Zamanla izleri silinmiş bir halk ile karşı karşıyayız. Bir zamanlar bu coğrafyada yaşamış fakat gördükleri baskılar nedeniyle göçmek zorunda kalmış bir halk ile. Babil İmparatorluğu’ndan bu yana Güneydoğu Anadolu ile Doğu Anadolu bölgelerinin kesişim alanında yaşayan bu halkın adı Keldaniler. Kendileri bu topraklarda yaşamasa da artık, dillerini konuşan iki kişi hala ülkemizde yaşamlarını sürüyor. BBC kaynaklı haberden iz sürerek haklarında bilgi toplayıp içerik ürettiğimiz Keldaniler hakkındaki bilgiler içeriğimizin detaylarında.
Siirt’in Pervari ilçesine bağlı Ekindüzü Köyü, Türkiye’de Keldanicenin konuşulduğu son köy.
Keldanilere ait son köy desek de, köyde hiç Keldani yaşamıyor artık.
Keldanice adı Ertun/Arton olan, Kürtçe Hertevin denen Ekindüzü’nün şimdiki sakinleri Kürtler.
Haliyle dilini konuşacak hiç Keldani yok, fakat yine de bu dili konuşabilen iki kişi var; Nevzat Kızılay ve Kadri Selvitepe.
Aslen Kürt olan Nevzat Kızılay Ekindüzü’nde, Keldaniler’in arasında büyümüş olduğu için Keldani dilini öğrenmiş.
“Beni üniversiteye davet ediyorlar, koruma altına mı alacaklarmış ne”
“Şu an Türkiye’de ben ve kuzenim dışında bu dili konuşabilen kimse kalmamış. Ama tek başıma gitsem bir şey ifade etmeyecek, çünkü karşımda konuşan biri olmayınca onlara ne anlatabilirim ki?” diye soruyor.
Hertevince adı da verilen Keldanice Kuzeydoğu Arami dillerinden Süryanice’nin farklı bir lehçesi olarak kabul ediliyor.
Bu dile Hertevinî (Hertevince) denilmesinin sebebi ise Siirt’in Pervani ilçesinin Ekindüzü (Ertun/Arton/Hertevîn) Köyü’nde yaşayan Keldaniler tarafından konuşuluyor olması.
Eski tarihi kayıtlarda Keldanilerin yerleşim yerleri arasında Siirt merkezde Koçlu Köyü, Kurtalan’a bağlı Yürekveren (Binof), Eruh’a bağlı Bağgöze (Benkof), Pervari’ye bağlı Taşdibek (Piroz) ve bugünkü adları bilinmeyen Borem ve Arganis gibi köyler yer alıyor.
Giderek yok olan Keldani halkının yaşamış olduğu Siirt ve çevresinde, 20. yüzyılda yaklaşık iki bin nüfusa sahip olduğu kayıtlarda yer alıyor.
Köyde ne kadar eski ve bakımsız taş ev varsa tamamı eski sahipleri Keldanilere ait.
Türkiye’de sayıları tükenmiş olan Keldaniler, tarih içerisinde Babil İmparatorluğu’nun egemenliği altında yaşamış.
Ekindüzü Köyü’nde yaşayan son Keldani aileler, 1915’te ve 80’lerde gördükleri baskılardan ötürü önce Mersin’e daha sonra da Avrupa’nın farklı yerlerine göç etti.
Avrupa’ya gerçekleştirilmiş göçlerin dışında, bugün Keldaniler’in en yoğun yaşadığı ülke Irak. Irak’ta yaşayan hristiyan nüfusun yarısını Keldaniler oluşturuyor.
