. Özellikle de hayvanlar alemi söz konusu olduğunda, “Bu gerçek mi?” sorusunu sormadan edemiyoruz. Pembe bir peri gibi görünen zarif yunuslar mı yoksa ruj sürmüş gibi duran balıklar mı dersiniz… Bazı keşifler var ki doğanın sınırlarını yeniden çiziyor. İşte Kanada’da çekilen, bilim insanlarını bile şaşkına çeviren ve bugün hâlâ konuşulan bir fotoğraf: Gözleri ağzında olan bir kurbağa. Bu kulağa bir çocuk masalından çıkmış gibi gelse de olayın gerçekliği bilimsel kaynaklar ve gözlemlerle doğrulandı. Üstelik gözleri ağzında olan kurbağa buluşu, sanılandan çok daha yaygın olabilir.
Bir gün fotoğrafçı Scott Gardner ilginç bir telefon aldı
1992 yılına dönecek olursak, Ontario, Burlington County’de sıradan bir gün yaşayan fotoğrafçı Scott Gardner, ilginç bir telefon aldı. Bir ailenin arka bahçesinde bulunan kurbağa hakkında konuşulanlar pek inandırıcı değildi. Kurbağanın gözleri yoktu, ama… ağzının içinde gözleri vardı. Gardner, bunun bir eşek şakası olabileceğini düşündü. Ancak sonrasında merakına yenik düşerek apar topar o bahçeye gitti.
Ve işte orada, doğanın tuhaf bir cilvesiyle karşılaştı. Göz çukuru bile olmayan, gözleri ise ağzının içinde olan bir kurbağa. Gördüğü şey gerçekti. Ve tam da bu an, kariyerinin dönüm noktası oldu. Çekmiş olduğu fotoğrafı önce yerel gazete The Hamilton Spectator’da yayımlandı. Sonrasında ABD ve Kanada basınında büyük bir çığ gibi yayıldı. Öyle ki, Richard Dawkins’in Climbing Mount Improbable kitabında bile bu görüntüye yer verildi. Gardner, bu kareyi kariyerinin en ikonik görüntüsü olarak tanımladı. Aradan yıllar geçmesine rağmen, bu fotoğraf hâlâ sosyal medyada dolaşmaya devam ediyor ve insanları “Gerçek mi bu?” sorusuyla baş başa bırakıyor.
Ağzının içinde gözü olan bu canlı kurbağa mı yoksa kara kurbağası mı? İşin bilimsel yanı nedir?
Burada ufak ama önemli bir biyolojik ayrımı da vurgulamak gerek: Bahsi geçen canlı bir kurbağa değil, daha özelde bir kara kurbağasıydı. Kurbağalar ve kara kurbağaları aynı familyada yer alsalar da, aralarında gözle görülür farklar bulunur. Örneğin, kara kurbağalarının bacakları daha kısa, derileri ise daha kuru ve siğilimsi yapıdadır. Aynı zamanda farklı habitatları ve sesleri vardır. Ama her kara kurbağası bir kurbağadır; tersi ise geçerli değildir.
Yani, “gözleri ağzında olan kurbağa” ifadesi kulağa daha çarpıcı geldiği için kullanılıyor olsa da, bilimsel olarak bu canlı bir kara kurbağasıdır. Ve evet, o gözler gerçekten ağzının içindeydi.
Bu kadar ilginç bir görüntünün ardında tabii ki dikkat çekici bir bilimsel neden var: Makromutasyon
Makromutasyon, canlılarda büyük yapısal değişimlere neden olan genetik mutasyonlara verilen isimdir. Kurbağalarda genellikle eksik uzuvlar ya da şekilsiz bacaklarla kendini gösteren bu mutasyon, bu örnekte olduğu gibi gözlerin yerini değiştirebilir. Gözleri ağzında olan kurbağa, doğrudan bu genetik oyunun sonucu.
Üstelik bu durum tek seferlik değil. Snopes gibi doğrulama platformları tarafından da teyit edildiği gibi, bu tür mutasyonlar kurbağalarda daha önce de gözlemlendi. Nadiren de olsa, aynı genetik kaymalar başka kurbağalarda da ortaya çıkabiliyor. İşin daha da ilginci, bu tarz mutasyonların bir parazitik enfeksiyondan kaynaklanabileceği düşünülüyor. Özellikle trematod adlı bir parazitin, amfibilerdeki gelişim süreçlerine müdahale ederek bu tür yapısal değişikliklere yol açtığı teoriler arasında. Ancak bu kesin olarak kanıtlanabilmiş değil; araştırmalar hâlâ devam ediyor.
Kurbağalar görmek için ağzını mı açıyor?
Her ne kadar gözler alışılmışın dışında bir yerde konumlanmış olsa da, bu durum kurbağanın yaşamını doğrudan tehdit etmiyor. Görme işlevi hâlâ çalışır durumda. Kurbağa sadece görmek için ağzını açmak zorunda!
Garip, değil mi? Ama kurbağalar zaten görme sistemlerini kullanırken ağız ve göz koordinasyonunu sık sık kullanıyorlar. Normal bir kurbağa bile yemek yeme sırasında gözlerini ağzının içerisine yani geriye doğru çekebilir. Bu, yutma işlemini kolaylaştırmak için gelişmiş bir adaptasyon. Özellikle iri bir av söz konusuysa, gözlerin bu hareketi yiyeceğin boğazdan aşağı itilmesini sağlıyor. 2004 yılında yapılan bir çalışmada, kuzey leopar kurbağalarının bu alışılmadık ama fonksiyonel göz hareketlerini detaylı biçimde belgelendi. Hatta bazı kurbağaların tek gözünü, bazılarının ise her iki gözünü birden geri çekebildiği gözlemlendi.
Yani aslında, gözleri ağzında olan bir kara kurbağası, o kadar da çaresiz değil. Görmeye devam edebiliyor, avlanabiliyor ve hayatta kalabiliyor. Gözler sadece alışılmadık bir yerde bulunuyor, hepsi bu. Gözleri ağzında olan bir kurbağa… İlk duyduğunuzda komik, biraz ürkütücü ama kesinlikle akılda kalıcı. Scott Gardner’ın şans eseri belgelediği bu doğa olayı, yalnızca bir fotoğraf karesi olmaktan çok daha fazlası. O kare, genetik mutasyonların hayvanları nasıl etkileyebileceğini anlamamız için önemli bir veri sağladı.
Bu tarz örnekler, doğanın karmaşıklığını ve bazen bizlere sunduğu sürprizleri hatırlatıyor
Her zaman mükemmel işler yürütmeyen, bazen “hatalı” ama bir o kadar da hayranlık uyandıran bir mekanizma. Kurbağalar, pembe yunuslar, rujlu balıklar… Belki de doğa, bizlere sadece şaşırtıcı canlılar göstermekle kalmıyor, aynı zamanda önyargılarımızı da sorgulatıyor. Çünkü neyin “normal”, neyin “tuhaf” olduğuna karar vermek bazen bizim düşüncelerimizle sınırlı olabilir. Oysa doğa, bu sınırları tanımıyor. Kim bilir, belki bir gün siz de yürüyüşe çıktığınızda gözleri bambaşka yerde olan bir canlıyla karşılaşırsınız. O an yapmanız gereken şey belli: Merak edin, dikkatlice bakın ve belki de bir fotoğraf makinesi çıkarın. Çünkü doğa, her an size kariyerinizin en ikonik karesini sunabilir.
