Bazı insanlar, yaşadıkları veya yaşayabilecekleri olayları sürekli en kötü senaryoya göre değerlendirme eğilimindedir. Psikolojide “felaketleştirme” olarak adlandırılan bu düşünce tarzı, kaygı ve stres düzeyini artırabilir ve günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir. Felaketleştirme eğiliminde olan bireyler, belirli davranış ve düşünce kalıplarını sıklıkla gösterir. Bu kişiler olayları daima büyütttükleri için düşünce alışkanlıkları ve sosyal ilişkileri de etkilenir. Gelin, felaket senaryoları kuran kişilerin 6 ortak özelliğini yakından inceleyelim.
1. Yoğun kaygı
Felaketleştirme eğiliminde olan kişiler, belirsiz veya potansiyel olarak olumsuz durumlarla karşılaştıklarında yoğun kaygı yaşayabilir. Bu kaygı, olayları gerçek boyutlarından daha büyük ve tehditkar görmelerine yol açar. Belirsizliği yönetmekte zorlanmak, zihnin sürekli olarak olası en kötü senaryoları düşünmesine ve bu durumdan korkmasına sebep olabilir.
2. Kaçınma davranışı
Bazı kişiler, olumsuz sonuçlara yol açacağını düşündükleri durumları bilinçli veya bilinçsiz bir şekilde reddeder. Örneğin sosyal bir etkinlikte başarısız olacaklarını düşünen biri, geçerli olmayan bir bahane öne sürerek etkinliğe katılmaktan kaçınabilir. Bu kaçınma davranışı, felaketleştirme eğiliminin önemli göstergelerinden biridir.
3. Karamsarlık
Felaket senaryoları kuran kişilerin olaylara genellikle negatif bir bakış açısıyla yaklaştığı görülür. Olumsuz deneyimlerin gelecekte tekrar edeceğine dair inanç, karamsarlık ve felaket düşüncelerini besler. Bu kişiler, olayların olumsuz sonuçlarını daha olası ve belirgin görmeye meyillidir.
4. Güvence arayışı
Bu kişiler, çevrelerinden sürekli güvence veya onay arama ihtiyacı hissedebilir. Özellikle benzer şekilde olumsuz düşünceye sahip kişilerle bir arada olmak, felaket senaryolarının “onaylanması” gibi bir etki yaratır ve olumsuz düşünce döngüsünü güçlendirir.
5. Mükemmeliyetçilik
Mükemmeliyetçilik, felaketleştirme eğilimini artırabilir. Kendi beklentilerini yüksek tutan ve her şeyin kusursuz olması gerektiğini düşünen kişiler, küçük aksaklıkları bile büyük bir problem gibi görme eğilimindedir. Bu durum, başarısızlık veya olumsuz sonuçlar üzerine yoğun düşünmeye yol açar.
6. Aşırı düşünme
Felaket senaryoları kuran kişilerin genelde olumsuz senaryoları zihinde tekrar tekrar değerlendirdiği biliniyor. Küçük bir aksilik, tüm gelecekteki fırsatların kaybolacağı gibi abartılı bir şekilde yorumlanabilir. Bu sürekli tekrar eden düşünce döngüsü, kaygı ve stres seviyesini daha da artırır.
