Hani bazen bir şeyi daha önce yaşadığınıza dair garip bir hisse kapılırsınız ama bunun imkansız olduğunu bilirsiniz? İşte bu deja vu! Peki ya bir anı, daha önce rüyanızda gördüğünüzü hatırlarsanız? İşte bu da deja reve! Deja reve, kelime anlamıyla “önceden rüya görmek” demek. Yani bir olayı, bir yeri veya bir insanı daha önce rüyanızda gördüğünüzü hissettiğiniz o tuhaf an. Deja vu ile arasındaki fark, deja vu’da daha önce yaşamadığınız bir şeyi yaşamış gibi hissederken, deja reve’de daha önce rüyanızda gördüğünüz bir anı gerçek hayatta deneyimlediğinizi düşünmeniz. Ve inanın, bu his bazen o kadar güçlü olabilir ki, kendinizi sanki bir rüyanın içinde kaybolmuş gibi hissedebilirsiniz!
Deja reve; daha önce rüyanızda gördüğünüz bir anı gerçek hayatta deneyimlemek olarak tanımlanıyor. Gelin, nasıl bir his olduğunu birkaç örnekle açıklayalım
Senaryoya tam oturan bir tanışma:
Bir partidesiniz. Daha önce hiç görmediğiniz biri kendini tanıtıyor ama bir anda beyninizde şimşekler çakıyor: “Bu anı daha önce yaşadım!” Ama nasıl? O kişiyle daha önce hiç karşılaşmadığınızı biliyorsunuz. İşte o noktada, bunun bir rüyada yaşandığını hatırlıyorsunuz!
Daha önce konuştuğunuzdan emin olduğunuz bir diyalog:
Arkadaşınız size yeni açılan bir restorandan bahsediyor ve bu konuşmayı daha önce yaptığınıza yemin edebilirsiniz! Ama arkadaşınız kesinlikle ilk kez bahsettiğini söylüyor. İşte deja reve tam da bu noktada devreye giriyor. Siz bu konuşmayı gerçekten yaşamış gibi hissediyorsunuz, ama aslında onu sadece rüyanızda gördünüz!
Rüya içinde rüya:
Bazen deja reve sadece uyanıkken değil, uyku sırasında da ortaya çıkabiliyor. Mesela Fransa’ya hiç gitmediğiniz halde bir rüyanızda Paris’te dolaşıyorsunuz. Ancak rüyanın içinde bile daha önce aynı yeri rüyalarınızdan birinde gördüğünüze eminsiniz! Yani, bir rüyanın içindeyken bile “Burası bana çok tanıdık geliyor” diyebilirsiniz.
Deja reve herkesin farklı şekillerde deneyimlediği üç ana kategoriye ayrılıyor
Epizodik deja reve:
Beyniniz, daha önce gördüğünüz belirli bir rüyayı hatırlar. Örneğin, o partideki tanışma anını gerçekten rüyanızda gördüğünüzü anımsarsınız.
Tanıdıklık hissi:
Bazen net bir rüyayı hatırlayamazsınız ama bir şeyin çok tanıdık geldiğini hissedersiniz. Hangi rüya olduğunu hatırlamıyorsunuzdur ama bunu bir rüyada deneyimlediğinize eminsinizdir.
Rüyasal durum:
En ilginç ve beyin yakan türlerden biri! Gerçek dünyada bir şey yaşarken, hala rüyada olduğunuzu sanabilirsiniz. Mesela bir anlığına o kadar garip bir hisse kapılırsınız ki, etrafınızdaki her şeyin bir rüya gibi hissettirdiğini düşünürsünüz.
Peki, neden bazılarımız deja reve’yi daha sık yaşıyoruz?
Beynimiz bazen geçmiş deneyimlerimizi ve rüyalarımızı yanlış yorumlayarak, onları gerçek bir anı gibi hissetmemize neden olabilir. Aşırı yorgun olduğunuzda veya yeterince uyumadığınızda, beyniniz bazen gerçek ile rüyayı ayırt etmekte zorlanabilir.
Bazı araştırmalar, epilepsi hastalarının deja reve’yi daha sık deneyimlediğini gösteriyor. Çünkü epilepsi, beynin hafıza ve bilinç bölümlerinde ani elektriksel aktivitelere neden olabilir. Ama bu durum, deja reve yaşayan herkesin bir sağlık problemi olduğu anlamına gelmez!
2018’de Frontiers Journal’da yayımlanan bir araştırmaya göre, bazı insanlar nöbet geçirirken deja reve yaşayabiliyor. Ama sakın panik yapmayın. Bu, her deja reve anının epilepsiyle bağlantılı olduğu anlamına gelmiyor.
Bilim insanları bu deneyimi yaşayan herkesin mutlaka bir sağlık sorunu olduğu fikrini reddediyor. Yani, eğer zaman zaman rüyada gördüğünüz bir sahneyi gerçekte de yaşadığınızı hissediyorsanız, bu sadece beyninizin ilginç bir oyunu!
Bu iki terim kulağa çok benzer gelse de, aslında aralarında temel bir fark var:
Deja vu, yaşadığınız bir anı daha önce yaşadığınızı hissetmektir. Örneğin, yeni tanıştığınız biriyle tokalaşırken “Sanki daha önce tanışmıştık!” diye düşünürsünüz. Deja reve ise rüyanızda gördüğün bir sahneyi gerçekte yaşadığınızı hissetmenizdir. Yani tokalaştığınız anda “Bu sahneyi rüyamda görmüştüm!” dersiniz.
İlginç olan, deja vu’nun da epilepsiyle bağlantısı olması. Ama tıpkı deja reve gibi, bu deneyimi yaşamak için epilepsi hastası olmanıza gerek yok. Herkes zaman zaman bu durumu yaşayabilir!
Peki, deja reve’yi deneyimlemek korkutucu mu?
Hayır! Çoğu insan için deja reve sadece ilginç ve bazen kafa karıştırıcı bir deneyimdir. Eğer bunu sık sık yaşıyorsanız ve hayatınızı olumsuz etkilemiyorsa, endişelenmenize gerek yok. Hatta kimileri deja reve’yi ruhsal bir işaret olarak yorumluyor!
Bazıları deja reve’nin, rüyalarımızın bize gelecek hakkında ipuçları verdiğini düşünüyor. Yani belki de beynimiz, bilinçaltımız aracılığıyla bazı şeyleri önceden öngörüyor olabilir!
