400 yıl boyunca birlikte yaşadığımız, acımızı, tatlımızı, üzüntümüzü, mutluluğumuzu, paylaştığımız diyar; Balkanlar’a yolculuğa çıkıyoruz. Balkanları tanımaya da küçük ama özgürlüğüne düşkün, gururlu insanları ile tanınan Kosova’dan başlıyoruz.
Yemekleri, eğlenceleri, insanları ve her şeyiyle karşınızda Balkanlar’ın incisi Kosova Cumhuriyeti…
Osmanlı sonrası zorlu yıllar ve bağımsızlık
Osmanlı’dan kopması ile birlikte bu bölgede yıllar boyunca birçok savaş yaşandı. Kosovalılar kendi özgürlüklerini korumak adına Sırp, Makedon, Bulgar ve hatta Nazilere karşı bile savaşmak zorunda kaldı. Uzun yıllar boyunca verilen mücadele sonunda 2008 yılının 18 Şubat günü meyvesini verdi ve Kosova bağımsızlığını dünyaya duyurmayı başardı. Bu olay, tüm dünyada bağımsızlık ve özgürlük savaşı verenlere ilham kaynağı oldu.
Hayat başkent Priştine’de başka güzel
Kosova’nın başkenti de olan Priştine, aynı zamanda ülkenin kalbi konumunda. Ülkenin en iyi üniversitelerinin de bu şehirde olması öğrenci nüfusunun bir hayli yüksek olmasında önemli bir rol oynuyor. Bu durum da, şehri çok daha dinamik, genç ve eğlenceli kılıyor. Dolayısıyla iş ve eğitim merkezlerinin yanı sıra barlara, publara, gece kulüplerine ve diğer eğlence mekânlarına sıkça rastlamak mümkün. Bu yüzden ülkenin en hareketli gece hayatına sahip şehrinin Priştine olduğunu rahatça söyleyebiliriz.
Lafta değil, gerçek bir kültür mozaiği
Ülkede Osmanlı zamanından kalan belki de en büyük miras, farklılıklara karşı gösterdiği hoşgörü. Kosova’da –Türkler de dâhil– birçok farklı dine ve etnik kökene mensup topluluk yaşıyor. Bu toplulukların en büyüğü, nüfusun yaklaşık yüzde 95’ini oluşturan Arnavutlar. Ancak ne olursa olsun herkes kendi kimliğini özgürce yaşayabiliyor. Örneğin; ülkede cami ile kiliseyi aynı bahçede görmek, Kosovalılar için hiç de şaşırtıcı bir durum değil.
Hiking diyarı Kosova
Balkanları bilenler bilir, büyük bölümü ormanlık ve dağlarla çevrili bir coğrafyaya sahip. Kosova da bu coğrafyadan nasibini almış gözüküyor. Mükemmel dağlık bölgeleri ve ormanlarını buna örnek verebiliriz. Bu durum, son zamanlarda ülkeye gelen turistlerin de ilgisini bir hayli çekiyor. Nitekim ülkeyi ziyaret edenlerin çoğu tatillerinin bir kısmını bu bölgelerde “hiking” (engebeli arazide yürüyüş) yaparak geçirmeyi tercih ediyor.
Bir Balkan klasiği: Pleskavitsa (Pleskavica)
Ülkenin birçok bölgesinin hâlâ yeşil kalması ve betonlaşmaya yenik düşmemiş olması, Kosova’da çok kaliteli yemek yeme olanağını ucuz yolla sunmaktadır. Kosovalıların en sevdiği yemeklerden biri ise birçok komşu Balkan ülkesinde de meşhur olan plesavitsa (pleskavicë) dır. Yemek, ülkemizde bulunan ve son zamanlarda moda olan butik hamburgercilerin neredeyse bedava olanıdır.
Macchiato hem ucuz hem leziz
Macchiato İtalya’da keşfedilmiş olabilir. Ancak kalitesine gelince, Kosova bu konuda oldukça iddialı. İşin enteresan tarafı ise, neredeyse oturduğunuz her yerde bu kaliteye rastlıyor olabilmeniz. Bunun sebebi ise, tüm gün dolu olan barlar ve kafeler olabilir. Kosovalıların gün içerisinde en sık yaptığı şey, artık bir yaşam biçimine dönüşmüş olan bol dedikodulu macchiato saatleridir. Kosovalılar, artık bir geleneğe dönüştürdükleri macchiato saatlerinde, özel hayattan dünya meselelerine kadar tartışacak zaman bulabiliyorlar. Saatlerce süren bu sohbetten sonra ise sadece 3-5 lira hesap ödeniyor. Çünkü bir bardak macchiatonun fiyatı genellikle 2-3 lirayı geçmiyor.
Kosova’da taksiye binmek lüks değil, keyif
Buradaki taksiler, Türkiye’den giden birine son derece ilginç gelebilir. Çünkü taksilerin neredeyse tamamı son model Mercedes. Ücretleri mi? Bizdeki rakamlarla karşılaştırınca oldukça komik.
Yazın tadı Dokufest
Kosova’nın Prizren şehrinde her yaz Dokufest kısa film ve belgesel festivali düzenlenir. Balkanların en prestijli festivallerinden biri olan bu festivalde; kale, dere üstü, eski açık sinema bahçesi gibi değişik noktalarda film izlemeniz mümkün. Bu gerçekten de ilginç ve güzel bir deneyim. Ancak bunun dışında Dokufest’i asla sadece bir film festivali olarak görmemek gerekir. Zira şehre gelen yabancılar ve diğer şehirlerden gelen binlerce kişi tüm şehri bir etkinlik alanı hâline getiriyor. Özellikle film sonrası düzenlenen konserler ve ardından düzenlenen partiler, Prizren şehrini olduğundan da renkli kılıyor.
Kayak ve snowboard için bir numaralı adres: Brezovitsa (Brezovica)
Kışın gelmesi ile birlikte tüm Kosovalıların buluştuğu en önemli nokta kuşkusuz Brezovitsa Milli Parkı olur. Kayak merkezine sahip parkta snowboard ve kayak yarışlarının yanı sıra açık hava müzik festivalleri de düzenlenebiliyor. Kosova’nın yüz ölçümü bakımından küçük olmasından dolayı, ülke içinde neredeyse her nokta size yakın geliyor. Dolayısıyla, çoğu Kosovalı gündüz kayak yaptıktan sonra geceyi kendi evinde geçirebiliyor.
Meyve suyundan ucuz bira
Evet, yanlış okumadınız. Birçok Balkan ülkesinde olduğu gibi Kosova’da da alkol çok ucuz. Hatta bazı yerlerde bir şişe biranın bir şişe meyve suyundan da ucuz olduğunu görünce insan biraz dumur olabiliyor hâliyle. İçki fiyatlarının düşük olması, gece hayatını doya doya yaşayıp dönüşte cebinizde hâlâ para olması anlamına geliyor, ki bu bize şu an oldukça ütopik gelen bir durum.
Rekabetin yarattığı kaliteli barlar da burada
Bahsettiğimiz gibi ucuz içki ile yüksek işsizlik faktörlerinin birleşmesi ülkede birçok barın açılmasına neden olmuş. Bugün ülkenin birçok şehrine baktığınızda işletmelerin çoğunu bar ve kafelerin oluşturduğunu görebilirsiniz. Bar sayısının çok olması bir rekabeti doğurmuş ve bunun sonucunda gerçekten Avrupa’daki barları aratmayacak güzellikte mekânların açılmasına sebep olmuş.
Böreklerin böreği: Fliya
Kosovalı Arnavutların dünya yemek literatürüne sunduğu en önemli miras şüphesiz Fliya’dır. Fliya tam anlamıyla bir börek değil aslında. Ama spesifik bir kategoriye sokulamadığı için ona en yakın yemek kategorisi börek olarak görünüyor. Bu böreğimsi yiyecek bir çeşit hamur işidir ve sıvı olarak hazırlanan bir karışımın büyük bir tepsiye konulması ve üstüne sac kapatılması ile yapılır. Aynı işlem genelde yedi defa tekrarlanır. Dolayısıyla oldukça emek gerektiren zor bir yemektir. Bu yemek için verilen emek ancak onu yedikten sonra anlaşılabilir.
Osmanlı izleri ve Türklere yaklaşım
Kosova’da neredeyse her şehirde cami, hamam, türbe gibi Osmanlı’ya ait izlere rastlamak mümkün. Ülkede Türkiye’ye ve Türklere karşı oldukça büyük bir sempati ile yaklaşılıyor. Kosova anayasası, ülkede yaşayan Türk azınlığı yasalarla koruyor. Hatta bazı şehirlerde Türkçe, resmi dil olarak kullanılıyor.
Kosova’da bizim açımızdan en önemli yapılardan biri de Sultan Murat Türbesi’dir. Kosova savaşında hayatını kaybeden sultanın türbesi Priştine’nin hemen dışında bulunuyor.
Balkanları gezmek için ideal nokta
Kosova’nın Balkanlardaki stratejik konumu, bölgede gezmek isteyenler için oldukça önemli bir avantaj sağlıyor. Bu sayede bir otobüsle Arnavutluk veya Karadağ sahillerine inebiliyor, Belgrad’ı ziyaret edebiliyor, Novi Sad’ta Exit Festivali’ne uğrayabiliyor veya Makedonya’daki Ohrid Gölü’ne balık tutmak için gidebiliyorsunuz.
Bir Arnavut mucizesi: Trileçe
Trileçe son zamanlarda adını Türkiye’de de sık duyurmaya başlayan bir lezzet. Çoğu kafe ve pastane bu yeni tatlıyı menülerine koydu bile. Trileçe aslında bir Arnavut tatlısıdır ve orijinali üç farklı sütten yapıldığı için “üç leke” anlamına gelen Trileçe adını almıştır. Tatlı, hem hafifliği hem de kolay yapımı sayesinde birçok Kosovalının mutfağındaki vazgeçilmezlerdendir.
Bonus 1: Kosovalı dünya starı Rita Ora
Kosovalı kızlara değinecek olursak, dünyaca ünlü pop şarkıcısı Rita Ora’dan bahsetmemek olmaz. Arnavut kökenli Kosovalı olan Ora, 1999 savaşı sonrası ailesi ile İngiltere’ye göç etmek zorunda kaldı.
Ora, hem doğduğu yere olan bağlılığını göstermek hem de uluslararası arenada Kosova’nın tanıtımını yapmak amaçlı geçtiğimiz yıllarda, Shine Ya Light isimli parçasının klibini Kosova’da çekti.
