Bir ülke bayrağı deyip geçmeyin… O dalgalanan renklerin, her kıvrımında bir tarih, her sembolünde bir anlam gizlidir. Peki, hiç fark ettiniz mi? Neden ülkelerin bayrağında göz alıcı, asil ve gösterişli mor rengi yok? Kırmızı cesareti, mavi özgürlüğü, beyaz barışı simgeliyor olabilir ama mor… Onu göremiyoruz. Renklerin soylusu, kralların gardırobunun yıldızı, modanın en gösterişli temsilcisi olan bu renk, neden bayraklardan kullanılmamış? Yoksa bir zamanlar mor giymek yasak mıydı? Ya da sadece özel bir zümrenin hakkı mıydı? Belki de mesele moda değil, bayağı ciddi bir ekonomi dersiydi! Çünkü mor, sadece bir renk değil. Tarih boyunca gücün, zenginliğin ve erişilmezliğin simgesi oldu. Bir gramı altınla yarıştı, krallar için ayrıldı, halktan saklandı. Bakalım tarihte bayraklarda mor renk neden kullanılmadı?
Tarihte mor rengi kullanmak öyle herkesin harcı değildi. Hatta bir dönemlerde mor, sadece kralların, kraliçelerin ve en üst tabakadaki soyluların tercih edebildiği lüks bir renkti. Neden mi? Çünkü bu rengin üretimi inanılmaz zahmetliydi
Mor boya, Antik Akdeniz kıyılarında, özellikle bugünkü Lübnan’ın Sur kentinde, yaşayan deniz salyangozlarından elde ediliyordu. Fakat işler hiç de kolay değildi. Sadece 1 gram mor boya üretebilmek için 10.000’den fazla salyangoz gerekiyordu! Evet, yanlış duymadınız. Bir gram boya için on bin salyangoz! Bu nedenle, mor rengin fiyatı adeta altınla yarışıyordu.
Öyle ki, 1800’lerde yarım kilo mor boyanın değeri yaklaşık 56.000 dolar gibi astronomik bir rakama denk geliyordu. Bu da mor rengin yalnızca çok ama çok zenginlerin kullanabildiği bir statü sembolü olmasına neden oldu.
Morun ihtişamı sadece fiyatından gelmiyordu
Rengin taşıdığı anlam da bir o kadar büyüktü. Kraliyet ve soylulukla özdeşleşen mor, İngiltere Kraliçesi I. Elizabeth döneminde sadece saray mensuplarının giymesine izin verilen bir renkti. Kraliçe o kadar katıydı ki, ailesi dışında kimsenin mor kıyafet giymesine izin vermemişti!
Peki bayraklarda mor neden yok?
Şimdi düşünün: Bir ülke bayrak yapacak ama içinde mor renk kullanmak istese bile maliyeti karşılayamayacak. Çünkü sadece o dönemin değil, belki de tüm zamanların en pahalı boyası! Bu yüzden tarih boyunca ülkeler “Morla uğraşacağımıza, kırmızı-mavi-beyaz yapalım gitsin” diyerek daha ulaşılabilir renkleri tercih etti.
İkinci İspanya Cumhuriyeti (1931-1939) bayrağında mor rengi kullandı.
Nikaragua, bayrağının ortasındaki üçgenin içinde mor bir dağa yer verdi.
Dominika, bayrağındaki kuş figürünün bazı tüylerine mor ekledi.
Ama bunlar çok küçük ve nadir detaylardı. Koca dünyada 195 ülke var, ama gerçek anlamda mor kullanan bayrak sayısı bir elin parmaklarını geçmez.
Mor nasıl ucuzladı?
Her şey bir tesadüfle başladı. 19. yüzyılda İngiliz kimyager William Henry Perkin yanlışlıkla sentetik mor pigmenti keşfetti. Aslında sıtma ilacı üzerinde çalışıyordu. Bu kimyasal mor hem ucuzdu hem de kolay üretiliyordu. Böylece mor renk adeta serbest kaldı! Krallara özel olan mor, artık halkın da ulaşabileceği bir renge dönüştü. Ama gelin görün ki, o zamana kadar bayrakların çoğu çoktan tasarlanmış ve kabul edilmişti.
Peki en çok kullanılan bayrak renkleri hangileri?
Hazır bayraklardan konuşuyorken biraz da en çok kullanılan renklere bakalım:
Kırmızı, açık ara farkla zirvede! Tüm ülke bayraklarının %78’inde bulunuyor.
Ardından mavi (%71) ve beyaz (%50) geliyor.
Kırmızı, mavi ve beyaz üçlüsü, dünya genelinde 30’dan fazla bayrakta bir arada kullanılıyor.
Bayraklarda kullanılan en yaygın semboller hangileri?
Sadece renk değil, bayrak tasarımlarında kullanılan semboller de çok önemli! En çok tercih edilen simge ise yıldız. Bayrakların üçte ikisinde en az bir yıldız var. Sonrasında arma, haç, güneş ve ay gibi semboller geliyor. Ve tabii ki Nepal’in üçgen şekilli bayrağı, tasarımıyla tam anlamıyla efsane! Bayraklarda mor renk neden kullanılmadı yazımızın sonuna geldik. Bu içerik de ilginizi çekebilir:
