Lisan veya günümüzdeki yaygın kullanımıyla dil, insan yaşamındaki en önemli kavramlardan biri. Dil, bilgi, tarih ve kültür aktarımının temelinde yer alıyor. Kültürler, insanlar ve milletlerarası etkileşimin de olmazsa olmazlarından. Üstelik gündelik yaşamlarımız ve hatta düşünce pratiklerimiz dahi konuştuğumuz dile göre şekilleniyor. Öte yandan bildiğiniz gibi diller temelde yaşayan, dönüşen ve değişen, canlı organizmalar. Bugün pek çok dilde ortak veya ortak bir kökene sahip kelimelere rastlamak mümkün. Buna karşın bazı dillerde, bir başka dilde karşılığı olmayan, dahası başka dillere çevrilemeyen kelimeler de yer alıyor. Üstelik bunlardan bazıları oldukça ilginç anlamlara sahip. İşte, bir başka dile karşılığı olmayan ve tercüme etmenin hiç de kolay olmadığı 12 ilginç kelime.
Bildiğiniz gibi Rusların çok içtiğine dair klişe, dünya genelinde hali popüler. Hatta Rusların ve diğer bazı Slav milletlerin kahvaltıda dahi votka içtiğine dair haberlere daha önce rastlamış olabilirsiniz. İşte Rusçada bu konu hakkında oldukça ilginç bir kelime var. Nedoperepit, olarak telaffuz edilen Недоперепить, başka dillere çevrilemeyen kelimeler arasında yer alıyor. Yine de bu kelimenin ne anlama geldiğini merak ediyorsanız, “içmen gerekenden çok, içebildiğinden az” içki içmek anlamı taşıyor.
2. Desenrascanço – Portekizce
Portekizce dünyanın en popüler dillerinden biri. Farklı coğrafya ve ülkelerde milyonlarca insan, Portekizce konuşuyor. Haliyle bazı Portekizce kelimeler de pek çok insan için hayli tanıdık. Ancak muhtemelen “desenrascanço” onlardan biri değil. Çünkü desenrascanço da başka dillere çevrilemeyen kelimeler arasında yer alıyor. Bununla birlikte desenrascanço, “kısa sürede bir plan yapıp uygulayarak ortaya çıkan sorunu hızlı bir şekilde çözmek” gibi bir anlama sahip.
3. Mångata – İsveççe
Her ne kadar mångata başka dillere çevrilemeyen kelimeler arasında gösterilse de mångata’nın Türkçede bir karşılığı var: Yakamoz. Evet, diğer pek çok dilde kelime olarak karşılığı bulunmayan bu sözcük, İsveççe ve Türkçede aynı anlama geliyor.
4. Hyggelig – Danca
Dünyanın en mutlu insanları arasında yer alan Danimarkalıların gündelik yaşamda sıklıkla kullandıkları ve yalnızca kendilerine özgü çok sayıda kelimeleri var. Hyggelig de o kelimelerden biri. Üstelik bu kelimeyi herhangi bir dile tercüme etmek neredeyse imkânsız. Çünkü hyggelig bünyesinde “arkadaşça, dostça ve sevgi dolu” gibi çok sayıda anlam barından tamamen özgün bir kelime.
5. Merendar – İspanyolca
İspanyolca dünyanın en çok konuşulan Latin dillerinden biri. Ancak bazı İspanyolca kelimeler, İspanyolcanın kendisi kadar yaygın değil. Çünkü başka dillerde doğrudan bir karşılıkları yok! İşte merendar da öyle bir kelime. İspanyolca bu fiil, “öğleden sonra atıştırmalık yemekler yemek” anlamına geliyor.
6. Verschlimmbessern – Almanca
Verschlimmbessern, “bir işe iyi niyetle başlayarak, onu daha kötü hale getiren kişiler” için kullanılan bir kelime.
7. Scarpetta – İtalyanca
İtalyan mutfağı, dünyanın önde gelen mutfakları arasında yer alıyor. Pizza, makarna, risotto veya tiramisu milyonlarca insanın severek tükettiği ünlü İtalyan yemekleri arasında. Scarpetta ise İtalya’daki yemek sofralarında sıklıkla kullanılan ve başka dillere tek bir kelimeyle çevirmenin mümkün olmadığı bir kelime. Anlamı ise “tabağın üzerinde kalan yemeğin suyunu ya da sosunu bir ekmek parçasıyla sıyırmak.” Yani tabağı sünnetlemek 🙂
8. Utepils – Norveççe
Norveç, doğal güzellikleri ve soğuk havalarıyla ünlü bir ülke. Ülkedeki kışlar uzun ve soğuk, yazlar ise kısa ve daha az soğuk geçiyor! Bu sebeple, Norveçlilerin “güneş teninizi yakarken dışarıda soğuk bir şeyler içebilmek” anlamında gelen özel bir kelimeye sahip olmaları şaşırtıcı değil.
9. Kummerspeck – Almanca
Almancanın Avrupa tarihi ve sanatı için son derece önemli bir olduğuna şüphe yok. Ancak Almancayı kaba bir dil olarak görenler de var. Her ne olursa olsun bu kadim lisanın kendine özgü hayli ilginç bazı kelimeler barındırdığını söylemek gerek. İşte onlardan biri de kummerspeck. Kummerspeck kelimesini doğrudan dilimize çevirdiğimiz oraya “kederli salam” gibi bir anlam çıkıyor. Ancak kelimenin asıl anlamı elbette değil. Kelime Almanya’da “doyduktan sonra sırf zevk için yemek yiyip alınan kiloları” tarif etmek için kullanılıyor.
10. Почемучка (Poçemuçka) – Rusça
Bizler, çok soru soran bir kişiyi tanımlamak için çok soru soran bir kişi, ifadesini kullanıyoruz. Ruslar ise sorularıyla etrafındaki kişileri bunaltan insanlara poçemuçka, demeyi tercih ediyor.
11. Friolenta – İspanyolca
Bir benzerine Fransızcada da rastlanan bu İspanyolca kelime, çok çabuk veya her zaman üşüyen kişiler için kullanıyor.
12. Sobremesa – İspanyolca
İspanyollar, pek çok özelliklerinin yanında uzun süren yemekleri ve yemek sofrasında saatlerce oturmalarıyla da tanınan bir millet. Bir başka ifadeye “sobremesa” yapmalarıyla da tanınıyorlar.
