Tek Kurşun Atılmadan Faşizmi Yıkmayı Başaran Ayaklanma: Karanfil Devrimi

April 19, 2017

1930’lardan itibaren komşu İspanya’nın diktatörü Franco’nun faşist yönetimi ve politikalarından etkilenen Portekiz, o tarihten itibaren Estado Novo yani aynı dönemin İspanyası gibi faşist bir rejimle yönetiliyordu. Fakat bir şarkı tüm rejimi alt üst etmeye yetiyordu.

İspanya’nın Franco yönetiminden etkilenen Portekiz, Salazar’ın önderliğinde Estado Novo adlı bir faşist rejim modeline geçti.

estado-novo-1-728

Ülkede muhalefet olmak neredeyse imkansızdı. Ya sesiniz kesiliyor ya da öldürülüyor en iyi ihtimalle tutuklanıyordunuz. Bu özellikle muhalif parti başkanları için geçerliydi.

salazar

Salazar’ın başbakanlığında halk, sert müdahaleler görüyor, sağlık sorunları yaşıyor, özellikle krizin içinden çıkamıyordu. Buna ses çıkaranlar da cezalandırılıyordu.

_80973640_52148836

Muhalif liderlerden Humberto Delgado’nun 1965’de öldürülmesinden ve de Portekiz’in sömürgelerinde iç karışıklıklar çıktıktan sonra halk iyice ikiye bölünmüştü.

15765jpg-728x728

Salazar’ın hastalanıp 1968’de görevi daha ılımlı biri olan Marcelo Caetano’ya bırakması yine çare olmadı. 1970’lere gelindiğinde iç sıkıntılar yaşayan Portekiz, bu kez sömürgelerle de uğraşmak zorundaydı.

53e48d0cdca492020d0001bd14298812779652048jpg-728x728

Gine-Bissau’da başlayan direnişlerde milliyetçiler gerillalar kurarak Portekiz ordusuyla savaşmaya başladı. Ardından Mozambik ve Angola da bu direnişe katıldı. Portekiz yine faşizan reaksiyon verince BM’den kınamalar alarak dış siyasette yalnız başına kaldı.

portugal-2d7aejpg-728x728

Durdurulamayan ekonomik kriz, askerliğin 4 yıl uzatılması, kaçaklar, yüksek vergiler derken Portekiz bitmişleri oynayan bir ülkeye dönüşüvermişti.

karanfil23

Şubat 1974’de General António de Spínola bu kötü gidişe dur demek adına sömürge sorunlarına sadece askeri değil siyasi çözümler de üretmeyi amaçlayan bir tasarı sundu. Fakat bu tasarı şiddetle reddedilip generalin de görevden uzaklaştırılmasıyla son buldu.

karanfil10

Bu olay en sonunda askerlerin ve sol görüşlülerin birlikte kuracağı Movimento das Forças Armadas, MFA (Silahlı Kuvvetler Hareketi) hareketinin kurulmasına zemin hazırlamıştı.

karanfil17

24 Nisan 1974’de Eurovision şarkı yarışmasında Portekiz’i temsil eden Paulo de Carvalho “E depoi do adeus (Ve sonra güle güle)” şarkısını söyledi ve devrim başladı…

Ertesi gün öğle saatlerinde Zeca Afonso ulusal radyodan “Grandola, Villa Morena” şarkısı ile orduya halkın devrim için hazır olduğu mesajını verdi.

Kısa zamanda bütün stratejik bölgeleri ele geçiren ordu ve halk Portekiz hükümetine şok etkisi yarattı. Her ne kadar sokağa çıkma yasağı ilan edilse de devrimi ordudan çok halk istediği için pek başarılı olamadı.

fft99_mf3083660

Portekiz’in en büyük alanlarından biri olan Lizbon Çiçek Pazarı’nı dolduran halk, silahlar ve tankların uçlarına karanfil koyarak devrimi anlamlaştırdı. Bir süre sonra sessiz kalan cumhurbaşkanı ve başbakan istifa ederek ülkeden kaçtı.

25abril1983portobyhenriquematos01jpg-728x728

Daha sonra ordu adil bir seçim yaşanmasını sağladı ve ülkenin yönetimini yeniden Portekiz halkına bıraktı. Sansür kaldırıldı, sömürge ülkeleri bağımsızlığını ilan etti.

p3pw3ojpg-728x728

Tüm bu dış politikalardaki başarı reddedilen siyasi çözüm tasarısı ile gerçekleşti. Her yıl 25 Nisan, Portekiz’de Karanfil Devrimi yıldönümü olarak kutlanıyor.

portekiz_devrimi

Portekiz bugünkü refah ülke yönetimine, bir şarkıyla başlayan ve tek kurşun atılmadan faşist yönetimi yıktıkları Karanfil Devrimi’ne ve oradaki cesur halka borçlu.

karanfil9

Kaynak: 1,2

Yorum Bırakın

E-mail adresiniz paylaşılmayacaktır.*

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>