Ana sayfa » Sağlıklı Yaşam » Uzmanlar Efsaneleri Çürütüyor! Ertesi Gün Hapı Hakkında Doğru Bilinen 6 Yanlış
Uzmanlar Efsaneleri Çürütüyor! Ertesi Gün Hapı Hakkında Doğru Bilinen 6 Yanlış
Ertesi gün hapı, kadın sağlığı söz konusu olduğunda belki de en çok konuşulan, en çok merak edilen ve en fazla yanlış anlaşılan konuların başında geliyor. İşte doğru bilinen yanlışlar…
Ertesi gün hapı dendiğinde çoğu kişinin aklında beliren ilk şey, karmaşık ilaç isimleri, internet forumlarında dolaşan yarım yamalak bilgiler ve “ya işe yaramazsa?” endişesi olur. Oysa bu küçük hap, doğru zamanda ve doğru şekilde kullanıldığında oldukça etkili bir acil doğum kontrol yöntemidir. Acil kontrasepsiyon, korunmasız cinsel ilişki sonrası gebelik riskini azaltmak için geliştirilmiş tıbbi bir çözümdür. Yani doğumu sonlandırmaz, aksine döllenmeyi önleyerek süreci baştan engeller. Fakat yıllardır hakkında o kadar çok efsane anlatılıyor ki, gerçeği bulmak neredeyse bilimsel kazı gerektiriyor. Bugün bu yanlış anlamaları bir kenara bırakıp, uzman görüşleriyle desteklenmiş altı büyük yanılgıyı ele alıyoruz. İşte ertesi gün hapı hakkında doğru bilinen yanlışlar …
1. Ertesi gün hapı doğurganlığı azaltır
Bu belki de en yaygın korkulardan biri. “Ya ileride çocuk sahibi olamazsam?” diye düşünen çok kişi var. Ancak bilimsel olarak bu iddiayı destekleyen hiçbir kanıt bulunmuyor. Ertesi gün haplarının içeriğinde bulunan hormonlar, aslında standart doğum kontrol haplarında da bulunan maddelerle aynı. Tek fark, bu hormonların kısa süreli ve acil etki göstermesi. Yani bu ilaçlar, vücudun doğurganlık sistemine kalıcı bir zarar vermez.
Kadın doğurganlığı, ertesi gün hapı kullanıldıktan kısa süre sonra normal döngüsüne döner. Uzmanlar, bu ilaçların sadece yumurtlamayı geciktirerek çalıştığını, dolayısıyla uzun vadeli hormonal değişiklik yaratmadığını belirtiyor. Spiral gibi rahim içi araçlar da uzun vadeli koruma sağlar ancak doğurganlık üzerinde kalıcı bir etkisi yoktur. Kısacası: Ertesi gün hapı, geleceğini etkilemez; sadece o anki riski azaltır.
2. Bu hap sadece bir kez kullanılabilir
Ertesi gün hapı hakkında doğru bilinen yanlışlar arasında bir diğer yanlış inanış ise ertesi gün hapının yalnızca bir defalık bir çözüm olduğu. Gerçekte, döngü içinde birden fazla kez kullanmak mümkündür ve sağlık açısından bir risk oluşturmaz. Ancak bu, düzenli doğum kontrol yöntemi olarak kullanılabileceği anlamına da gelmez.
Uzmanlara göre ertesi gün hapı, bir acil durum planı olmalı. Çünkü sürekli bu yönteme başvurmak, hormonal dengeyi geçici olarak bozabilir ve etkisini azaltabilir. Daha kalıcı çözümler arayanlar için spiral, doğum kontrol implantı veya düzenli doğum kontrol hapları çok daha güvenilir alternatiflerdir. Özetle, birden fazla kez alınabilir ama bu, planlı bir korunma yöntemi değildir. Panik anlarında işe yarar, günlük bir alışkanlık haline getirmekse önerilmez.
Birçok kişi hala ertesi gün hapını almak için özel bir doktor muayenesine veya reçeteye ihtiyaç olduğunu sanıyor. Oysa günümüzde bu haplar çoğu ülkede (Türkiye dahil) eczanelerden reçetesiz olarak temin edilebiliyor. Tabii ki bir sağlık uzmanına danışmak her zaman en güvenli seçenektir. Çünkü kullanılan başka ilaçlar, hastalık geçmişi veya hormonal durum, alınacak hapın türünü etkileyebilir. Ayrıca bakırlı spiral (RİA) de acil kontrasepsiyonun en etkili biçimlerinden biridir. Bu yöntem, yalnızca gebelik riskini ortadan kaldırmakla kalmaz, takıldığı sürece uzun vadeli koruma sağlar. Yani, doktora gitmek şart değil ama doğru bilgi almak şart.
4. Yan etkileri korkunçtur
Bir hapın acil olması, onun vücudu sarsacağı anlamına gelmez. Çoğu insan ertesi gün hapını aldıktan sonra hiçbir belirgin yan etki yaşamaz. Nadir durumlarda mide bulantısı, baş ağrısı veya hafif karın krampları görülebilir. Eğer hap alındıktan kısa süre sonra kusma meydana gelirse, ilacın vücuttan atılmış olma ihtimali vardır. Bu durumda, koruma sağlanamadığı için yeniden alınması önerilir. NHS verilerine göre bu belirtiler geçicidir ve genellikle birkaç saat içinde kaybolur. Sonuç olarak: Ertesi gün hapı, sanıldığı kadar korkunç bir ilaç değildir. Vücudun verdiği tepkiler kısa süreli ve hafiftir. Sadece doğru zamanda alındığında güvenli, etkili ve iyi tolere edilen bir yöntemdir.
5. Ertesi gün hapı kürtaj gibidir
Ertesi gün hapı hakkında doğru bilinen yanlışlar arasında bu durum, en hassas ama en yanlış bilinen konulardan biri. Ertesi gün hapı bir kürtaj yöntemi değildir. Çünkü bu ilaçlar, zaten oluşmuş bir gebeliği sonlandırmaz, gebeliğin başlamasını engeller. Yani yumurtlamayı geciktirir, döllenmeyi önler veya döllenmiş yumurtanın rahme tutunmasını durdurur. Fakat embriyo oluştuysa, ertesi gün hapı bu sürece müdahale etmez.
Kürtajda kullanılan ilaçlarla ertesi gün hapında kullanılan hormonlar tamamen farklıdır. Bu nedenle gebeliği sonlandırır düşüncesi bilimsel olarak yanlıştır. Bu hap, gebeliği önleyici bir önlemdir, sonuç değildir. O yüzden acil kontrasepsiyonu etik ya da tıbbi olarak kürtajla karıştırmak, bilgi eksikliğinden ve kavramsal hatadan kaynaklanır.
Ertesi gün hapı, yalnızca geçmişte yaşanmış korunmasız bir ilişkiyi hedef alır. Yani o hapı aldıktan sonra yaşanacak yeni bir korunmasız ilişkide koruma sağlamaz. Bu, çoğu kişinin gözden kaçırdığı önemli bir detay. Hap, yumurtlamayı bir süreliğine geciktirir ama bu etki birkaç gün sürer. Eğer döngü içinde tekrar korunmasız ilişki yaşanırsa, aynı risk yeniden doğar. Bu durumda yeni bir hap gerekebilir.
Uzun vadede en etkili çözüm, spiraldir. Çünkü spiral hem acil doğum kontrolü sağlar hem de çıkarılmadığı sürece aylarca koruma devam eder. Özetle, ertesi gün hapı bir koruyucu kalkan değil, bir tek seferlik kurtarıcıdır. O yüzden en iyi plan, her zaman önceden plan yapmaktır. Ertesi gün hapı etrafında dönen yanlış anlamalar, çoğu zaman kulaktan dolma bilgilerden kaynaklanır. Oysa doğru bilgi, bedeninize ve zihninize iyi gelir. Bu hap, doğru zamanda ve bilinçli şekilde kullanıldığında etkili, güvenli ve bilimsel olarak desteklenen bir seçenektir. Kısacası: Ertesi gün hapı korkulacak bir şey değil; yanlış anlaşılacak bir şey.
