Delirten ve Yasaklanan Enstrüman Glass Harmonica’nın Hikayesi

Benjamin Franklin tarafından 18. yüzyılda mekaniksel versiyonu yapılan, bir zamanlar insanların bu alet yüzünden delirdiğine inanılan ve akabinde yasaklanan alet Glass Harmonica… Bizden tavsiye bilgisayardan dinleyerek herhangi bir beyinsel etki beklemeyin. Ama yine de çok uzun süre dinlendiğinde hafif bir baş ağrısı yapıyor.

Listenin sonunda Glass Harmonica’nın yapılışını ve bir adet de Glass Harmonica ile çalınan bir parçayı bulabilirsiniz.

Yazıyı okurken dinlemeniz için tüyler ürpertici bir glass harmonica eseri

Bu ilginç müzik aleti Glass Harmonica ya da Cam Armonika olarak da bilinir

Cam Armonika, 1740’da İrlandalı müzisyen Richard Puckeridge tarafından içi farklı miktarlarda dolu cam su kadehleri ile bir gösteride kullanır

Benjamin Franklin ise 1758’de aletin mekaniksel versiyonunu icat eder ve adını armonika koyar

İtalyancada “armonica” harmoni yani iki veya daha çok sesin aynı anda kulağa hoş gelecek biçimdeki uyumudur

Franklin’in pedallı versiyonunda yatay olarak 37 kase demir, dingilli ve iç içe tutturulmuş bir şekilde ayakla dönmektedir.

Parmaklar ıslatılarak veya nemlendirilerek çalınır

Peki glass harmonica zamanında neden yasaklandı?

İnsan beyni 4000 heartz altındaki sesleri algılayamaz, bu alet ise 1000 ve 4000 heartz arasındaki sesleri çıkartıyor

Beyin 1000 ve 4000 heartz arasındaki sesleri algılayamadığından duyma problemleri oluşur

Sağ ve sol kulak arasındaki nirengi noktası “katman/safha farklılığına” (phase differences) yol açar

Dolayısıyla armonikayı ruhsal durumu bozuk kişilerin çalması ve dinlemesinin sağlıklı olmadığı düşünülür. 

Dinlerken enstürmanı görsel ve duyusal olarak algılasanız bile bir boşluğa düşersiniz.

Bilgisayardan dinleyerek herhangi bir algı sorunu yaşamaya çalışmayın, çünkü mikrofon ile canlı dinleme frekans aralığı aynı değildir

Sadece dinleyin ve tadını çıkartın, bilgisayar başında bile tüyleriniz diken diken olmuyor mu?

Bu devasa müzik aletinden çıkan güzel sesi, Franklin’in eşi “meleklerin müziği” olarak adlandırmıştır

Mozarth, Hassa, Bach, Beethoven, Donizetti, Strauss ve birçok besteci cam armonika için beste yapar

Ayrıca cam üzerindeki notalar boyanırken kurşunlu boya kullanılır

Beethoven’ın ölümüne neden olan kurşun zehirlenmesinin nedeni olarak ise armonika gösterilir

Son olarak zamanımızda popülaritesini kaybetmesinin sebebi konser salonlarında yeterli sesi çıkartamamasıdır

Glass Harmonica yapımcısı Gerhard Finkenbeiner’i izleyelim…